گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
چریش گیایەکی کێویی چیاکانی کوردستانە کە هەر بەهارێک لە سنووری بەفر کۆ دەکرێتەوە و لەگەڵ نیسک و ساوەر دەبێتە شۆربایەکی ئەستوور؛ یەکێک لە یەکەم خواردنە تازەکان دوای زستان.
وتارەکە بخوێنەوەمۆتاڵ پەنیرێکی کوردییە کە لە کیسەی پێستی مەڕدا دەگات؛ تەکنەلۆژیایەکی شوانکاریی کۆچەری بۆ کۆچی وەرزی. ویکیپیدیا دەڵێت ئەرمەنییە، بەڵام پەنیرسازە کوردەکان باشتر دەزانن.
وتارەکە بخوێنەوەکەبابی بوریان گۆشتی بەرخی کوردیی برژاو لە چاڵە، لە شارە کوردییەکانی سێرت و بیتلیس. تورکیا، سەرەڕای شارە کوردییەکان، قەسابەکان و زاراوەکان، بە چێشتی تورکیی دەزانێت.
وتارەکە بخوێنەوەتەپسی سینییەکی کوردیی سەوزەی توێژتوێژە بە باینجان، تۆپەڵەگۆشت و تامی تەمری هیندی و هەنار. ویکیپیدیا بە کوردی و عێراقی ناوی دەبات، بەڵام لاپەڕەی خواردنەکە تەنها دەڵێت عێراقییە.
وتارەکە بخوێنەوەکەلانە نانێکی نەریتیی تەخت و پڕکراوی کوردییە کە گیا کێوییەکانی بەهاری تێ دەخرێت و لەسەر ساج دەبرژێت و کەرەی قاوەییکراوی بەسەردا دەدرێت. ڕێوڕەسمێکی بەهاری لە چیاکانی هەورامانە.
وتارەکە بخوێنەوەبەربەسێل خۆراکێکی بنەڕەتیی کوردییە کە دانەوێڵە و بەرهەمە شیرییەکان تێکەڵ دەکات؛ گەنمی پختکراو لە شیری مەڕدا یان شۆربایەکی ترش‌تامی ماست و گۆشت. وەک خۆراکێکی سەرەکیی کوردی لیست کراوە، بەڵام لە دەرەوەی کوردستان نەناسراوە.
وتارەکە بخوێنەوەئاڤا ماست (ماستاو) خواردنەوەی خوێداری کوردیی ماستە کە لەگەڵ هەموو ژەمێکدا پێشکەش دەکرێت. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بە ئەیران یان دۆغ ناسراوە، بەڵام ناوە کوردییەکان نادیارن.
وتارەکە بخوێنەوەپەردە پلاو پلاوی بووکگواستنەوەی کوردییە لە سێرت، کە بە هەویر دەپێچرێت و مانای هێمایی بۆ بووکەکە هەیە. هەموو سەرچاوەیەک دەیگەڕێنێتەوە بۆ ئەم شارە کوردییە، کەچی ناوی تورکیی لێ دەنرێت.
وتارەکە بخوێنەوەئەرخەوک پڕکەرەوەیەکی کوردیی باشوورە بە شێوەی هەویری کەرە و ئارد، کە لە کادەدا بەکار دەهێنرێت؛ ئەو شیرینییە ڕێوڕەسمییە پڕکراوانەی لە جەژن و نەورۆز و بووکگواستنەوە کوردییەکاندا پێشکەش دەکرێن.
وتارەکە بخوێنەوە
ئەفسانەناسیی کوردی بناسە: خوداوەندەکان و پاڵەوانەکان و ڕۆحەکان و چیرۆکە کۆنەکان. بچۆ ناو چیرۆکە کۆنەکان و جیهانە دەوڵەمەند و ڕەنگاوڕەنگەکەی ئەفسانەناسیی کوردی بدۆزەرەوە.
وتارەکە بخوێنەوەعەمبە تامدەرێکی ترشە کە لە مانگۆی ترشی دروست دەکرێت. لە هیندستانەوە هاتووە و بووە بە بەشێکی سەرەکیی خۆراکی شەقامی کوردی و عێراقی. لە سەرانسەری کوردستان لەگەڵ شیفتە و فەلافل و کوبە پێشکەش دەکرێت.
وتارەکە بخوێنەوەپەردە پلاو پلاوی بووکگواستنەوەی کوردییە لە سێرت؛ برنجێکی داخراو لە هەویر، نیشانەی وەفاداری بە خێزان. هەمیشە ناوی «تورکی»ی لێ دەنرێت و ڕەچەڵەکە کوردییەکەی دەسڕدرێتەوە.
وتارەکە بخوێنەوەتۆراک گۆڵەی لۆری نەریتیی کوردییە کە بە خۆر وشک دەکرێتەوە؛ شوانە کۆچەرەکان لە کۆچە چیاوییەکاندا هەڵیان دەگرت. سەر بە هەمان جۆری کەشک و قوروتە.
وتارەکە بخوێنەوەگەزۆ مەنی چیاکانی کوردستانە؛ شیرینکەرەوەیەکی سروشتیی دارستانەکانی بەڕوو کە ئەفیدەکان هەر ساڵ تەنها چەند ڕۆژێک بەرهەمی دەهێنن. ئەم نەریتە لە مەترسیدایە.
وتارەکە بخوێنەوەقەرە خەرمان ناوی کوردیی گەنمی سەوزی بە ئاگر برژاوە و واتای «دروێنەی ڕەش» دەدات. لە جیهاندا بە فریکە دەناسرێت و ناوە کوردییەکە و میراتی مانەوەکەی دەسڕدرێنەوە.
وتارەکە بخوێنەوەخورشتی ڕێواس خورشتێکی کوردیی ڕێواسە لە ڕۆژهەڵات (کوردستانی ئێران)، کە بە ئینگلیزی هەمیشە بە «فارسی» ناو دەبرێت. سەرچاوە ئێرانییەکان دەڵێن بە پلەی یەکەم لە کوردستان لێ دەندرێت.
وتارەکە بخوێنەوەژاژی پەنیرێکی کوردیی گیاوەدارە کە لە شیری مەڕ و 25 گیای کێویی شاخاویی دروست دەکرێت. بە ناوی Van Otlu Peyniri دەفرۆشرێت و ناوە کوردییەکە هەرگیز لەسەر پێناسەکە نایەت.
وتارەکە بخوێنەوەساوەر ناوی کوردیی دانەی گەنمی نەریتیی ئامادەکراوە؛ ئەو خواردنە سەرەکییە شاخاوییەی کە لە ژێر ناونانە گشتییە تورکییەکەی bulgur pilavıدا سڕاوەتەوە.
وتارەکە بخوێنەوەکوتلک ناوی کوردیی کوبەی پڕکراوی ساوەرە کە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بە کیبە یان içli köfte دەناسرێت. شێوازە تایبەتە کوردییەکە، کوتلک داو، لە شۆربای ماست و سیردا لێ دەندرێت.
وتارەکە بخوێنەوەیاپراخ ناوی کوردیی گەڵای مێوی پڕکراوە. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بە دۆڵمە یان سارما دەناسرێت، بەڵام بە دەگمەن دان بە شێوازە کوردییەکەیدا دەنرێت کە گیا بۆنخۆشە تازەکان و دۆشاوی هەنار و ماستی تێدایە.
وتارەکە بخوێنەوەسەروپێ خواردنێکی نەریتیی کوردیی سەر و پێی مەڕە کە بە هێواشی لێ دەندرێت و نۆک و برنج و بەهاراتی گەرمکەرەوەی بۆ زیاد دەکرێت. خواردنێکی سەرەکیی زستانە لە هەموو بەشەکانی کوردستان.
وتارەکە بخوێنەوەKürt Böreği بۆرەکێکی نەریتیی کوردیی توێژتوێژە کە لە ئیستانبوڵی ساڵانی 1800ەکاندا لەلایەن کۆچبەرێکی کوردی بینگۆل دروست کرا. ئێستا ناوەکەی بە ناوی جێگرەوەی پەردەپۆشکەری Küt Böreği دەگۆڕدرێت.
وتارەکە بخوێنەوەقەهوەی قەزوان قەهوەیەکی نەریتیی کوردیی میوەی قەزوانە کە جارێک لە فەڕەنسا بە ناوی Chicorée au Kurde دەفرۆشرا، پێش ئەوەی گۆڕینی ناسنامەی بازرگانیی تورکی ناوی بکات بە Menengiç Kahvesi.
وتارەکە بخوێنەوەکۆماری ئارارات دەوڵەتێکی کوردی بوو کە لە ساڵی 1927 لەسەر چیای ئارارات ڕاگەیەنرا؛ ئیحسان نووری و کۆمەڵەی خۆیبوون ڕابەرایەتیی سەربازییان کرد و تورکیا لە ساڵی 1930 تێکی شکاند.
وتارەکە بخوێنەوە