Yarlaganda li dawiya beşa Gutiyan a Lîsteya Padîşahên Sumerî xuya dike. Nivîseke Umma navê Yarlagan dide. Berawird delîl û vegerandina dîrokî ji hev cuda dike.

Prîzmayeke bilind a gilî bi du stûn nivîsa mîxî li ser bingeheke şeffaf a muzeyê
Prîzmaya Weld-Blundell, Ashmolean AN1923.444; Gts-tg, 15ê Adara 2017ê. Kopiyeke nêzîkî 1800 berî zayînê, bi sedsalan piştî padîşahên Gutî. © Gts-tg · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Cihê wî di lîsteyê de

Oxford Yarlaganda piştî Puzur-Suen, kurê Hablum, bi heft salan dide. Piştî wî tomareke heftsalî ya bê nav û paşê Tiriga/Tirigan bi çil rojan tên, berî derbasbûna padîşahiyê bo Urukê. [1] Ji ber vê ew ne selefê rasterast ê Tirigan e. Rêjeyeke wek şazdehem bi tomar û vegerandinên ku tên jimartin ve girêdayî ye.

Yarlagan li Umma

ETCSRI Q001446 vedibêje ku Nammahni, walîyê Umma, E-ula ji bo xwedawenda Ninura, diya Umma, ava û nûjen kir. Rêzên dawî dibêjin ku wê demê Yarlagan padîşahê Gutium bû. [2] Ev projeyeke avahîsaziyê ya herêmî bi padîşahekî Gutî ve girê dide. Avakerê navdar Nammahni ye; destkefta wî divê neyê dayîn bi kesane ji Yarlaganda re.

Têkiliya navan

Jacobsen di 1939ê de Iarlaganda bi îhtîmal bi Yarlagan re yek nas kir û forma kurt rave kir. Wî vegerandina navê xirabûyî yê paşê bi Si’umê ku cihê din hatiye belgekirin jî nîqaş kir. [3] Ev berawirdên zanistî yên bi nediyariyê ne; Oxford tomarê bê nav dihêle. Parçeyeke hevpar a navî ne daristana malbatê an delîla desthilata mîratî ye.

Taseke kevirî ya ji nû ve bikaranî

Sallaberger û Schrakamp di 2015ê de tasek bi nivîsa pêşkêşiyê ya Shudurul, padîşahê Akkad, û nivîsa duyem a Arlagan, padîşahê Gutium, vedibêjin. Ew wî bi Yarlagan ve girê didin û nivîsa wî nûtir dibînin. [4] Ev arguman li ser rêza nisbî ye. Bikaranîna nû ne çêkirina nû an hevdemiya padîşahan îspat dike.

Berhevokeke dîrokî ya paşê

Ashmolean prîzmayê nêzîkî 1800 berî zayînê û bi îhtîmal ji Larsa dide. Her yek ji çar rûyan du stûnên sumerî hene. Lîste efsane û agahiyên dîrokî dike yek û bi derbasbûna padîşahiyê di navbera bajaran de desthilata Isin rewa dike. [5] Wêne ragihandina vê kevneşopiyê ye, ne abîde an portreya xwe ya Yarlaganda. Dîroka prîzmayê ne dîroka desthilata wî ye.

Dîrok û sînorên jînenîgariyê

Lêkolîna 2015ê ji bo kronolojiya dijwar lîste, nivîs û dîroka bajaran berawird dike. [4] Heft sal saleke teqez a destpêka desthilatê nade. Çavkanî zarokatî, bernameya hûrgilî an mîratiya bav-kur nadin. Ew Mezopotamya û cîranên rojhilatî ronî dikin, lê zimanê padîşah wek kurdî an rêze-soyeke bê qut heta Kurdên niha îspat nakin.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. University of Oxford, ETCSL, The Sumerian King List, translation, lines 308–340: Gutian sequence and manuscript variants.
  2. ETCSRI, Namahni 1, Q001446, RIME 2.11.12.01: Umma building inscription naming Yarlagan as king of Gutium.
  3. Thorkild Jacobsen, The Sumerian King List, Assyriological Studies 11, 1939, pp. 120–121, especially notes 305a–306.
  4. Walther Sallaberger and Ingo Schrakamp, Philological Data for a Historical Chronology, in History & Philology, ARCANE III, 2015, pp. 117–118 and 127–129.
  5. Ashmolean Museum, Sumerian King List, AN1923.444: date, probable origin, format and political purpose.