Yarlaganda Sümer Kral Listesi’nin Guti bölümünün sonlarında yer alır. Umma yazıtı Yarlagan’ı anar. Karşılaştırma, belgeyle tarihsel yeniden kurmayı ayırır.

Saydam müze kaidesinde iki sütun çivi yazısıyla kaplı uzun kil prizma
Weld-Blundell Prizması, Ashmolean AN1923.444; Gts-tg, 15 Mart 2017. Yaklaşık MÖ 1800 tarihli kopya, Guti krallarından yüzyıllar sonradır. © Gts-tg · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Kral listesindeki yeri

Oxford, Yarlaganda’yı Hablum’un oğlu Puzur-Suen’den sonra yedi yıllık saltanatla verir. Ardından adı belirtilmeyen yedi yıllık kayıt, kırk günlük Tiriga/Tirigan ve krallığın Uruk’a geçişi gelir. [1] Dolayısıyla Tirigan’ın doğrudan selefi değildir. On altıncı gibi sıra sayıları hangi kayıtların ve tamamlamaların sayıldığına bağlıdır.

Umma’da Yarlagan

ETCSRI Q001446, Umma valisi Nammahni’nin Umma’nın annesi tanrıça Ninura için E-ula’yı inşa edip onardığını anlatır. Son satırlar o sırada Yarlagan’ın Gutium kralı olduğunu söyler. [2] Yerel yapı projesi bir Guti kralına bağlanır. İnşaatçı Nammahni’dir; başarıyı kişisel olarak Yarlaganda’ya aktarmamak gerekir.

Adların bağlantısı

Jacobsen 1939’da Iarlaganda ile Yarlagan’ın muhtemelen aynı kişi olduğunu savunup kısa biçimi açıkladı. Sonraki hasarlı adı bağımsız belgelenen Si’um yardımıyla tamamlama önerisini de tartıştı. [3] Bunlar belirsizlik içeren bilimsel karşılaştırmalardır; Oxford kaydı adsız bırakır. Ortak ad unsuru soy ağacı veya kalıtsal iktidar kanıtı değildir.

Yeniden kullanılmış taş kâse

Sallaberger ve Schrakamp 2015’te Akkad kralı Shudurul’un adaması ve Gutium kralı Arlagan’ın ikincil yazıtını taşıyan kâseyi ele aldı. Arlagan’ı Yarlagan’la ilişkilendirip yazısını daha geç saydılar. [4] Bu göreli sıraya ilişkin bir argümandır. Yeniden kullanım, yeni üretim veya iki kralın eşzamanlı hüküm sürdüğünü kanıtlamaz.

Daha geç tarihsel derleme

Ashmolean prizmayı yaklaşık MÖ 1800’e, muhtemelen Larsa’ya tarihler. Dört yüzün her birinde iki Sümerce sütun vardır. Liste mit, efsane ve tarihsel bilgiyi birleştirip şehirler arasında geçen krallıkla İsin yöneticilerini meşrulaştırır. [5] Fotoğraf geleneğin aktarımını gösterir; Yarlaganda’nın kendi anıtı veya portresi değildir. Nesnenin tarihi onun saltanat tarihi değildir.

Tarih ve biyografinin sınırları

2015 çalışması zor kronoloji için listeleri, yazıtları ve şehir tarihlerini karşılaştırır. [4] Yedi yıl kesin tahta çıkış tarihi vermez. Kaynaklar çocukluk, ayrıntılı yönetim programı veya baba-oğul veraseti anlatmaz. Mezopotamya ve doğu komşularını aydınlatırlar; kralın dilinin Kürtçe olduğunu ya da bugünkü Kürtlere kesintisiz soy bağını kanıtlamazlar.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. University of Oxford, ETCSL, The Sumerian King List, translation, lines 308–340: Gutian sequence and manuscript variants.
  2. ETCSRI, Namahni 1, Q001446, RIME 2.11.12.01: Umma building inscription naming Yarlagan as king of Gutium.
  3. Thorkild Jacobsen, The Sumerian King List, Assyriological Studies 11, 1939, pp. 120–121, especially notes 305a–306.
  4. Walther Sallaberger and Ingo Schrakamp, Philological Data for a Historical Chronology, in History & Philology, ARCANE III, 2015, pp. 117–118 and 127–129.
  5. Ashmolean Museum, Sumerian King List, AN1923.444: date, probable origin, format and political purpose.