Tirigan, Sümer Kral Listesi’nin Guti dizisinin sonunda ve Utu-hegal’in Zaferi’nde yenilen hükümdar olarak görünür. Metinler kısa saltanat ve sefer anlatır; yaşamının büyük kısmı bilinmez.

Müze vitrininde şeffaf destek üzerinde duran, iki yoğun çiviyazısı sütunlu kahverengi kil prizma
Weld-Blundell prizması, Ashmolean AN 1923.444, yaklaşık MÖ 1800, muhtemelen Larsa. Tirigan’ın yaptırdığı anıt değil, sonraki elyazmasıdır. Fotoğraf Gts-tg, 15 Mart 2017. © Gts-tg · 15 March 2017 · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Listede kırk gün

Oxford, son hükümdarı okuma belirsizliği işaretiyle Tiriga olarak verir ve kırk gün atfeder. Ardından Gutium’un yenilgisi ve krallığın metinde Unug denilen Uruk’a geçişi gelir. [1] Yazmaların adları, toplamları ve süreleri farklıdır. Kesin on yedinci kral veya tam 125 yıl kesintisiz imparatorluk böylece kanıtlanmaz. Kırk gün aktarılmış liste kaydıdır, saltanat günlüğü değildir.

Olaylardan sonraki yazma

Ashmolean prizmayı yaklaşık MÖ 1800’e tarihler, kökenini muhtemelen Larsa verir. Dört yüzünün her birinde iki Sümerce çiviyazısı sütunu vardır. Liste mit, efsane ve tarihi birleştirir; ilahi krallığı kentler arasında aktararak İsin’in meşruiyetini destekler. [2] Nesnenin tarihi tahta çıkış tarihi değildir; listede olmak adalet veya yönetim başarısını doğrulamaz.

Utu-hegal’in seferi

Zafer anlatısı Uruk kralını Enlil’in görevlendirdiği, İnanna’nın desteklediği kişi yapar. Tirigan’ın elçi olarak gönderdiği generaller Ur-Ninazu ve Nabi-Enlil’i yakalar. Kamplar, tapınaklar ve Karkara yürüyüşü düzenler; dua ve savaş birleşir. [3] Bu galibin anlatısıdır. Gutium’a suçlamaları bütün halkın tarafsız tasviri sayılmaz.

Dabrum’a kaçış ve yakalanma

Metne göre Tirigan tek başına yaya Dabrum’a kaçtı. Halk kaçmasını engelledi; Utu-hegal’in elçisi onu eşi ve çocuklarıyla tutukladı. Kelepçe, göz bağı ve boynuna basılması boyun eğişi tamamlar. [3] Bunlar özel niyetleri, sonuna kadar savaşı, açık teslim reddini veya modern ulusal amaç savunusunu kanıtlamaz.

Kronoloji ve bölgesel tarih

Liste Uruk’taki Utu-hegal’i Ur’daki Ur-Namma’dan önce koyar. [1] Ur III’ü hem yenilgi öncesi kurulmuş hem sonrasında kurulan hanedan yapmaz. Belirli kronolojik model olmadan burada MÖ üçüncü binyıl sonları kullanılır. Van De Mieroop, Gutium adının değişen anlamlarını, eşzamanlı yerel kralları ve çoğunlukla kişi adlarından bilinen dili vurgular. [4] Zagros bağı bölgesel ilgiyi açıklar; Guti–Kurti–Kurd dil zinciri veya ilk Kürt imparatorluğunu kanıtlamaz.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. University of Oxford, Electronic Text Corpus of Sumerian Literature, The Sumerian King List, composition 2.1.1, especially lines 308–354 and manuscript variants.
  2. Ashmolean Museum, Sumerian King List, AN1923.444: date, probable origin, physical form and political interpretation.
  3. University of Oxford, Electronic Text Corpus of Sumerian Literature, The Victory of Utu-hegal, composition 2.1.6, lines 1–62.
  4. Marc Van De Mieroop, Gutians, Encyclopaedia Iranica XI/4 (2002; updated 2013), pp. 408–410: terminology, chronology and linguistic evidence.