پێشەکی
بابەگوڕگوڕ یەکێکە لە دیمەنە سروشتییە سەرسوڕهێنەرەکانی ناوچەی کوردستان؛ شوێنێکی نزیک شاری کەرکووکە کە هەزاران ساڵە بێ‌وچان ئاگری تێدا دەسووتێت و گازی سروشتیی هەڵقوڵاو لە زەوی سووتەمەنیی دابین دەکات. زۆر پێش سەردەمی نەوت، گەشتیاران و پەرستکاران سەرسامی ئەو ئاگرە هەمیشەییانە بوون کە لە زەوی هەڵدەستان. دواتریش ئەم شوێنە ناوی خۆی بە یەکێک لە گەورەترین کێڵگە نەوتییەکانی جیهان بەخشی. بابەگوڕگوڕ سەرسوڕهێنەرە، چونکە سامانی نهێنیی قوڵایی زەوی لێرە بە شێوەی بڵێسە دەردەکەوێت.
بابەگوڕگوڕ، ئەو مەیدانە ئاگرینەی لە سەردەمە کۆنەکانەوە دەسووتێت، لە خاڵی یەکگرتنی ئەفسانە و سەردەمی نوێی نەوتدا هەڵکەوتووە. ئەم وتارە بڵێسەکان، مێژوو و مانایان دەخاتە بەر باس.
خاڵە سەرەکییەکان
• بابەگوڕگوڕ شوێنی بڵێسە سروشتییە هەمیشەییەکانە، نزیک کەرکووک لە باکووری عێراق.
• گازی سروشتی کە لە ڕێی بەردەکانەوە هەڵدەقوڵێت، ئەم ئاگرانە بەردەوام دەکات.
• دەگوترێت هەزاران ساڵە بێ‌وچان دەسووتێن.
• ئەم شوێنە ناوی خۆی بە کێڵگە نەوتییە گەورەکەی کەرکووک بەخشی کە لە 1927 دۆزرایەوە.
• لە مێژە شوێنی سەرسامی و ئەفسانە و نەریتی خۆجێیی بووە.
زانیارییە خێراکان
ناو: بابەگوڕگوڕ
جۆر: بڵێسە هەمیشەییەکانی گازی سروشتی / کێڵگەی نەوت
وڵات / ناوچە: عێراق (نزیک کەرکووک)
تایبەتمەندی: ئاگرێک کە بێ‌وچان دەسووتێت
هۆکار: گازی سروشتیی هەڵقوڵاو لە زەوی
تەمەن: دەگوترێت هەزاران ساڵە دەسووتێت
کێڵگەی نەوت: لە 1927 لێرە ناونرا
مانا: «باوکی ئاگر / بڵێسە»
ناوەڕۆک
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
بابەگوڕگوڕ لە کوێیە؟
بابەگوڕگوڕ لە دەرەوەی شار و زۆر نزیک بە کەرکووک هەڵکەوتووە؛ لە زەوییە نەوت‌دەوڵەمەندەکانی باکووری عێراق، لە ناوچە جێناکۆکەکان لە کەناری ناوچەی کوردستان. دەوروبەری فراوانی ئەم شوێنە لە چیاکانی دەوروبەری چەمچەماڵ و سلێمانی بەرەو ڕۆژئاوا درێژ دەبێتەوە و دادەبەزێت بۆ دەشتەکان. بابەگوڕگوڕ لە ناو ئەو کێڵگە نەوتییە گەورەیەدایە کە ناوی خۆی پێ بەخشیوە؛ لەسەر زەوییەک کە سەدەیەکە بەهۆی سامانە نهێنییەکەیەوە جێی ملمڵانێ و بایەخپێدان بووە.
بڵێسە هەمیشەییەکان
ناوەندی بابەگوڕگوڕ کۆمەڵێک بڵێسەیە کە لە زەوییە ڕووتەکە هەڵدەستن و هەرگیز ناکوژێنەوە. گازی سروشتی کە لە درزی بەردەکانەوە دەردەچێت، سووتەمەنییان دابین دەکات؛ لە مێژە داگیرساون و لەو کاتەوە هەر دەسووتێن. بە ڕۆژ، ئاگرەکان بە ڕەنگێکی کاڵ بەرامبەر زەوی دەبریسکێنەوە؛ بە شەویش دەدرەوشێنەوە و لە تاریکیدا سەما دەکەن و ڕووناکییەکی نامۆ بەسەر زەوییەکانی دەوروبەریاندا دەڕێژن. زۆرجار ناوی بابەگوڕگوڕ بە مانایەکی وەک «باوکی ئاگر» لێک دەدرێتەوە؛ ناوێکی گونجاو بۆ شوێنێک کە وا دەنوێنێت خودی زەوی تێیدا دەسووتێت.
ئاگری ئەفسانە
هەزاران ساڵە ئەم بڵێسانە سەرسامی و چیرۆک دەورووژێنن. هەندێک بابەگوڕگوڕیان بەو ڕێزگرتنە کۆنە لە ئاگرەوە پەیوەست کردووە کە ڕەگی قوڵی لە ئایینەکانی ناوچەکەدا هەبووە؛ هەروەها بە نەریتی گێڕانەوەی ئەو کوورە ئاگرینەی لە نووسراوە ئایینییە کۆنەکاندا باس کراوە. بەپێی گێڕانەوە خۆجێییەکان، ئەم شوێنە هێزی تایبەتیی خۆی هەبووە و بۆ چەندین نەوە خەڵک بە ئاوات و نوێژەکانیانەوە هاتوونەتە لای بڵێسەکان. گەشتیارانی سەدەکانی ڕابردوو بە سەرسامییەوە لەبارەی زەوییە سووتاوەکە نووسیویانە و ئاگرەکان بوونەتە یەکێک لە سەرسوڕهێنەرە ناسراوەکانی ئەم خاکە.
لەدایکبوونی کێڵگەی نەوت
بڵێسە هەمیشەییەکان نیشانەی ئەو سامانە مەزنە بوون کە لە ژێریاندا نهێن بوو. لە 1927، لە نزیک بابەگوڕگوڕ، هەڵکۆڵەران گەیشتنە نەوت؛ فشارەکە ئەوەندە بەهێز بوو کە فووارەیەکی گەورەی نەوت هەڵقوڵا و چەند ڕۆژێک نەوتی بۆ بەرزیی ئاسمان دەپرژاند، تا کۆنترۆڵ کرا. ئەم دۆزینەوەیە کێڵگە نەوتییە مەزنەکەی کەرکووکی ئاشکرا کرد کە بۆ چەندین دەیە یەکێک لە گەورەترین کێڵگەکانی جیهان بوو؛ چارەنووس و مێژووی ناوچەکەشی گۆڕی. ناوی بابەگوڕگوڕ لە زۆر شوێن ناسرا، وەک شوێنی لەدایکبوونی سەردەمی نەوت لەم بەشەی جیهاندا.
بابەگوڕگوڕ لە ئەمڕۆدا
ئەمڕۆش بابەگوڕگوڕ هەر دەسووتێت و دامەزراوەکانی ئەو پیشەسازییە نەوتییە دەوریان داوە کە لە دەوروبەری گەشەی کردووە. بڵێسەکان هێشتا دیمەنێکی سەرسوڕهێنەر و نیشانەیەکی ناسراون؛ جاروبار سەردانکەرێک ڕادەکێشن تا ئاگرێک ببینێت کە کۆنترە لە یادەوەری. لە زەوییە نەوت‌دەوڵەمەندە جێناکۆکەکانی نزیک کەرکووک، بابەگوڕگوڕ هێمای سەرسوڕهێنەریی کۆن و سامانی نوێی ئەم خاکەیە؛ شوێنێک کە ئاگری قوڵایی زەوی هەرگیز لە سووتان نەوەستاوە.
هێڵی کات
سەردەمە کۆنەکان — بڵێسە هەمیشەییەکانی بابەگوڕگوڕ دەسووتێن و سەرسامی و ئەفسانە دەورووژێنن.
بۆ چەندین سەدە — گەشتیاران و خەڵکی خۆجێ سەرسامی ئاگرەکانی نزیک کەرکووک دەبن.
1927 — هەڵکۆڵەران دەگەنە فووارەیەکی مەزنی نەوت و کێڵگە نەوتییەکەی کەرکووک ئاشکرا دەبێت.
سەدەی 20 — کێڵگەی کەرکووک دەبێتە یەکێک لە سەرچاوە گەورەکانی نەوت لە جیهاندا.
ئەمڕۆ — بابەگوڕگوڕ هێشتا لە ناو دامەزراوە نەوتییەکانی نزیک کەرکووک دەسووتێت.
پرسیارە باوەکان
بابەگوڕگوڕ چییە؟
بابەگوڕگوڕ شوێنێکی نزیک کەرکووک لە باکووری عێراقە کە هەزاران ساڵە بڵێسەکانی گازی سروشتی بێ‌وچان تێیدا دەسووتێن؛ هەروەها ناوی خۆی بە کێڵگە نەوتییە گەورەکەی کەرکووک بەخشیوە.
بۆچی بڵێسەکانی بابەگوڕگوڕ هەرگیز ناکوژێنەوە؟
گازی سروشتی کە لە درزی بەردەکانەوە هەڵدەقوڵێت، سووتەمەنییان دابین دەکات و لەو کاتە دوورەوە کە ئاگرەکە داگیرساوە، بەردەوامی سووتانی پاراستووە.
بابەگوڕگوڕ لە کوێیە؟
لە دەرەوەی شار و زۆر نزیک کەرکووکە؛ لە ناوچە نەوت‌دەوڵەمەندە جێناکۆکەکان لە کەناری ناوچەی کوردستان لە باکووری عێراق.
بۆچی بابەگوڕگوڕ گرنگە؟
سەرسوڕهێنەرێکی کۆنی سروشتییە کە ئەفسانەی زۆری دەور داوە، و ئەو شوێنەیە کە کێڵگە نەوتییە مەزنەکەی کەرکووک لە 1927 بە فووارەیەکی ناسراوی نەوت تێیدا دۆزرایەوە.
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
کێڵگەی نەوتی کەرکووک · ئاگرە هەمیشەییەکان · ناوچە جێناکۆکەکان · کەرکووک · چەمچەماڵ · سلێمانی.