مارفی نۆدێ: ئەحمەدی، فەرهەنگی هۆنراوە و زانستی ئایینی

ئەحمەدی فێرکردنی وشەی عەرەبی بە کوردی نیشان دەدات؛ توێژینەوەش لێکدانەوەی فقهی و کاری پەروەردەیی مارفی نۆدێ دەکۆڵێتەوە.

مزگەوتی گەورەی سلێمانی بە دوو مینارە، گومەزی فیرووزەیی، ڕێبوار و ئۆتۆمبێل لەژێر ئاسمانی شین — مزگەوتی گەورە؛ Kushared (Mohammed Sardar)، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩. وێنەی نوێی شوێنێکی پەیوەست بە وانەوتنەوەی نۆدێیە، نە شێوەی کۆنی بێگۆڕان. Kushared (Mohammed Sardar) · Grand Mosque, Sulaymaniyah, 8 November 2019 · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · Size variant; no creative changes.

لە ناونیشانێکی هۆنراوە فراوانتر

مارفی نۆدێ، یان شێخ محەممەد مەعروفی نودهی، زانا و شاعیری کوردی کۆتایی سەدەی هەژدە و سەرەتای نۆزدە بوو. خەلیل عەبدوڵڵا نووسینی عەرەبی، فارسی و کوردی و وانەوتنەوەی قەڵاچوالان و سلێمانی باس دەکات. [1] ڤەژینبوکس ئەحمەدی بە کوردیی ناوەندی تۆمار دەکات. [2] ئەمە زمانی هەموو بەرهەمەکانی دیاری ناکات.

قوتابخانە و مامۆستا

عەبدوڵڵا فێربوون لە باوک، خوێندنی قەڵاچوالان و هەزارمێرد، پەیوەندیی مەلا عەبدوڵڵای بێتووشی و وانەوتنەوە لە مزگەوتی گەورە تۆمار دەکات. [1] ئەمە لە خەماڵندنی شوێن بە ناو یان دانانی خۆکارانە لە کۆشکی ئەردەڵان وردترە. وێنەی هاوچەرخ دامەزراوە نیشان دەدات، نە دۆخی کۆنی.

ئامانجی فێرکاریی ئەحمەدی

پێشەکیی تایپکراو ناوی ئەحمەدی کوڕی دەدات و ڕوونکردنەوەی وشەی عەرەبی بە کوردی، بە بابەتی ناو و کردار، ڕادەگەیەنێت. [3] دەق لەنێوان فارسی، عەرەبی و کوردی دەگوازرێتەوە. هۆنراوە فێرکردن ڕێک دەخات؛ قوتابیی ناوبراو و ڕیزبەندیی ڕێزمانی دیزاینێکی کردەیی نیشان دەدەن.

قوتابی چی دەخوێنێت؟

بابەتی ناوەکان ڕەئس و عەین بە سەر و چاو دەبەستێت. [4] بابەتی کردارەکان شێوەی عەرەبی و واتای کوردی لەتەنیشت یەک دادەنێت. [5] وەشانی دیجیتاڵ کێشی بەشە جیاوازەکان جیا دەکاتەوە؛ نابێت هەموو کتێب بە یەک کێش بزانرێت. دەقی دەستکاریکراو دەستنووسی خۆی نییە.

لێکدانەوەی فقهی

ڕیڤینگ تەیب تاهیر و فایز ئەبوبەکر قادر لە ٢٠٢٢ کشف الغوامض، شەرخی هۆنراوەی میراتی قطر العارض، دەکۆڵنەوە. پوختە ڕێکخستن، سەرچاوە، بۆچوونی شافیعی و ڕوونکردنەوەی زمان دەناسێنێت. [6] فەرهەنگ و فقه بابەتی جیاواز فێر دەکەن. لێرە پوختەی بڵاوکراو بەکارهاتووە، نە بانگەشەی خوێندنەوەی هەموو دەستنووس.

بەروار و چاپ

ڤەژینبوکس ١٧٥٣–١٨٣٧ دەدات؛ عەبدوڵڵا ١٧٥٢–١٨٣٨. [1] [2] کاری نێوان دوو سەدە لە وردیی ساختە دڵنیاترە. کاتەلۆگ چاپی ژیان/سلێمانی ١٩٥٣، بەغدا ١٩٨٦ و چاپێکی دواتری سنە تۆمار دەکات. [2] ئەمانە بەڵگەی گەڕانی کتێبن، نە بەرواری ژیان؛ هەموو چاپەکان بەراورد نەکراون.

میرات لە بەرهەمدا بخوێنەوە

پێشەکیی فرەزمانی، جووتەوشە، ڕێزمان و شەرخی فقهی بەشداریی پشکنراون. [3] [4] [5] [6] پێویستیان بە پلەی بێبەڵگەی دووەم فەرهەنگ یان ژمارەی ناسەلمێنراوی بەرهەم نییە. بەستەرەکان دەقێک دەخەنەبەرچاوی خوێنەر کە قوتابیان دەیانخوێند.