پێشەکی
بسمل شارۆچکەیەکی کوردییە لە پارێزگای دیاربەکر لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، لەسەر کەناری دیجلە لە دەشتە فراوان و بەپیتەکەدا کە لە خوارەوەی شاری دیاربەکر بڵاو دەبێتەوە. یەکێکە لە شارۆچکە گەورەترەکانی پارێزگاکە و ناوەندی کشتوکاڵە لە هەندێک لە بەپیتترین خاکەکانی ناوچەکە؛ شوێنێک کە ڕووبارە گەورەکە و دەشتە کراوەکە بۆ هەزاران ساڵ ژیانیان داڕشتووە.
هەرچەندە لە شارە قەڵابەندەکەی سەرەوەی ڕووبار کەمتر ناسراوە، بسمل شارۆچکەیەکی کوردیی بەرچاوە و ڕەگی لە حەوزەی دیجلەدا قووڵە. ئەم ناساندنە باس لە شوێنەکەی و خاکەکەی و پێگەکەی لە ناوچەکەدا دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• بسمل شارۆچکەیەکی کوردییە لە پارێزگای دیاربەکر لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا.
• لەسەر دیجلە هەڵکەوتووە لە دەشتە بەپیتەکەی باشووری ڕۆژهەڵاتی شاری دیاربەکر.
• یەکێکە لە شارۆچکە گەورەترەکانی پارێزگاکە و ناوەندێکی سەرەکیی کشتوکاڵە.
• دەشتی دەوروبەری لە سەردەمە کۆنەکانەوە نیشتەجێگە بووە و کشتوکاڵی تێدا کراوە.
• بسمل بەشێکە لە ناوچە ناوەندییە کوردییەکەی دیجلەی سەرەوە.
زانیارییە خێراکان
ناو: بسمل
وڵات / ناوچە: تورکیا (باکوور)
پارێزگا: دیاربەکر
ڕووبار: دیجلە
شوێن: دەشتە بەپیتەکەی دیاربەکر
ئابووری: کشتوکاڵ (دانەوێڵە و پەمۆ)
قەبارە: یەکێک لە شارۆچکە گەورەترەکانی پارێزگاکە
ناوچەی ناوەندی: حەوزەی دیجلەی سەرەوە
ناوەڕۆک
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
بسمل لە کوێیە؟
بسمل لە باشووری ڕۆژهەڵاتی شاری دیاربەکر هەڵکەوتووە، لەسەر دیجلە لە دەشتە کراوەکەدا کە بەرەو باتمان و خاکی دەوروبەری سلڤان درێژ دەبێتەوە. لە کاتێکدا دیاربەکر لەسەر لێوارە بەرزە بەزاڵتییەکەی لە سەرەوەی ڕووبار هەڵکەوتووە، بسمل بە خاکە نزم و تەخت و بەپیتەکەی خوارەوەی ڕووباردا بڵاو دەبێتەوە؛ شارۆچکەی دەشتە، نەک بەرزاییەکان، لە دڵی یەکێک لە بەرهەمدارترین ناوچە کشتوکاڵییەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردنشینی تورکیا.
شارۆچکەیەک لەسەر دیجلە
دیجلە لە ژیانی بسملدا پێگەیەکی ناوەندی هەیە. ئەو ڕووبارەی بە تەنیشت شارۆچکەکەدا دەڕوات لە سەرەتای مێژووەوە نیشتەجێبوونی لەم ناوچەیەدا بەخێو کردووە، و لە بسمل دەشتێکی فراوان و کەم‌لێژ ئاودێری دەکات، لەبری ئەوەی ڕێگای خۆی بە تەنگەکاندا هەڵبکۆڵێت. ڕووبارەکە ژیان دەهێنێت و هەندێک جاریش مەترسیی لافاو، و گۆڕانە خولییەکانی دیجلە لە ماوەیەکی درێژەوە ساڵی کشتوکاڵی ئێرەیان ڕێک خستووە. شوێنی شارۆچکەکە لەسەر ڕووبارەکە هەروەها خستووەتە سەر ئەو ڕێگایانەی لە ناوچەکەدا بە دوای دیجلەدا دەڕۆن.
دەشتە بەپیتەکە
بسمل پێش هەموو شتێک شارۆچکەی کشتوکاڵە. دەشتی دەوروبەری لە بەپیتترین دەشتەکانی ناوچەی دیاربەکرە، بە ڕادەیەکی فراوان دانەوێڵە و پەمۆ و بەرهەمەکانی دیکە بەرهەم دەهێنێت، و کشتوکاڵ کۆڵەکەی ئابووریی ناوخۆییە. ئەم خاکە بەپیتە بسملی کردووە بە ناوەندێکی پڕجووڵەی بازاڕ و خزمەتگوزاری بۆ گوندەکانی دەوروبەر، و یارمەتیی داوە ببێتە یەکێک لە شارۆچکە پڕدانیشتووترەکانی پارێزگاکە. خاکە گوندنشینە تەخت و کێڵراوەکە، کە بەهار سەوزە و هاوین زێڕینە، دیمەنی دیاری قەزاکەیە.
دیمەنێکی کۆن
دەشتە بەپیتەکەی دیجلە لە دەوروبەری بسمل بۆ هەزاران ساڵ خەڵکی ڕاکێشاوە، و قەزاکە پڕە لە گردە کۆنەکانی نیشتەجێبوون، یان هۆیوک، کە نیشان دەدەن لە کۆندا شار و گوند لە کوێ هەبوون. ئەم چینە قووڵەی مێژوو بسمل دەخاتە ناو چیرۆکە درێژەکەی دیجلەی سەرەوە، یەکێک لە لانکەکانی ژیانی نیشتەجێ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە کۆمەڵگە کشتوکاڵییەکان لە ماوەی هەزارەکاندا تێیدا سەریان هەڵداوە و لەناو چوون. شارۆچکە کوردییەکەی ئەمڕۆ دوا بەشی چیرۆکێکی زۆر کۆنی ژیانە لەسەر ئەم خاکە.
بسملی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ بسمل شارۆچکەیەکی کوردیی بەرچاوە لە پارێزگای دیاربەکر، و ڕەگی ژیانی هەر لە کشتوکاڵی دەشتی دیجلەدایە. وەک ناوچە فراوانترەکە تەنگانە و گرژییەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردنشینی تورکیای بینیوە، بەڵام هێشتا ناوەندێکی گەشەدارە بۆ کشتوکاڵ و شارۆچکەیەکی گرنگی حەوزەکەیە. بسمل لەسەر خاکە بەپیتەکەی کە ڕووبار ئاودێری دەکات، نەریتی کۆنی کشتوکاڵی دیجلەی سەرەوە بۆ ئەمڕۆ بەردەوام دەکات.
ڕیزبەندیی کاتی
سەردەمی کۆن — دەشتە بەپیتەکەی دیجلە لە دەوروبەری بسمل نیشتەجێگە دەبێت و گردە کۆنەکان بەجێ دەهێڵێت.
بە درێژایی مێژوو — کۆمەڵگە کشتوکاڵییەکان لە خاکە نزم و بەپیتەکەی کەناری ڕووبار گەشە دەکەن.
سەردەمی عوسمانی — بسمل وەک شارۆچکەیەکی بازاڕیی دەشتی دیاربەکر پەرە دەسێنێت.
سەردەمی نوێ — شارۆچکەکە گەشە دەکات و دەبێتە یەکێک لە ناوەندە گەورەترەکانی پارێزگاکە.
ئەمڕۆ — بسمل هێشتا شارۆچکەیەکی سەرەکیی کوردیی کشتوکاڵە لەسەر دیجلە.
پرسیارە باوەکان
بسمل لە کوێیە؟
بسمل شارۆچکەیەکە لە پارێزگای دیاربەکر لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، لەسەر دیجلە لە دەشتە بەپیتەکەی باشووری ڕۆژهەڵاتی شاری دیاربەکر.
بسمل بە چی ناسراوە؟
وەک یەکێک لە شارۆچکە گەورەترەکانی پارێزگای دیاربەکر و ناوەندێکی سەرەکیی کشتوکاڵ لە دەشتە بەپیتەکەی دیجلە ناسراوە.
لە دەوروبەری بسمل چی دەچێنرێت؟
دەشتە بەپیتەکەی دەوروبەری بسمل دانەوێڵە و پەمۆ و بەرهەمی دیکە بەرهەم دەهێنێت، و بەمە کشتوکاڵ دەبێتە کۆڵەکەی ئابووریی ناوخۆیی.
ئایا بسمل نیشتەجێگەیەکی کۆنە؟
دەشتی دیجلە لە دەوروبەری بسمل لە سەردەمە کۆنەکانەوە نیشتەجێگە بووە، و قەزاکە زۆر گردی کۆنی نیشتەجێبوونی سەردەمی کۆنی تێدایە.
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
ڕووباری دیجلە · دەشتی دیاربەکر · حەوزەی دیجلەی سەرەوە · دیاربەکر · باتمان · سلڤان.