پێشەکی
ئەیریەمەن یەزەتەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگەیە لە نەریتی زەردەشتی و ئێرانیدا: بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی تەندروستی و سازگاری، پێشەنگی هێزە چاککەرەوەکان لە تەنیشت ئاشا ڤەهیشتا، کە بۆ تەندروستی و بەرەکەتی هاوسەرگیری بانگ دەکرێت و لە نوێکردنەوەی کۆتایی جیهاندا داوای لێ دەکرێت چاکبوونەوە گەورەکە بهێنێت.
لە دیدی ئەهوورا مەزدا، پەروەردگاری دانا، ئەیریەمەن، کە ناوەکەی واتای خاوەن بیرێکی بەرز دەگەیەنێت و بە دۆستایەتی و کۆمەڵگەوە پەیوەستە، یەزەتەی چاکبوونەوە و سازگارییە، بوونەوەرە خوداییەکە کە تەندروستی دەبەخشێت و نەخۆشی چاک دەکاتەوە و خەڵک بە دۆستایەتی و کۆمەڵگەوە بەیەکەوە دەبەستێتەوە. لە یەکێک لە نوێژە پیرۆزە گەورەکانی نەریتەکەدا بانگ دەکرێت، و ڕۆڵێکی شکۆداری لە کۆتایی سەردەمدا پێ سپێردراوە، کاتێک یارمەتی دەدات چاکبوونەوە و پاککردنەوە گەورەکەی جیهان بێتە دی.
ئەیریەمەن وەک بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی نەریتی زەردەشتی هی میراتە کۆنە هاوبەشە ئایینی و ئەفسانەییەکەی گەلە ئێرانییەکانە، نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و ئەوانی دیکەی جیهانی ئێرانیدا هاوبەشن. ناسینی ئەیریەمەن ئاشنابوونە بە دیدی زەردەشتی بۆ چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگە، بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکە کە تەندروستی و سازگاری دەبەخشێت و چاکبوونەوە گەورەکەی جیهان دەهێنێت.
ناوەڕۆک
دۆستایەتی و کۆمەڵگە و هاوسەرگیری
نوێژی بوونەوەرە ئارەزووکراوەکە
چاکبوونەوە گەورەکە لە نوێکردنەوەدا
ئەیریەمەن کێیە؟
ئەیریەمەن یەزەتەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگەیە، واتە بوونەوەری خوداییی ئەم بوارانە لە نەریتی زەردەشتیدا، یەکێک لە بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکان کە ئەهوورا مەزدا بۆ پشتیوانی لە ئافرێنراوە باشەکان ئافراندوونی. بوونەوەری خوداییی تەندروستی و چاکبوونەوەیە، کە تەندروستی دەبەخشێت و نەخۆشی چاک دەکاتەوە و زیان و نەخۆشی دوور دەخاتەوە؛ هەروەها بوونەوەری خوداییی دۆستایەتی و سازگاری و کۆمەڵگەیە، کە خەڵک بە پەیوەندیی باش بەیەکەوە دەبەستێتەوە و بە تایبەتی چاودێریی هاوسەرگیری دەکات. ئەیریەمەن لە تەنیشت نەمرە پیرۆزەکە ئاشا ڤەهیشتا بە پێشەنگی هێزە چاککەرەوەکانی نەریتەکە ئەژمار دەکرێت، بوونەوەرە خوداییەکە کە چارەسەری نەخۆشییەکان لە دەستی ئەودایە. بە ناوبانگە بەوەی لە یەکێک لە چوار نوێژە پیرۆزە گەورەکەی ئایینەکەدا بانگ دەکرێت، کە بە ناوی ئەوەوە ناونراوە و تێیدا بە ئارەزووکراو، خوازراو و خۆشەویست ناو دەبرێت. هەروەها ڕۆڵێکی شکۆداری لە کۆتایی سەردەمدا پێ سپێردراوە، کاتێک یارمەتی ڕزگارکەری داهاتوو دەدات نوێکردنەوەی کۆتایی جیهان و چاکبوونەوە گەورەکە بێنێتە دی کە هەموو ئافرێنراوەکان پاک دەکاتەوە. ئەیریەمەن وەک یەزەتەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگە، پێگەیەکی خۆشەویست و گرنگ لە ناو بوونەوەرە خوداییەکانی دیدی زەردەشتیدا دەگرێت، بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی تەندروستی و سازگاری.
واتای ناوەکە
ناوی ئەیریەمەن کۆنە، بە بیرۆکەکانی دۆستایەتی و کۆمەڵگە و ئەو بەستەرەی خەڵک یەک دەخاتەوە پەیوەستە. وا لێی تێگەیشتوون کە واتای خاوەن بیرێکی بەرز دەگەیەنێت، و بە وشەکانی دۆستایەتی و هاوڕێیەتی و کۆمەڵگە یان هۆزەوە پەیوەندیی نزیکی هەیە، بەستەری پەیوەندیی باش کە خەڵک پێکەوە یەک دەخات.
ئەم واتایە لە ناوەندی کەسایەتیی ئەیریەمەندایە، چونکە بوونەوەری خوداییی دۆستایەتی و کۆمەڵگە و بەستەرە باشەکانە کە خەڵک یەک دەخەن، هەروەها چاکبوونەوە و سازگارییە کە لەو بەستەرانەوە پەیدا دەبن و جارێکی دیکە بەرپایان دەکەنەوە. ناوەکە بە بیرۆکەی کۆمەڵگە یان هاوڕێیەتی و بەستەری دۆستایەتی و پەیوەندیی باشەوە پەیوەستە؛ کەواتە ئەیریەمەن ئەو بوونەوەرە خوداییەیە کە چاودێریی دۆستایەتی و سازگاری و کۆمەڵگە دەکات، هەروەها ئەو چاکبوونەوەیەی تەواوێتی و پەیوەندیی باش دەگەڕێنێتەوە. زۆرجار بە وشەیەکی هاوەڵ ناو دەبرێت کە واتای ئارەزووکراو، خوازراو و خۆشەویست دەگەیەنێت؛ بۆیە بە ئەیریەمەنی ئارەزووکراو دەناسرێت، بوونەوەرە خوداییە خۆشەویستەکە کە بە تامەزرۆیی ئارەزووی دەکرێت بۆ ئەو چاکبوونەوە و سازگارییەی دەیهێنێت. لە نەریتی دواتردا ناوەکە بە شێوەکانی وەک ئەرمان یان ئەیریەمەن یەزاد دەردەکەوێت. کەواتە واتای ناوەکە سروشتە بنەڕەتییەکەی ئاشکرا دەکات، بوونەوەری خوداییی دۆستایەتی و کۆمەڵگە و بەستەرەکان کە خەڵک یەک دەخەن، هەروەها چاکبوونەوە و سازگارییە کە پێیانەوە بەستراونەتەوە. تێگەیشتن لە واتای ناوەکە تێگەیشتنە لە کەسایەتییەکەی، بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگە، کە بە ئاشا ڤەهیشتا، ڕاستی و ڕێکخستنی باشی جیهان، پەیوەستە.
خاڵە سەرەکییەکان
ئەیریەمەن یەزەتەی زەردەشتیی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگەیە.
ناوەکەی بە دۆستایەتی و کۆمەڵگە و خاوەن بیرێکی بەرزەوە پەیوەستە.
پێشەنگی هێزە چاککەرەوەکانە، لە تەنیشت ئاشا ڤەهیشتا.
تەندروستی دەبەخشێت و نەخۆشی چاک دەکاتەوە و چاودێریی هاوسەرگیری و سازگاری دەکات.
لە یەکێک لە چوار نوێژە پیرۆزە گەورەکەدا وەک ئارەزووکراو بانگ دەکرێت.
لە نوێکردنەوەی جیهاندا یارمەتی دەدات چاکبوونەوە گەورەکە بێتە دی.
زانیارییە خێراکان
ناو: ئەیریەمەن (ئەیریەمەنی ئارەزووکراو)؛ دواتر ئەرمان، ئەیریەمەن یەزاد
واتا: دۆستایەتی، کۆمەڵگە؛ خاوەن بیرێکی بەرز
ڕۆڵ: یەزەتەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و سازگاری و کۆمەڵگە
پێشەنگی: هێزە چاککەرەوەکان، لەگەڵ ئاشا ڤەهیشتا
چاودێریی دەکات: تەندروستی، چارەسەری نەخۆشی، هاوسەرگیری، سازگاری
بانگ دەکرێت لە: یەکێک لە چوار نوێژە گاتاییە گەورەکە، کە بە ناوی ئەوەوە ناونراوە
ناو دەبرێت بە: ئارەزووکراو، خوازراو و خۆشەویست
ڕۆڵ لە کۆتایی سەردەمدا: لە نوێکردنەوەدا چاکبوونەوە گەورەکە دەهێنێت
هاوەڵ: ئاشا ڤەهیشتا، نەمرە پیرۆزەکەی ڕاستی
میرات: نەریتێکی ئایینی و ئەفسانەییی هاوبەشی ئێرانی
یەزەتەی چاکبوونەوە
یەکەم و تایبەتترین ڕۆڵی ئەیریەمەن یەزەتەی چاکبوونەوەیە، بوونەوەری خوداییی تەندروستی و چارەسەری نەخۆشی، کە لە تەنیشت نەمرە پیرۆزەکە ئاشا ڤەهیشتا بە پێشەنگی هێزە چاککەرەوەکان ئەژمار دەکرێت.
لە نەریتی زەردەشتیدا ئەیریەمەن بوونەوەرە خوداییە گەورەکەی چاکبوونەوەیە، بەخشەری تەندروستی و چاککەرەوەی نەخۆشی، کە نەخۆشی و زیان دوور دەخاتەوە و تەندروستی و خۆشگوزەرانی دەهێنێت. دەگوترێت چارەسەری هەموو نەخۆشییەکانی هەیە، و بۆ تەندروستی و چاکبوونەوە و پاراستن لە نەخۆشی بانگ دەکرێت. لەم ڕۆڵەی چاککردنەوەدا ئەیریەمەن بە نەمرە پیرۆزەکە ئاشا ڤەهیشتا، نەمرە پیرۆزەکەی ڕاستی و ڕێکخستنی باش، پەیوەندیی نزیکی هەیە؛ لەگەڵ ئەو لە پێشەنگانی هێزە چاککەرەوەکانی نەریتەکە ئەژمار دەکرێت. لە هەندێک تێگەیشتندا ئەیریەمەن بەرپرسی چاککردنەوەی جەستەیە، لە کاتێکدا ئاشا ڤەهیشتا بە چاککردنەوەی ڕۆحەوە پەیوەستە، و هەردووکیان پێکەوە تەندروستیی تەواو دەبەخشن. خودی نوێژە گەورەکەی بە ناوی ئەیریەمەنەوە ناونراوە، بە کاریگەرترین شێوەی چاککردنەوە، بە بەهێزترین لە هەموو وتە چاککەرەوەکان، دادەنرا؛ ئەمە پەیوەندیی قووڵی ئەیریەمەن بە تەندروستی و چارەسەری نەخۆشییەوە دەردەخات. ئەم ڕۆڵە وەک یەزەتەی چاکبوونەوە تایبەتترین لایەنی ئەیریەمەنە، بوونەوەری خوداییی تەندروستی و چارەسەری نەخۆشی، هێزە چاککەرەوە گەورەکە کە تەندروستی دەبەخشێت و نەخۆشی دوور دەخاتەوە. ئەیریەمەن وەک یەزەتەی چاکبوونەوە زۆرترین خۆشەویستی و بانگکردنی بۆ دەکرێت، بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی تەندروستی و خۆشگوزەرانی، چاککەرەوە گەورەکەی نەریتی زەردەشتی.
دۆستایەتی و کۆمەڵگە و هاوسەرگیری
ئەیریەمەن بەستراو بە ڕۆڵە چاککەرەوەکەی، بوونەوەری خوداییی دۆستایەتی و کۆمەڵگە و سازگارییە، بەخشەری بەستەری باش و پەیوەندیی دروست، کە بە تایبەتی چاودێریی هاوسەرگیری دەکات.
خودی ناوی ئەیریەمەن بە دۆستایەتی و کۆمەڵگە و ئەو بەستەرانەی خەڵک یەک دەخەنەوە پەیوەستە، و ئەو بوونەوەرە خوداییەیە کە چاودێریی ئەمانە دەکات، بەخشەری دۆستایەتی و سازگاری و پەیوەندیی باش. خەڵک بە هاوڕێیەتی و کۆمەڵگەوە بەیەکەوە دەبەستێتەوە، پەرە بە سازگاری و هاوئاهەنگی دەدات و ناکۆکی و دوژمنایەتی دوور دەخاتەوە، بوونەوەری خوداییی ئەو بەستەرە باشانەی خەڵک بە دۆستایەتی و ئاشتی یەک دەخەن. بە تایبەتی ئەیریەمەن چاودێریی هاوسەرگیری دەکات، بەستەری یەکگرتنی مێرد و ژن، و لە بەرەکەتخواستنی ڕێوڕەسمی هاوسەرگیریدا بانگ دەکرێت؛ داوای لێ دەکرێت سازگاری و تەندروستی و پەیوەندیی باش بە یەکگرتنەکە ببەخشێت. ئەم پەیوەندییەی چاکبوونەوە بە دۆستایەتی و سازگارییەوە گونجاوە، چونکە تەندروستی و تەواوێتی بە پەیوەندیی باش و هاوئاهەنگییەوە بەستراونەتەوە، و ئەو چاکبوونەوەیەی ئەیریەمەن دەیهێنێت گەڕاندنەوەی تەواوێتی و سازگاری و بەستەرە باشەکانی کۆمەڵگەیە. کەواتە ڕۆڵی ئەیریەمەن لە دۆستایەتی و کۆمەڵگە و هاوسەرگیریدا بە ڕۆڵە چاککەرەوەکەیەوە بە نزیکی بەستراوەتەوە، بوونەوەری خوداییی بەستەرە باشەکان کە خەڵک یەک دەخەن و ئەو سازگاری و تەندروستییەی لێیانەوە پەیدا دەبن. ئەیریەمەن وەک بوونەوەری خوداییی دۆستایەتی و کۆمەڵگە و هاوسەرگیری، هەروەها چاکبوونەوە، خۆشەویستە و بانگ دەکرێت، بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی سازگاری و پەیوەندیی باش.
نوێژی بوونەوەرە ئارەزووکراوەکە
لە یەکێک لە چوار نوێژە پیرۆزە گەورەکەی نەریتی زەردەشتیدا ڕێز لە ئەیریەمەن دەگیرێت، کە بە ناوی ئەوەوە ناونراوە و تێیدا وەک بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراو و خوازراو و خۆشەویستەکە بانگ دەکرێت؛ نوێژێک کە زۆرترین پیرۆزی و هێزی هەیە.
لە پیرۆزترین وتەکانی ئایینی زەردەشتیدا چوار نوێژی گەورە هەن بە کۆنترین زاراوە، گاتایی، کە پیرۆزترین و بەهێزترین دەربڕینە پیرۆزەکانی نەریتەکەن. چوارەمیان لە وشەکانی سەرەتایەوە بە ناوی ئەیریەمەنەوە ناونراوە؛ تێیدا بوونەوەرە خوداییەکە وەک ئەیریەمەنی ئارەزووکراو و خوازراو و خۆشەویست بانگ دەکرێت و داوای چاکبوونەوە و بەرەکەت و چاکەی لێ دەکرێت. ئەم نوێژە، بە هەمان زاراوە کۆن و پیرۆزەکەی سروودەکانی پێغەمبەر زەردەشت، زۆرترین پیرۆزیی هەیە و بە کاریگەرترین لە هەموو وتە چاککەرەوەکان دادەنرا؛ بۆ چارەسەری نەخۆشی و دوورخستنەوەی زیان بانگ دەکرا و لە بەرەکەتخواستنی هاوسەرگیریدا بەکار دەهێنرا. لێرە ناوی ئەم نوێژە پیرۆزە دەبەین و بەو ڕێزەی شایستەی وتە پیرۆزەکانی نەریتێکی ئایینیی گەورەیە ڕێزی لێ دەگرین، لە جیاتی دووبارە بڵاوکردنەوەی وشە پیرۆزەکانی. نوێژەکە هەروەها کۆتایی بە ڕێوڕەسمە ناوەندییەکەی پەرستنی ئایینەکە دەهێنێت، و بە چاکبوونەوە گەورەکەی داهاتووی کۆتایی سەردەمەوە پەیوەستە. ڕێزگرتن لە ئەیریەمەن لەم نوێژە پیرۆزە گەورەیەدا پێگەی بەرزی بوونەوەرە خوداییەکەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی دەنوێنێت، ئەیریەمەنی ئارەزووکراو کە لە یەکێک لە چوار پیرۆزترین وتەکەی نەریتەکەدا بانگ دەکرێت. ڕێزگرتن لە ئەیریەمەن لە هەموو شتێک زیاتر لەم نوێژە گەورەیەدا دەردەبڕدرێت، بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی چاکبوونەوە کە لە یەکێک لە پیرۆزترین دەربڕینەکانی ئایینی زەردەشتیدا بانگ دەکرێت.
چاکبوونەوە گەورەکە لە نوێکردنەوەدا
لایەنێکی شکۆداری ئەیریەمەن ڕۆڵەکەیەتی لە کۆتایی سەردەمدا، کاتێک یارمەتی ڕزگارکەری داهاتوو دەدات فراشۆکەرێتی، نوێکردنەوەی کۆتایی جیهان، و چاکبوونەوە گەورەکە بێنێتە دی کە هەموو ئافرێنراوەکان پاک دەکاتەوە.
لە دیدی زەردەشتی بۆ کۆتایی سەردەمدا، کاتێک جیهان لە نوێکردنەوەی کۆتاییدا نوێ و تەواو دەکرێت، ئەیریەمەن ڕۆڵێکی شکۆداری هەیە: بەپێی نەریتەکە ئەو یارمەتی ڕزگارکەری داهاتوو، ساۆشیانت، دەدات نوێکردنەوە و چاکبوونەوە گەورەکەی جیهان بێنێتە دی. لەم نوێبوونەوەیەی کۆتاییدا ئەیریەمەن لەگەڵ ئاگرە پیرۆزەکە پاککردنەوەیەکی گەورە دەهێنێتە دی؛ تێیدا هەموو خراپەیەک بە سووتان لەناو دەچێت و هەموو ئافرێنراوەکان پاک دەکرێنەوە و چاک و تەواو دەبن، و هەموو نەخۆشی و مردن و دوژمنایەتی و ناکۆکییەکان بۆ هەتاهەتایە کۆتاییان پێ دێت. ئەم ڕۆڵە بۆ بوونەوەرە خوداییەکەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و سازگاری گونجاوە، چونکە لە نوێکردنەوەی کۆتاییدا چاکبوونەوە گەورەکەی جیهان و کۆتایی هەموو دوژمنایەتی و ناکۆکییەکان دێتە دی، تەندروستی و سازگاریی تەواوی ئافرێنراوە نوێبووەکان. کەواتە ئەیریەمەن بە هیوای کۆتایی نەریتەکەوە بەستراوەتەوە، چاکبوونەوە و سازگاریی گەورەی جیهانی نوێکراوە، بوونەوەرە خوداییەکەی چاکبوونەوە کە یارمەتی دەدات چاکبوونەوەی کۆتایی و تەواوی هەموو ئافرێنراوەکان بێتە دی. ئەم ڕۆڵە لە کۆتایی سەردەمدا وەک هێنەری چاکبوونەوە گەورەکە لە نوێکردنەوەدا، شکۆدارترین لایەنی ئەیریەمەنە؛ بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی چاکبوونەوە بە هیوای کۆتایی تەندروستی و سازگاریی تەواوی جیهانی نوێبووەوە دەبەستێتەوە. ئەیریەمەن وەک هێنەری چاکبوونەوە گەورەکە بەرزترین پێگەی خۆی لە دیدی زەردەشتیدا دەگرێت.
هێما و واتا
ئەیریەمەن لە هەموو شتێک زیاتر دیدی زەردەشتی بۆ چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگە بەرجەستە دەکات، بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی تەندروستی و سازگاری و ئەو بەستەرە باشانەی خەڵک یەک دەخەن. وەک یەزەتەی چاکبوونەوە بەخششی تەندروستی و چارەسەری نەخۆشی دەنوێنێت؛ وەک بوونەوەری خوداییی دۆستایەتی و کۆمەڵگە، بەستەرە باشەکان و سازگاری کە خەڵک یەک دەخەن.
ئەیریەمەن هەروەها هیوای گەورەی چاکبوونەوەی کۆتایی جیهان بەرجەستە دەکات لە ڕۆڵەکەیدا لە نوێکردنەوە، کاتێک یارمەتی دەدات چاکبوونەوە و سازگاریی گەورەی ئافرێنراوە نوێبووەکان بێتە دی. لەمەدا هیوای کۆتایی تەندروستی و سازگاریی تەواو، کۆتایی هەموو نەخۆشی و ناکۆکییەکان، دەنوێنێت. لە هەموو ئەمانەدا ئەیریەمەن لە بوونەوەرە خوداییە خۆشەویستەکانی نەریتی ئایینیی ئێرانیدایە، چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگە و چاکبوونەوە گەورەکەی داهاتوو بەرجەستە دەکات. بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی تەندروستی و سازگارییە، پێشەنگی هێزە چاککەرەوەکان لە تەنیشت ئاشا ڤەهیشتا، کە لە یەکێک لە چوار نوێژە پیرۆزە گەورەکەدا بانگ دەکرێت، یەکێک لە کەسایەتییە خۆشەویستەکانی ئەو میراتە ئایینییەی کورد لەگەڵ میراتگرانی دیکەی نەریتی ئێرانیدا هاوبەشن. ئەو دیدەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و چاکبوونەوەی گەورەی جیهان کە بەرجەستەی دەکات یەکێکە لە هیوابەخشترین و جوانترین دیدەکانی نەریتەکە.
ئەیریەمەن و کورد
ئەیریەمەن وەک بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی نەریتی زەردەشتی هی میراتە کۆنە هاوبەشە ئایینی و ئەفسانەییەکەی گەلە ئێرانییەکانە، نەریتێک کە کورد وەک گەلێکی ئێرانی لەگەڵ فارس و ئەوانی دیکەی جیهانی ئێرانیدا هاوبەشن. دیدی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگە بەشێکە لە میراتە قووڵەکەی سەرتاسەری ناوچەکە.
بۆ کورد میراتە ئایینییە کۆنە ئێرانییەکە، لەوانە دیدی زەردەشتی بۆ چاکبوونەوە و دۆستایەتی و چاکبوونەوە گەورەکەی داهاتوو، بەشێکە لە پاشبنەمای قووڵی جیهانی کولتووری و ڕۆحییان. ئەو بەهایانەی ئەیریەمەن بەرجەستەیان دەکات، تەندروستی و چاکبوونەوە و دۆستایەتی و سازگاری و کۆمەڵگە و ئەو بەستەرە باشانەی خەڵک یەک دەخەن، چاکەی گشتی و بەردەوامن کە بۆ هەر گەلێک قووڵترین کاریگەرییان هەیە. ڕاستگۆیانە و دروستە ئەیریەمەن وەک بەشێک لەم میراتە هاوبەشە ئێرانی و زەردەشتییە بناسرێت، نەک وەک کەسایەتییەکی تەنها کوردی؛ هی نەریتی ئایینیی کۆنی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکانە. کورد وەک گەلێکی ئێرانی کە لەم جیهانەدا ڕەگی کۆنی هەیە، لە تەنیشت میراتگرانی دیکەی نەریتی ئێرانی بەشدارن لەم میراتە، کە بوونەوەرە خوداییەکەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی بەشێکیەتی. لە خستنەڕووی ئەیریەمەندا کەواتە کەسایەتییەک لە میراتە کۆنە هاوبەشە ئێرانییەکە دەخەینە ڕوو کە کورد میراتگری ئەو میراتەن، بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراوەکەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگە، کە بەهاکانی تەندروستی و سازگاری و پەیوەندیی باش لە گشتیترین و بەردەوامترین چاکەکانن.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا ئەیریەمەن خودایەکی جیاوازە؟ نەخێر؛ لە تێگەیشتنی زەردەشتیدا ئەیریەمەن یەزەتەیە، یەکێک لە بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکان کە خودای تاک، ئەهوورا مەزدا، بۆ پشتیوانی لە ئافرێنراوە باشەکان ئافراندوویەتی و وەک ئەوە شایانی ڕێزگرتنە. باشترین تێگەیشتن لێی ئەوەیە وەک بوونەوەرێکی خودایی بناسرێت کە خزمەتی خودای تاک دەکات، نەک وەک خودایەکی سەربەخۆ؛ یەزەتەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی کە پەروەردگاری دانا لە ڕێگەی ئەوەوە تەندروستی و سازگاری و چاکبوونەوە گەورەکە دەبەخشێت. ئەم تێگەیشتنە سروشتە بنەڕەتییە یەکتاپەرستەکەی ئایینەکە دەپارێزێت، کە یەزەتەکان ئامرازێکن خودای تاک لە ڕێگەیانەوە کار دەکات و ڕێزی لێ دەگیرێت.
ئایا کەسایەتیی ئەیریەمەن کۆنە یان گەشەیەکی دواترە؟ ئەمە پرسیارێکی سەرنجڕاکێشی توێژینەوەیە. ئەیریەمەن بوونەوەرێکی خوداییی کۆنە، کە لە نەریتە کۆنە پەیوەندیدارە هندییەکەدا هاوتایەکی هەیە، بوونەوەرێکی خودایی بە ناو و کەسایەتیی هاوشێوە؛ ئەمە ئاماژەیە بۆ ڕەگی قووڵی هیند و ئێرانیی ئەم کەسایەتیی دۆستایەتی و کۆمەڵگەیە. لە هەمان کاتدا هەندێک توێژەر پێشنیازیان کردووە کە یەزەتەی زەردەشتیی چاکبوونەوە، لانیکەم تا ڕادەیەک، لە وشەکانی سەرەتای نوێژە گەورەکەی بە ناوی ئەوەوە ناونراوەوە گەشەی کردووە؛ لەوێ وشەکە لە بنەڕەتدا ڕەنگە واتای کۆمەڵگە یان بەستەری دۆستایەتی دابێت. هەڵوێستی ڕاستگۆیانە ئەوەیە ئەیریەمەن چەمکێکی کۆنە کە بە دۆستایەتی و کۆمەڵگەوە پەیوەستە و لە نەریتە پەرەسەندووەکەدا وەک یەزەتەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی ڕێزی لێ دەگیرێت، و گەشەکردنی وردی کەسایەتییەکە بابەتی گفتوگۆی توێژەرانە. ئەوەی ڕوونە کەسایەتیی دەوڵەمەند و خۆشەویستی ئەیریەمەنە لە نەریتەکەدا، وەک بوونەوەرە خوداییەکەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و چاکبوونەوە گەورەکەی داهاتوو.
ئایا ئەیریەمەن بە تایبەتی کەسایەتیی کوردییە؟ نەخێر؛ وەک بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی نەریتی زەردەشتی، هی میراتە ئایینییە کۆنە هاوبەشە ئێرانییەکەیە، نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و ئەوانی دیکەی جیهانی ئێرانیدا هاوبەشن، نەک کەسایەتییەکی تەنها کوردی. کورد وەک گەلێکی ئێرانی لە تەنیشت دراوسێکانیان بەشدارن لەم میراتە بەرفراوان و کۆنە، کە ئەیریەمەن بەشێکیەتی.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
ئەهوورا مەزدا: پەروەردگاری دانا، کە ئەیریەمەن خزمەتی دەکات
ئاشا ڤەهیشتا: نەمرە پیرۆزەکەی ڕاستی، هێزێکی هاوەڵی چاککردنەوە
فراشۆکەرێتی: نوێکردنەوە، کاتێک ئەیریەمەن چاکبوونەوە گەورەکە دەهێنێت
ساۆشیانت: ڕزگارکەرەکە کە ئەیریەمەن لە نوێکردنەوەدا یارمەتی دەدات
هەورڤاتات و ئەمەرەتات: نەمرە پیرۆزەکانی تەواوێتی و نەمرێتی
ئاتەر: ئاگرە پیرۆزەکە، کە لە پاککردنەوە گەورەکەدا لەگەڵ ئەیریەمەنە
ئاشی: یەزەتەی پاداشت، لە ڕووی ڕەگناسیی ناوەوە هاوڕەگی ئەیریەمەنە
زەردەشت: پێغەمبەرەکە، کە نوێژەکە بە زاراوە گاتاییەکەی دانراوە
پرسیارە باوەکان
ئەیریەمەن لە زەردەشتیدا کێیە؟
ئەیریەمەن یەزەتەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی و کۆمەڵگەیە، واتە بوونەوەری خوداییی ئەم بوارانە لە نەریتی زەردەشتیدا. بوونەوەری خوداییی تەندروستییە کە نەخۆشی چاک دەکاتەوە و زیان دوور دەخاتەوە، هەروەها بوونەوەری خوداییی دۆستایەتی و سازگاری و کۆمەڵگەیە کە خەڵک بەیەکەوە دەبەستێتەوە و چاودێریی هاوسەرگیری دەکات. لە تەنیشت ئاشا ڤەهیشتا بە پێشەنگی هێزە چاککەرەوەکان ئەژمار دەکرێت، لە یەکێک لە چوار نوێژە پیرۆزە گەورەکەدا بانگ دەکرێت و لە نوێکردنەوەی جیهاندا یارمەتی دەدات چاکبوونەوە گەورەکە بێتە دی.
ناوی ئەیریەمەن چ واتایەک دەگەیەنێت؟
ناوی ئەیریەمەن کۆنە، بە بیرۆکەکانی دۆستایەتی و کۆمەڵگە و ئەو بەستەرەی خەڵک یەک دەخاتەوە پەیوەستە، و وا لێی تێگەیشتوون کە واتای خاوەن بیرێکی بەرز دەگەیەنێت. بە وشەکانی دۆستایەتی و هاوڕێیەتی و کۆمەڵگە یان هۆزەوە پەیوەندیی نزیکی هەیە. زۆرجار ئەیریەمەن بە وشەیەکی هاوەڵ ناو دەبرێت کە واتای ئارەزووکراو، خوازراو و خۆشەویست دەگەیەنێت؛ بۆیە بە ئەیریەمەنی ئارەزووکراو دەناسرێت، کە بە تامەزرۆیی ئارەزووی دەکرێت بۆ ئەو چاکبوونەوە و سازگارییەی دەیهێنێت.
بۆچی ئەیریەمەن بە چاکبوونەوەوە پەیوەستە؟
ئەیریەمەن بوونەوەرە خوداییە گەورەکەی چاکبوونەوەیە، بەخشەری تەندروستی و چاککەرەوەی نەخۆشی، کە دەگوترێت چارەسەری هەموو نەخۆشییەکانی هەیە و بۆ تەندروستی و پاراستن لە نەخۆشی بانگ دەکرێت. لەگەڵ نەمرە پیرۆزەکە ئاشا ڤەهیشتا پەیوەندیی نزیکی هەیە و پێشەنگی هێزە چاککەرەوەکانن؛ لە هەندێک تێگەیشتندا ئەیریەمەن جەستە چاک دەکاتەوە، لە کاتێکدا ئاشا ڤەهیشتا ڕۆح چاک دەکاتەوە. خودی نوێژە گەورەکەی بە ناوی ئەوەوە ناونراوە بە کاریگەرترین لە هەموو وتە چاککەرەوەکان دادەنرا.
ئەو نوێژەی بە ناوی ئەیریەمەنەوە ناونراوە چییە؟
لە پیرۆزترین وتەکانی ئایینی زەردەشتیدا چوار نوێژی گەورە هەن بە کۆنترین زاراوە، گاتایی. چوارەمیان لە وشەکانی سەرەتایەوە بە ناوی ئەیریەمەنەوە ناونراوە، کە بوونەوەرە خوداییە ئارەزووکراو و خۆشەویستەکە بۆ چاکبوونەوە و بەرەکەت بانگ دەکات. زۆرترین پیرۆزیی هەیە، بە کاریگەرترین لە هەموو وتە چاککەرەوەکان دادەنرا، لە بەرەکەتخواستنی هاوسەرگیریدا بەکار دەهێنرێت و کۆتایی بە ڕێوڕەسمە ناوەندییەکەی پەرستنی ئایینەکە دەهێنێت. لێرە بە ڕێزەوە ناوی دەبرێت و ڕێزی لێ دەگیرێت، لە جیاتی دووبارە بڵاوکردنەوەی وشە پیرۆزەکانی.
ڕۆڵی ئەیریەمەن لە نوێکردنەوەدا چییە؟
لە دیدی زەردەشتی بۆ کۆتایی سەردەمدا ئەیریەمەن یارمەتی ڕزگارکەری داهاتوو، ساۆشیانت، دەدات فراشۆکەرێتی، نوێکردنەوەی کۆتایی جیهان، بێنێتە دی. لەم نوێبوونەوەیەدا ئەیریەمەن لەگەڵ ئاگرە پیرۆزەکە پاککردنەوەیەکی گەورە دەهێنێتە دی؛ تێیدا هەموو خراپەیەک بە سووتان لەناو دەچێت و هەموو ئافرێنراوەکان چاک و تەواو دەبن، و هەموو نەخۆشی و مردن و دوژمنایەتی و ناکۆکییەکان بۆ هەتاهەتایە کۆتاییان پێ دێت. ئەم چاکبوونەوە گەورەیە بۆ بوونەوەرە خوداییەکەی چاکبوونەوە و سازگاری گونجاوە.
ئایا ئەیریەمەن کەسایەتییەکی کوردییە؟
ئەیریەمەن هی میراتە کۆنە هاوبەشە ئایینییە زەردەشتی و ئێرانییەکەیە، نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و ئەوانی دیکەی جیهانی ئێرانیدا هاوبەشن، نەک کەسایەتییەکی تەنها کوردی. کورد وەک گەلێکی ئێرانی کە لەم جیهانەدا ڕەگی کۆنی هەیە، لە تەنیشت دراوسێکانیان بەشدارن لەم میراتە، کە بوونەوەرە خوداییەکەی چاکبوونەوە و دۆستایەتی بەشێکیەتی. ئەو بەهایانەی تەندروستی و سازگاری و کۆمەڵگە کە بەرجەستەیان دەکات چاکەی گشتی و بەردەوامن.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
ئەیریەمەن ـ Encyclopaedia Iranica
ئەیریەمەن ئیشیا (نوێژە گاتاییەکە) ـ Wikipedia
فریشتە و یەزەتە زەردەشتییەکان ـ avesta.org
Kurdish-History.com: ئاشا ڤەهیشتا
Kurdish-History.com: فراشۆکەرێتی