پێشەکی
ئەڕنەواز و شەهرناز دوو ژنی بنەماڵەی پاشایەتیی شانامەن، کتێبی فارسیی پاشاکان: شازادەکانی بنەماڵەی جەمشید کە زەحاکی ستەمکاری مارشان لە ماوەی فەرمانڕەواییی درێژ و خراپەکاریدا دەستگیری کردن و لە کۆتاییدا فەریدونی پاڵەوان ئازادی کردن، کاتێک ستەمکارەکەی ڕووخاند.
دوای ڕزگاربوونیان هەردووکیان بوونە هاوسەرانی فەریدون و سێ کوڕەکەی، سەلم و تور و ئیرەج، لەوان لەدایک بوون. ئەڕنەواز و شەهرناز لە ڕێگەی کوڕەکانیانەوە بوونە دایکە باپیرەکانی ئەو دوژمنایەتییە درێژ و تراژیدیاییەی نێوان ئێران و توران کە بە دڵی حەماسەکەدا تێدەپەڕێت؛ ململانێیەک کە لەناو خودی خێزانەکەیاندا لەدایک بوو.
وەک هەموو کەسایەتییەکانی کتێبی پاشاکان، ئەڕنەواز و شەهرناز سەر بە میراتە حەماسی و ئەفسانەییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانن؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و لوڕ و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیان تێدایە. ناسینی ئەڕنەواز و شەهرناز واتە ئاشنابوون بە دوو ژنە دیارەکەی حەماسەکە، ئەو شازادانەی دیلگرتن و ڕزگاربوونیان بەشێکە لە چیرۆکە گەورەکەی زەحاک و فەریدون و کوڕەکانیان چارەنووسی جیهانی ئێرانی دیاری دەکەن.
ناوەڕۆک
دەستگیرکردنیان لەلایەن ستەمکارەکەوە
ئازادکردنیان لەلایەن فەریدونەوە
ئەڕنەواز و شەهرناز کێن؟
ئەڕنەواز و شەهرناز دوو ژنی بنەماڵەی پاشایەتیی شانامەن، شازادەکانی بنەماڵەی جەمشیدی پاشای گەورە؛ لە نەریتەکەدا وەک کچەکانی، یان لە هەندێک وەشاندا وەک خوشکەکانی، باس دەکرێن. کاتێک زەحاکی ستەمکاری مارشان جەمشیدی ڕووخاند و تەختی داگیر کرد، هەردوو شازادەکەی بە دیل گرت و لە ساڵە درێژەکانی فەرمانڕەواییی خراپەکاریدا ڕایگرتن. لە کۆتاییدا کاتێک فەریدونی پاڵەوان ڕاپەڕی، زەحاکی ڕووخاند و لە ژێر چیای دەماوەند بە کۆت بەستی، ئەڕنەواز و شەهرنازی لە دیلی ئازاد کرد و کردنی بە هاوسەری خۆی. بوونە دایکانی سێ کوڕەکەی فەریدون، سەلم و تور و ئیرەج، و بەمە بوونە دایکە باپیرەکانی دوژمنایەتیی درێژی ئێران و توران. ئەوان لە ژنە دیارەکانی سەرەتای حەماسەکەن، شازادەکانی چیرۆکی زەحاک و فەریدون.
شازادەکانی بنەماڵەی جەمشید
ئەڕنەواز و شەهرناز سەر بە بنەماڵەی پاشایەتیی جەمشید بوون، پاشا گەورەکەی سەرەتای حەماسە، فەرمانڕەوای شکۆداری سەردەمی زێڕینی بنەماڵەی پێشدادی. لە نەریتەکەدا زۆرجار وەک کچەکانی جەمشید باس دەکرێن، هەرچەند لە هەندێک وەشانی حەماسەکەدا بە خوشکەکانی دادەنرێن.
چ کچ و چ خوشک، هەردوو شازادەکە لە بەرزترین ڕەچەڵەکی پاشایەتی بوون، بنەماڵەی جەمشیدی پاشای گەورە کە فەرمانڕەواییی درێژ و شکۆداری یەکێک لە لوتکەکانی سەرەتای حەماسە بوو، پێش ئەوەی تووشی لووتبەرزی بێت و بڕووخێنرێت. ئەڕنەواز و شەهرناز وەک ژنانی بنەماڵەی پاشایەتیی جەمشید، شازادەی پلەی یەکەم بوون؛ ژنانی جوان و خاوەن ڕەچەڵەکی نەجیب لە ناوەندی پاشایەتییەکە. پێگەی بەرزیان بۆ چیرۆکەکەیان سەرەکییە، چونکە وەک شازادەکانی بنەماڵەی پاشایەتیی ڕووخاو لەلایەن زەحاکی ستەمکاری تەختداگیرکەرەوە دەستگیر کران و دواتر وەک ژنانی بنەماڵەی پاشایەتی بوونە هاوسەرانی فەریدونی پاڵەوان و دایکانی کوڕە شازادەکانی. ڕەچەڵەکی ئەڕنەواز و شەهرناز لە بنەماڵەی جەمشیدەوە بەمە دەیانخاتە دڵی زنجیرەی بنەماڵەی پاشایەتیی سەرەتای حەماسە، سەردەمی زێڕینی جەمشید لە ڕێگەی دیلگرتنیان لەلایەن زەحاکەوە بە سەردەمە نوێیەکەی فەریدون و کوڕەکانی دەبەستێتەوە. لەدایکبوونیان لە بنەماڵەی پاشایەتی بنەمای گرنگییانە؛ شازادەکانی بنەماڵەی جەمشید کە چارەنووسیان بە وەرچەرخانە گەورەکەی سەرەتای حەماسە بەستراوەتەوە، ڕووخانی جەمشید و ستەمی زەحاک و ئەو ڕزگارییەی فەریدون پێکی هێنا.
خاڵە سەرەکییەکان
ئەڕنەواز و شەهرناز شازادەکانی بنەماڵەی جەمشیدن.
وەک کچەکانی جەمشید، یان لە هەندێک وەشاندا خوشکەکانی، باس دەکرێن.
کاتێک زەحاکی ستەمکاری مارشان تەختی داگیر کرد، دەستگیری کردن.
لە ساڵە درێژەکانی فەرمانڕەواییی خراپەکاریی زەحاکدا بە دیل ڕاگیران.
کاتێک فەریدونی پاڵەوان زەحاکی ڕووخاند، ئازادی کردن.
بوونە هاوسەرانی فەریدون و دایکانی سەلم و تور و ئیرەج.
زانیارییە خێراکان
ناوەکان: ئەڕنەواز و شەهرناز
ڕۆڵ: شازادە؛ دیلەکانی زەحاک؛ هاوسەرانی فەریدون
بنەماڵە: بنەماڵەی پاشایەتیی جەمشید
پەیوەندی بە جەمشیدەوە: کچ، یان لە هەندێک وەشاندا خوشک
دیلگر: زەحاک، ستەمکارە مارشانەکە
ئازادکەر: فەریدون، پاشا پاڵەوانەکە
کوڕەکان: سەلم و تور و ئیرەج
گرنگی: دایکە باپیرەکانی دوژمنایەتیی ئێران و توران
ناوە ئەڤێستاییەکان: ئەڕەناڤاچی و سەنگهاڤاچی
میرات: نەریتی حەماسیی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکان
دەستگیرکردنیان لەلایەن ستەمکارەکەوە
دیلگرتنی ئەڕنەواز و شەهرناز بە ڕووخاندنی جەمشید لەلایەن زەحاکی ستەمکاری مارشانەوە دەستی پێ کرد. کاتێک جەمشید، کە لووتبەرز بووبوو و شکۆی خودایی، فەڕی، لەدەست دابوو، لەلایەن ستەمکارە هەڵکشاوەکەوە ڕووخێنرا و لە تەختەکەی دوور خرایەوە، هەردوو شازادەکەی بنەماڵەکەی کەوتنە ژێر دەسەڵاتی زەحاک.
زەحاکی ستەمکاری مارشان دوای داگیرکردنی تەخت و ناچارکردنی جەمشید بە هەڵاتن و مردنی لە کۆتاییدا، هەردوو شازادەکەی بنەماڵەی پاشایەتیی ڕووخاوی بە دیل گرت؛ وەک بەشێک لە داگیرکارییەکەی دەستگیری کردن و بە ناچاری خستنیانە ناو خزمەت و ماڵەکەی. دەستگیرکردنی شازادەکان لەلایەن ستەمکارەکەوە بەشێکە لە چیرۆکە تاریکەکەی داگیرکردنی تەخت لەلایەن زەحاکەوە، داگیرکردنی بنەماڵەی پاشایەتی و ملکەچکردنی ژنەکانی بۆ دەسەڵاتی پاشا خراپەکارەکە. بۆ ئەڕنەواز و شەهرناز ئەمە دەستپێکی دیلگرتنێکی درێژ بوو، کە لە ساڵە زۆرەکانی فەرمانڕەواییی ستەمکارەکەدا لە دەربارەکەیدا ڕاگیران. دەستگیرکردنی شازادەکان نیشانەی چوونەناویانە بۆ چیرۆکە گەورەکەی ستەمی زەحاک، ژنانی بنەماڵەی پاشایەتیی ڕووخاو کەوتنە ژێر دەسەڵاتی پاشا مارەکە. دیلگرتنیان لە ساڵە درێژ و تاریکەکانی فەرمانڕەواییی زەحاکدا بەردەوام بوو تا هاتنی فەریدونی ڕزگارکەر. دەستگیرکردنی ئەڕنەواز و شەهرناز لەلایەن ستەمکارەکەوە کەواتە دەستپێکە تاریکەکەی چیرۆکەکەیانە، ملکەچکردنی شازادەکانی بنەماڵەی جەمشید بۆ دەسەڵاتی تەختداگیرکەرە خراپەکارەکە؛ دیلگرتنێک کە تەنها بە ڕووخاندنی ستەمکارەکە و سەرکەوتنی پاڵەوانەکە لێی ئازاد دەکرێن.
لە دەرباری زەحاکدا
لە ساڵە درێژەکانی ستەمی زەحاکدا، ئەڕنەواز و شەهرناز لە دەربارەکەیدا ڕاگیران، دیلەکانی بنەماڵەی پاشایەتی لە ماڵی پاشا مارەکە. نەریتەکە دەگێڕێتەوە کە لە سەردەمە تاریکەکەی فەرمانڕەوایییدا لە خزمەتیدا ڕاگیران، کاتێک ستەمکارەکە بە مێشکی گەنجان خواردنی ئەو مارانەی دابین دەکرد کە لە شانەکانیەوە ڕوابوون و بە دڕندەییەکەی ستەمی لە جیهان دەکرد.
نەریتەکە شتی جۆراوجۆر لەبارەی شازادەکان لە دیلگرتنە درێژەکەیاندا لە دەرباری زەحاک دەگێڕێتەوە. لە هەندێک گێڕانەوەدا لە نزیک ستەمکارەکە ڕاگیران و تەنانەت لە بێچارەییدا کرانە ئامرازی ویستی ئەو، هەرچەند هەر ژنانی بنەماڵەی پاشایەتیی ڕووخاو بوون کە دژی ئازادییان ڕاگیرابوون. دیلگرتنە درێژەکەی ئەڕنەواز و شەهرناز لە دەرباری ستەمکارەکە بەشێکە لە تاریکیی سەردەمی زەحاک، شازادەکانی بنەماڵەی پاشایەتی لە ساڵە زۆرەکانی فەرمانڕەواییی ستەمکارانەیدا لە ماڵی پاشا خراپەکارەکە ڕاگیرابوون. بوونیان لە دەرباردا بە چیرۆکە گەورەکەی ستەمی زەحاک دەیانبەستێتەوە، ئەو سەردەمە تاریکەی حەماسەکە پێش هاتنی ڕزگارکەر دەیگێڕێتەوە. لە کۆتاییدا کاتێک فەریدونی پاڵەوان دژی ستەمکارەکە ڕاپەڕی و هێرشی کردە ناو کۆشکەکەی، هەر ئەم شازادە دیلانەی لەناویدا دۆزییەوە، ژنانی بنەماڵەی پاشایەتیی جەمشید کە لە دەرباری زەحاک ڕاگیرابوون. دیلگرتنە درێژەکە لە دەرباری ستەمکارەکە کەواتە ناوەڕاستە تاریکەکەی چیرۆکەکەیانە، ساڵەکانی ملکەچبوون کە بە سەرکەوتنی فەریدون لێیان ڕزگار دەبن. بەرگەگرتنیان لە تاریکیی درێژی فەرمانڕەواییی زەحاکدا زەمینە بۆ ڕزگاربوون و ژیانی نوێیان وەک هاوسەرانی پاشا پاڵەوانەکە ئامادە دەکات.
ئازادکردنیان لەلایەن فەریدونەوە
ڕزگاربوونی ئەڕنەواز و شەهرناز بە ڕاپەڕینی فەریدونی پاڵەوان دژی زەحاکی ستەمکار هات. کاتێک فەریدون بە پشتگیریی خەڵکی هەستێنراو لەلایەن کاوەی ئاسنگەرەوە، پاشا مارەکەی ڕووخاند و هێرشی کردە ناو کۆشکەکەی، شازادە دیلەکانی ئازاد کرد.
لە نەریتەکەدا کاتێک فەریدون چووە ناو کۆشکی ستەمکارەکە، شازادە دیلەکانی لەناویدا دۆزییەوە، ژنانی بنەماڵەی پاشایەتیی جەمشید کە زەحاک ڕایگرتبوون. لە دیلی ئازادی کردن و لە دەسەڵاتی ستەمکارەکە ڕزگاری کردن. نەریتەکە دەگێڕێتەوە کە فەریدون شازادەکانی لە پیسیی پەیوەندیی درێژیان لەگەڵ پاشا خراپەکارەکە پاک کردەوە و ئەو ژنانەی بنەماڵەی پاشایەتیی ڕووخاوی کردە هاوسەری خۆی. ئازادکردنی ئەڕنەواز و شەهرناز بەشێکە لە لوتکەی سەرکەوتنی چیرۆکی زەحاک و فەریدون، ڕزگارکردنی دیلەکان لەگەڵ ڕووخاندنی ستەمکارەکە و ئازادکردنی جیهان لە ستەمەکەی. بە ڕزگاربوونیان شازادەکان لە دیلگرتنە تاریکەکەی دەرباری زەحاکەوە چوونە ناو ژیانێکی نوێ وەک هاوسەرانی فەریدونی پاشا پاڵەوان، ئەو ڕزگارکەرەی ئەوان و جیهانی ئازاد کردبوو. ئازادکردنیان لەلایەن فەریدونەوە کەواتە وەرچەرخانی چیرۆکەکەیانە، ڕزگارکردنی شازادەکان لە دیلگرتنی درێژ و گەڕاندنەوەی ڕێزیان وەک هاوسەرانی پاشا نوێ و دادپەروەرەکە. ئازادبوونیان بە ڕزگاریی گەورەی جیهان لە ستەمی زەحاک بەستراوەتەوە، سەرکەوتنی فەریدونی پاڵەوان.
دایکانی سەلم و تور و ئیرەج
ئەڕنەواز و شەهرناز وەک هاوسەرانی فەریدون بوونە دایکانی سێ کوڕەکەی پاشا پاڵەوانەکە، سەلم و تور و ئیرەج، و بەمە بوونە دایکە باپیرەکانی ململانێیە گەورە و تراژیدیاییەکەی دواتر.
لە نەریتەکەدا سێ کوڕەکەی فەریدون لە هەردوو شازادەکە لەدایک بوون: لە گێڕانەوە باوەکەدا دوو کوڕە گەورەکەی، سەلم و تور، لە شەهرناز لەدایک بوون و بچووکترینیان، ئیرەج، لە ئەڕنەواز لەدایک بوو. فەریدون جیهانی لەنێوان ئەم سێ کوڕەدا دابەش کرد، ڕۆژئاوای دا بە سەلم و تورانی دا بە تور و ئێرانی دا بە ئیرەجی خۆشەویست؛ ئەوان بوونە کەسایەتییە ناوەندییەکانی تراژیدیای گەورەی دواتری حەماسەکە. چونکە بەخیلیی سەلم و توری برا گەورەکان بەرامبەر ئیرەجی پەسەندکراو هانی دان براکەیان بکوژن، تاوانێک کە دەستی بە دوژمنایەتیی درێژ و تاڵی نێوان ئێران و توران کرد، ململانێی ناوەندی و دووبارەبووەوەی هەموو حەماسەکە کە لە شەڕەکانی تۆڵەکردنەوەدا نەوە دوای نەوە بەردەوام بوو. ئەڕنەواز و شەهرناز وەک دایکانی ئەم سێ کوڕە دایکە باپیرەکانی ئەم ململانێیە گەورەیەن، ژنانی بنەماڵەی پاشایەتی کە بنەماڵەکانی ئێران و توران و دوژمنایەتیی درێژی نێوانیان لەوانەوە سەرچاوەی گرت. ئەم ڕۆڵە، وەک دایکانی سەلم و تور و ئیرەج، ئەو لایەنەی گرنگییانە کە فراوانترین کاریگەریی هەیە، چونکە لە ڕێگەی کوڕەکانیانەوە لە سەرەتای ململانێی ناوەندیی حەماسەکەدا جێیان هەیە. شازادە ئازادکراوەکان لە دەستی زەحاک بەمە لە ڕێگەی منداڵەکانیانەوە دەبنە دایکە باپیرەکانی دوژمنایەتییە گەورەکە؛ چیرۆکەکەیان سەردەمە سەرەتاییەکەی زەحاک و فەریدون بە شەڕە درێژەکانی ئێران و توران لە دواتردا دەبەستێتەوە.
هێما و واتا
ئەڕنەواز و شەهرناز تا ڕادەیەک بابەتی دیلەکانی بنەماڵەی پاشایەتی بەرجەستە دەکەن کە لە ستەم ڕزگار کراون، شازادەکانی بنەماڵەی ڕووخاو کە زەحاکی خراپەکار ڕایگرتبوون و فەریدونی دادپەروەر ئازادی کردن. ڕزگاربوونیان بەشێکە لە ئازادکردنە گەورەکەی جیهان لە ستەمکارەکە، گەڕاندنەوەی نەزمی دروست دوای سەردەمە تاریکەکەی داگیرکردنی تەخت.
ئەڕنەواز و شەهرناز هەروەها بابەتی بەردەوامی و زنجیرەی بنەماڵەی پاشایەتی بەرجەستە دەکەن، چونکە وەک شازادەکانی بنەماڵەی جەمشید کە دەبنە هاوسەرانی فەریدون و دایکانی کوڕەکانی، زنجیرەی بنەماڵەی پاشایەتی لە سەرانسەری وەرچەرخانە گەورەکەی سەرەتای حەماسەدا دەبەستنەوە، لە سەردەمی زێڕینی جەمشیدەوە بە سەردەمە تاریکەکەی زەحاکدا بۆ سەردەمە نوێیەکەی فەریدون و میراتگرەکانی. هەروەها وەک دایکانی سەلم و تور و ئیرەج سەرەتای دوژمنایەتییە گەورەکەی ئێران و توران بەرجەستە دەکەن، ئەو دایکە باپیرانەی ململانێی ناوەندیی حەماسەکە لەوانەوە سەرچاوەی گرت. لەمەدا گرنگییان کاریگەریی فراوانی هەیە، چونکە چیرۆکە درێژەکەی شەڕەکانی ئێران و توران لە کۆتاییدا لە منداڵەکانیانەوە سەرچاوە دەگرێت. لە هەموو ئەمانەدا ئەڕنەواز و شەهرناز کەسایەتیی گرنگی سەرەتای حەماسەن، کە دیلەکانی بنەماڵەی پاشایەتی ڕزگارکراو لە ستەم، بەردەوامیی زنجیرەی بنەماڵەی پاشایەتی و سەرەتای دوژمنایەتییە گەورەکە بەرجەستە دەکەن. ئەوان ئەو شازادانەن کە لە دەستی زەحاک ئازاد کران، ژنانی بنەماڵەی پاشایەتی کە چارەنووسیان بە چیرۆکە گەورەکەی ڕووخانی جەمشید و ستەمی زەحاک و سەرکەوتنی فەریدون و ململانێی درێژی ئێران و توران تێکچنراوە.
ئەڕنەواز و شەهرناز و کورد
ئەڕنەواز و شەهرناز وەک هەموو کەسایەتییەکانی شانامە سەر بە میراتە حەماسی و ئەفسانەییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانن؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و لوڕ و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیان تێدایە. چیرۆکە گەورەکەی زەحاک و فەریدون کە شازادەکان تێیدا دەردەکەون، بەشێکە لە میراتی هاوبەشی ئەم گەلانە.
دەبێت بزانرێت کە چیرۆکی زەحاک و فەریدون، کە شازادەکان سەر بەوەن، لە نەریتی کوردیدا دەنگدانەوەیەکی تایبەتی هەیە؛ چونکە ڕووخاندنی زەحاکی ستەمکار بە ڕاپەڕینی خەڵک، کە بە کاوەی ئاسنگەرەوە پەیوەستە و لە نەورۆزدا ئاهەنگی بۆ دەگێڕدرێت، لەنێو کورددا بە تایبەتی خۆشەویستە. کورد جەژنی ساڵی نوێ و داگیرساندنی ئاگر بە بەزاندنی ستەمکارەکەوە دەبەستنەوە. ئەڕنەواز و شەهرناز وەک شازادە دیلەکان کە لەم ڕزگارییە گەورەیەدا ئازاد کران، سەر بە ئەم چیرۆکە خۆشەویستەن. بەڵام ڕاستگۆیانە و وردە کە خودی شازادەکان و حەماسە فراوانەکە کە تێیدا دەردەکەون وەک بەشێک لە میراتە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکان تێبگەین، نەک وەک کەسایەتیی تایبەت بە کورد؛ چونکە کەسایەتی و چیرۆکەکانی شانامە میراتی هاوبەشی هەموو گەلە ئێرانییەکانن. کورد وەک گەلێکی ئێرانی بەشدارە لە ئەم میراتە فراوانەی ئەڕنەواز و شەهرناز بەشێکی ئەون، هەرچەند چیرۆکە گەورەکەی ڕووخاندنی زەحاک لە ڕێگەی پەیوەندییەکەی بە نەورۆزەوە پێگەیەکی تایبەتی لە نەریتی کوردیدا هەیە. کەواتە بە ناساندنی شازادەکان کەسایەتیی میراتە هاوبەشە ئێرانییەکە دەناسێنین کە کورد، وەک گەلێکی ئێرانی، شان بە شانی دراوسێکانی میراتگری ئەوەیە.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئەڕنەواز و شەهرناز کچەکانی جەمشید بوون یان خوشکەکانی؟ نەریتەکە لەم خاڵەدا جیاوازە. لە هەندێک وەشانی شانامە و هەندێک سەرچاوەی پەیوەندیداردا هەردوو شازادەکە وەک کچەکانی جەمشید باس دەکرێن، لە وەشانەکانی دیکەدا بە خوشکەکانی دادەنرێن. لە هەردوو دۆخدا ئەوان ژنانی بنەماڵەی پاشایەتیی جەمشیدن، شازادەکانی بەرزترین ڕەچەڵەکی پاشایەتی، و پەیوەندیی وردیان بە پاشا گەورەکە خاڵێکە کە سەرچاوەکان لەسەری جیاوازن. ئەوەی یەکسانە ڕەچەڵەکی پاشایەتییانە لە بنەماڵەی جەمشید و ڕۆڵی ناوەندییانە لە چیرۆکی زەحاک و فەریدون.
کام شازادە دایکی کام کوڕ بوو؟ لە گێڕانەوە باوەکەدا دوو کوڕە گەورەکەی فەریدون لە شەهرناز لەدایک بوون، سەلم و تور، و بچووکترین و خۆشەویستترینیان، ئیرەج، لە ئەڕنەواز لەدایک بوو. ئەم دابەشکردنەی کوڕەکان لەنێوان هەردوو دایکەکەدا نەریتە باوەکەیە، هەرچەند خاڵە سەرەکییەکە ئەوەیە کە سێ کوڕەکەی فەریدون، کە جیهان لەنێوانیاندا دابەش کرا و ململانێیان دەستی بە دوژمنایەتیی ئێران و توران کرد، لەو دوو شازادەیە لەدایک بوون کە لە دەستی زەحاک ئازاد کران.
ئایا ئەڕنەواز و شەهرناز کەسایەتیی تایبەت بە کوردن؟ نەخێر؛ وەک هەموو کەسایەتییەکانی شانامە، سەر بە میراتە حەماسییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانن؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و لوڕ و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیان تێدایە، نەک کەسایەتیی تایبەت بە کورد. بەڵام چیرۆکە گەورەکەی ڕووخاندنی زەحاک، کە ڕزگاربوونیان بەشێکی ئەوەیە، لە ڕێگەی پەیوەندییەکەی بە نەورۆزەوە پێگەیەکی تایبەتی لە نەریتی کوردیدا هەیە. کورد وەک گەلێکی ئێرانی بەشدارە لە ئەم میراتە فراوانەی شازادەکان بەشێکی ئەون، شان بە شانی میراتگرەکانی دیکەی نەریتەکە.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
زەحاک: ستەمکارە مارشانەکە کە شازادەکانی بە دیل ڕاگرت
فەریدون: ئەو پاڵەوانەی ئازادی کردن و کردنی بە هاوسەر
جەمشید: پاشا گەورەکە کە ئەوان شازادەی بنەماڵەکەی بوون
سەلم: کوڕێکی فەریدون و شازادەکان
تور: کوڕێکی فەریدون، باپیری تورانییەکان
ئیرەج: بچووکترین کوڕە خۆشەویستەکە، باپیری ئێرانییەکان
کاوەی ئاسنگەر: کە خەڵکی دژی زەحاک هەستاند
شانامە: کتێبی فارسیی پاشاکان، حەماسە گەورەکەی ئێران
پرسیارە باوەکان
ئەڕنەواز و شەهرناز لە شانامەدا کێن؟
ئەڕنەواز و شەهرناز دوو ژنی بنەماڵەی پاشایەتیی شانامەن، شازادەکانی بنەماڵەی جەمشیدی پاشای گەورە، کە وەک کچەکانی، یان لە هەندێک وەشاندا خوشکەکانی، باس دەکرێن. کاتێک زەحاکی ستەمکاری مارشان جەمشیدی ڕووخاند و تەختی داگیر کرد، هەردوو شازادەکەی بە دیل گرت و لە ماوەی فەرمانڕەواییی درێژیدا ڕایگرتن. لە کۆتاییدا فەریدونی پاڵەوان ئازادی کردن، کە زەحاکی ڕووخاند و کردنی بە هاوسەری خۆی، و بوونە دایکانی سێ کوڕەکەی، سەلم و تور و ئیرەج.
ئەڕنەواز و شەهرناز چۆن ئازاد کران؟
کاتێک فەریدونی پاڵەوان زەحاکی ستەمکاری ڕووخاند، ئەڕنەواز و شەهرنازی ئازاد کرد. بە پشتگیریی خەڵکی هەستێنراو لەلایەن کاوەی ئاسنگەرەوە، فەریدون دژی پاشا مارەکە ڕاپەڕی، هێرشی کردە ناو کۆشکەکەی و لە ژێر چیای دەماوەند بە کۆت بەستی. کاتێک فەریدون چووە ناو کۆشکەکە، شازادە دیلەکانی لەناویدا دۆزییەوە و لە دیلگرتنە درێژەکەیان ئازادی کردن، ئەو ژنانەی بنەماڵەی پاشایەتیی جەمشیدی کردە هاوسەری خۆی.
ئەوان کچەکانی جەمشید بوون یان خوشکەکانی؟
نەریتەکە لەم خاڵەدا جیاوازە. لە هەندێک وەشانی شانامە و سەرچاوەی پەیوەندیداردا ئەڕنەواز و شەهرناز وەک کچەکانی جەمشید باس دەکرێن، لە وەشانەکانی دیکەدا بە خوشکەکانی دادەنرێن. لە هەردوو دۆخدا ئەوان ژنانی بنەماڵەی پاشایەتیی جەمشیدن، شازادەکانی بەرزترین ڕەچەڵەکی پاشایەتی. ئەوەی لە سەرانسەری نەریتەکەدا یەکسانە ڕەچەڵەکی پاشایەتییانە لە بنەماڵەی جەمشید و ڕۆڵی ناوەندییانە لە چیرۆکی زەحاک و فەریدون.
کوڕەکانی ئەڕنەواز و شەهرناز کێ بوون؟
هەردوو شازادەکە وەک هاوسەرانی فەریدون بوونە دایکانی سێ کوڕەکەی، سەلم و تور و ئیرەج. لە گێڕانەوە باوەکەدا دوو کوڕە گەورەکەی، سەلم و تور، لە شەهرناز لەدایک بوون و بچووکترین و خۆشەویستترینیان، ئیرەج، لە ئەڕنەواز لەدایک بوو. فەریدون جیهانی لەنێوان ئەم سێ کوڕەدا دابەش کرد و بەخیلیی برا گەورەکان بەرامبەر ئیرەج کە کوشتیان، دەستی بە دوژمنایەتیی درێژ و تراژیدیایی نێوان ئێران و توران کرد.
ئەڕنەواز و شەهرناز بۆچی گرنگن؟
ئەڕنەواز و شەهرناز پێش هەموو شتێک وەک دایکانی سەلم و تور و ئیرەج گرنگن، و بەمە دایکە باپیرەکانی دوژمنایەتیی درێژی نێوان ئێران و تورانن، ململانێی ناوەندی و دووبارەبووەوەی حەماسەکە. هەروەها دیلەکانی بنەماڵەی پاشایەتی ڕزگارکراو لە ستەم و بەردەوامیی زنجیرەی بنەماڵەی پاشایەتی بەرجەستە دەکەن؛ سەردەمی زێڕینی جەمشید لە ڕێگەی سەردەمە تاریکەکەی زەحاکەوە بە سەردەمە نوێیەکەی فەریدون و میراتگرەکانی دەبەستنەوە. چارەنووسیان بە چیرۆکە گەورەی سەرەتای حەماسە تێکچنراوە.
ئایا ئەڕنەواز و شەهرناز کەسایەتیی کوردن؟
ئەوان سەر بە میراتە حەماسییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانن؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و لوڕ و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیان تێدایە، نەک کەسایەتیی تایبەت بە کورد. بەڵام چیرۆکە گەورەکەی ڕووخاندنی زەحاک، کە ڕزگاربوونیان بەشێکی ئەوەیە، لە ڕێگەی پەیوەندییەکەی بە نەورۆزەوە پێگەیەکی تایبەتی لە نەریتی کوردیدا هەیە. کورد وەک گەلێکی ئێرانی بەشدارە لە ئەم میراتە فراوانەی شازادەکان بەشێکی ئەون، شان بە شانی دراوسێکانی.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
فەرەدوون - Encyclopaedia Iranica
لیستی ژنانی شانامە - Wikipedia