Tirigan sluit de Gutische reeks in de Sumerische koningslijst af en wordt verslagen in de Overwinning van Utu-hegal. De teksten bewaren kort koningschap en veldtocht, geen volledige biografie.
Veertig dagen in de lijst
Oxford leest Tiriga met onzekerheidsteken en kent hem veertig dagen toe. Dan volgen nederlaag van Gutium en overdracht van koningschap naar Uruk, Unug genoemd. [1] Namen, totalen en tijden verschillen per handschrift. Een zekere zeventiende koning of precies 125 jaar ononderbroken rijk zijn niet bewezen. Veertig dagen is een overgeleverde vermelding, geen dagboek.
Een later handschrift
Het Ashmolean dateert het prisma rond 1800 v.Chr. en noemt Larsa als vermoedelijke herkomst. Vier vlakken dragen ieder twee Sumerische kolommen. De lijst combineert mythe, legende en geschiedenis en laat goddelijk koningschap tussen steden overgaan, ter legitimering van Isin. [2] Objectdatum is geen troonsbestijging; vermelding bewijst geen rechtvaardigheid of bestuurskwaliteit.
Utu-hegals veldtocht
De vertelling presenteert Uruks koning als door Enlil aangesteld en Inana gesteund. Hij vangt Ur-Ninazu en Nabi-Enlil, Tirigans als gezanten gestuurde generaals. Kampen, heiligdommen en Karkara ordenen de mars; gebed en strijd zijn verweven. [3] Dit is het verhaal van de winnaar. Beschuldigingen tegen Gutium beschrijven geen gehele bevolking neutraal.
Vlucht en gevangenneming
Volgens de tekst vluchtte Tirigan alleen te voet naar Dabrum. Inwoners verhinderden ontsnapping; Utu-hegals gezant arresteerde hem met vrouw en kinderen. Boeien, blinddoek en een voet op de nek tonen onderwerping. [3] Dat onthult geen innerlijke motieven en bewijst geen strijd tot het einde, expliciete capitulatieweigering of verdediging van een moderne natie.
Chronologie en regionale geschiedenis
De lijst plaatst Utu-hegal in Uruk vóór Ur-Namma in Ur. [1] Ur III kan daarmee niet zowel vooraf bestaan als achteraf worden gesticht. Zonder benoemd chronologiemodel blijft het laat derde millennium v.Chr. Van De Mieroop benadrukt veranderende Gutium-betekenissen, mogelijke gelijktijdige lokale heersers en taal vooral bekend uit namen. [4] Zagros rechtvaardigt regionale belangstelling, geen bewezen Guti–Kurti–Kurd-taalketen of eerste Koerdisch rijk.
Bronnen en verder lezen
- University of Oxford, Electronic Text Corpus of Sumerian Literature, The Sumerian King List, composition 2.1.1, especially lines 308–354 and manuscript variants.
- Ashmolean Museum, Sumerian King List, AN1923.444: date, probable origin, physical form and political interpretation.
- University of Oxford, Electronic Text Corpus of Sumerian Literature, The Victory of Utu-hegal, composition 2.1.6, lines 1–62.
- Marc Van De Mieroop, Gutians, Encyclopaedia Iranica XI/4 (2002; updated 2013), pp. 408–410: terminology, chronology and linguistic evidence.