Nan-e Shekari: Kirmanşah’ın Dünyaya Kazandırdığı Kürt Tatlı Ekmeği

Nan-e shekari; un, yumurta, şeker, Kirmanşah tereyağı, demlenmiş safran, kakule ve vanilyadan yapılan, fırında pişirilip şekerle süslenen altın renkli tatlı ekmektir. Wikipedia, kökeninin Kirmanşah olduğunu açıkça belirtir ve “bu kentin hediyeliklerinden biri” diye anlatır. Kirmanşah, Rojhilat’ta, İran sınırları içindeki Doğu Kürdistan’da bir Kürt kentidir. Bu, khoresht rivastan (ravent yemeği) sonra dizinin Kirmanşah’tan belgelediği ikinci yiyecektir. Bütün kaynaklar ikisine de “İranlı” veya “Fars” der. Hiçbiri Kürt diye tanımlanmaz. Nan-e shekari, nan-e berenji (pirinç kurabiyesi) ve nan-e badamiyi (badem kurabiyesi) de içeren Kirmanşah tatlı ailesine aittir. Hepsi Newroz’da, Kürt ve Fars yeni yılında sunulur; hepsi aynı Kürt kentinden gelir. Kirmanşah, bölgenin büyük tatlıcılık kentlerinden biridir. Tatlıları İran genelinde “hediyelik” olarak dolaşır. Kürt kimliği geride kalır.

Öne Çıkan Noktalar

• Un, yumurta, şeker, Kirmanşah tereyağı, safran ve kakuleyle yapılan, şekerle süslenen altın renkli tatlı ekmek

• Wikipedia Kirmanşah kökenini doğrular: “Bu kentin hediyeliklerinden biri.” Kirmanşah, Rojhilat’ta bir Kürt kentidir

• Khoresht rivastan sonra ikinci Kirmanşah yiyeceği; aynı kent, aynı silinme, aynı “Fars” etiketi

• Kirmanşah tatlıcılık ailesinin parçası: nan-e shekari, nan-e berenji (pirinç kurabiyesi), nan-e badami (badem kurabiyesi)

Kısa Bilgiler

Adı: Nan-e Shekari (نان شکری) — “şeker ekmeği”

Köken Kenti: Kirmanşah; Rojhilat’ta (İran içindeki Doğu Kürdistan’da) Kürt kenti

Türü: Bayramlık tatlı ekmek; Newroz’da ve kutlamalarda sunulur, kent hediyeliği olarak satılır

Verilen Tanım: “İran tatlısı” / “Fars hamur işi”; Kürt kökeni görünmez

Kökenleri: “Fars” Başlığı Altındaki Kürt Tatlıcılık Başkenti Kirmanşah

Kirmanşah, Batı İran’ın en eski kentlerinden biridir. Nüfusu ezici çoğunlukla Kürttür. Dili Kürtçedir. Yemek gelenekleri Kürttür. Ancak aynı zamanda Farsça konuşan dünyanın büyük tatlıcılık kentlerinden biridir; İran genelinde “Kirmanşah hediyelikleri” olarak satılan tatlılar üretir. Nan-e shekari bunlardan biridir. Nan-e berenji, kakule ve haşhaş tohumlu pirinç unu kurabiyesi, bir diğeridir. İkisi de Kirmanşah’taki tatlı atölyelerinden gelir. İkisi de İran genelinde Newroz sofralarında sunulur. Bütün kaynaklar ikisine de “İranlı” veya “Fars” der. “Kürt” sözcüğü görünmez. Bu, yine Kirmanşah’tan gelen ve yine “Fars mutfağı” altında sınıflandırılan khoresht rivasta belgelenen aynı silinme örüntüsüdür. Kirmanşah’ın yemeklerinin Kirmanşah’tan geldiği kabul edilir. Ancak Kirmanşah’ın Kürtlüğü kabul edilmez. Kentin adı verilir. Halkın adı verilmez.

Geleneksel Hazırlanışı

Yumurtalar pudra şekeriyle hafif ve köpüklü olana kadar çırpılır. Kirmanşah yağı, kendine özgü kavrulmuş yemiş tadı olan yerel sade yağ, veya normal tereyağı katılır. Un elenip yavaşça karışıma yedirilir. Renk için demlenmiş safran eklenir; hamuru altın rengine çevirir. Kakule ve vanilya aromaları sağlar. Hamur pürüzsüzleşene kadar karıştırılır, ardından yuvarlaklar veya süslü biçimler verilir. Pişirmeden önce yüzeyi şekerle süslenir. Tatlı ekmekler, altın rengi alıp kokuları çıkana kadar fırında pişirilir; safran, kakule ve tereyağı fırını kokularla doldurur. Hazır nan-e shekari, yumuşak, zengin, altın renkli ve hafif tatlıdır; adına rağmen ekmekten çok tatlı hamur işidir. Kirmanşah tatlı dükkânlarında kutularla satılır ve gezginlerce hediye olarak taşınır. Üzerindeki şeker süslemesi ona adını verir: Shekari, “şekerli”.

Newroz ve Kürt Tatlı Sofrası

İlkbahar ekinoksunun yeni yılı Newroz, Fars kutlaması olduğu kadar Kürt kutlamasıdır. Kürt aileler, tatlılar dâhil yedi unsurla Newroz sofrası kurar. Nan-e shekari o tatlılardan biridir. Nan-e berenji, nan-e badami ve baklava da öyle. Bu dizi, onlarca yazıda Kürt tatlılarını belgeledi: helva (tatlı un kavurması), kulicha (hurma-ceviz kurabiyesi), şilkena (tatlı krep), gozbez (bal-ceviz dilimleri), pelûl (üzüm pekmezi tatlısı), kaysefe (kuru kayısı tatlısı) ve şirin kaynana (kaynana hamur işi). Nan-e shekari, Newroz boyutunu ekler; özellikle Kürt yeni yılı sofrası için yapılan, safran ve kakule kokusunu ilkbaharın ilk günlerine taşıyan tatlı ekmek. Kürt kentinde yeni yılın tadıdır.

Sık Sorulan Sorular

Nan-e shekari nedir?

Nan-e shekari, “şeker ekmeği” demektir; un, yumurta, şeker, Kirmanşah tereyağı, demlenmiş safran, kakule ve vanilyadan yapılan altın renkli tatlı ekmektir. Kökeni, Rojhilat’ta, İran içindeki Doğu Kürdistan’da Kürt kenti Kirmanşah’a uzanır. Şekerle süslenir, altın rengi alana kadar pişirilir ve tatlı dükkânlarında kentin hediyeliği olarak satılır. Newroz kutlamalarında ve diğer özel günlerde sunulur.

Nan-e shekari Kürt yemeği mi, Fars yemeği mi?

Wikipedia, nan-e shekarinin Kirmanşah’tan geldiğini belirtir. Kirmanşah Kürt kentidir; nüfusu ezici çoğunlukla Kürt, dili Kürtçedir. Kirmanşah İran sınırları içinde olduğu için tatlıya “İranlı” veya “Fars” denir. Bu, yine Kirmanşah’tan gelen ve yine “Fars mutfağı” altında sınıflandırılan khoresht rivas (ravent yemeği) için belgelenen aynı silinme örüntüsüdür.

Kirmanşah yağı nedir?

Kirmanşah yağı, Kirmanşah’ta üretilen, kendine özgü kavrulmuş yemiş tadına sahip yerel sade yağdır. Nan-e shekari ve diğer yerel tatlılarda bazen normal tereyağı yerine kullanılır. Yağ, tatlı ekmeğe zengin ve kendine özgü tadını verir. İran’ın bölgesel ürünü olarak pazarlanıp satılsa da bir Kürt kentinden gelen Kürt süt ürünüdür.

Sonuç

Nan-e shekari, bu dizinin altmış yedinci yazısı ve Kirmanşah’tan ikinci yazıdır. İki yemek, tek kent, tek örüntü: Yemek kabul edilir, Kürtlük edilmez. Khoresht rivas ekşi yemekti. Nan-e shekari tatlıdır. Birlikte, Kirmanşah’ın bu dizide dipnot olmadığını; hem tuzlu yemek gelenekleri, beşinci ekşilik verici malzemeyle ravent yemeği, hem tatlıcılık gelenekleri, Newroz için safran-kakule tatlı ekmeği, üreten büyük Kürt yemek kenti olduğunu gösterir. Kirmanşah tatlıları İran genelinde hediye kutularında dolaşır. Kirmanşah’ın Kürt kimliği onlarla dolaşmaz. Altmış yedi yazının ardından bu dizi, baştan beri var olması gereken arşivi kuruyor: Kürt kentlerinin, Kürtçe adlarla, Kürt nedenlerle ürettiklerinin kaydı.