پێشەکی
ئەرجیش یەکێکە لە گەورەترین شارۆچکە کوردییەکانی کەنار دەریاچەی وان؛ لە کەناری باکووری دەریاچەکە، لە دوورترین بەشی ڕۆژهەڵاتی تورکیا هەڵکەوتووە. شارۆچکەیەکی کۆن و خاوەن ڕەگ و ڕیشەی قووڵە؛ ئەمڕۆ هەم بە شوێنەکەی لەسەر ئەو دەریا ناوخۆییە گەورەیەی کوردستان بەناوبانگە و هەم بە بوومەلەرزە کارەساتبارەکەی ساڵی 2011، کە لە نزیکی لێی دا و شارۆچکەکە ناچار بووە دوای ئەو کارەساتە دووبارە خۆی بنیات بنێتەوە.
ئەرجیش لە نێوان شینی دەریاچەی وان و چیاکانی دەشتاییە بەرزەکەی ڕۆژهەڵاتدایە؛ شارۆچکەیەکە ئاو و مێژوو و خۆڕاگری شێوەیان پێ بەخشیوە. ئەم ناساندنە سەیری شوێنەکەی و ڕابردووەکەی و بوژانەوەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• ئەرجیش شارۆچکەیەکی کوردیی کەناری باکووری دەریاچەی وانە، لە پارێزگای وانی ڕۆژهەڵاتی تورکیا.
• یەکێکە لە گەورەترین نیشتەجێگەکانی دەوروبەری دەریاچەکە.
• شارۆچکەکە ڕەگ و ڕیشەی دێرین و مێژووێکی درێژی لە دەوروبەری دەریاچەی وان هەیە.
• لە ساڵی 2011دا بوومەلەرزەیەکی گەورە لە نزیک ئەرجیش لێی دا، کە وێرانکارییەکی زۆر و لەدەستدانی ژیانی لێ کەوتەوە.
• لەو کاتەوە شارۆچکەکە دووبارە بنیات نراوەتەوە و هەر ناوەندێکی گرنگی کەناری باکووری دەریاچەکەیە.
زانیارییە خێراکان
ناو بە کوردی: ئەرجیش
ناو بە تورکی: ئەرجیش
وڵات / ناوچە: تورکیا (باکوور)
پارێزگا: وان
شوێن: کەناری باکووری دەریاچەی وان
قەبارە: یەکێک لە گەورەترین شارۆچکەکانی دەریاچەکە
ڕووداوی دیار: لە بوومەلەرزەی ساڵی 2011دا وێران کرا
ئابووری: کشتوکاڵ و ماسیگرتن و بازرگانی
پێڕست
کەسایەتی و شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
ئەرجیش لە کوێیە؟
ئەرجیش لە کەناری باکووری دەریاچەی وان، لە باکووری پارێزگای وان دەکەوێت؛ لەو دیوی دەریاچە گەورەکەوە شارۆچکەکانی وەک تەتوان و خاکی دەوروبەری بەدلیس هەن. لەو شوێنە هەڵکەوتووە کە دەشتە بەپیتەکانی کەنار ئاو بە دەشتاییە بەرزەکە دەگەن؛ ئەو شوێنە کردوویەتی بە شارۆچکەیەکی گرنگی کشتوکاڵ و بازاڕ بۆ سەرانسەری کەناری باکووری دەریاچەکە.
شارۆچکەیەک لەسەر دەریاچەی وان
ژیان لە ئەرجیش هەمیشە بە دەریاچەی وانەوە بەستراوەتەوە؛ ئەو دەریاچە سۆداییە بەرفراوانەی کە گەورەترین دەریاچەی تورکیا و یەکێک لە خەسڵەتە دیارەکانی ناوچە کوردییەکانی ڕۆژهەڵاتە. دەریاچەکە شێوە بە کەشوهەوا دەبەخشێت، ماسیگرتنی ماسییە بەناوبانگەکەی «کەفالی مروارید» بەردەوام دەکات کە بە ڕووبارەکانیدا بەرەو سەرەوە مەلە دەکات، و باخ و کێڵگەکانی کەنارەکەی ئاودێری دەکات. بۆ خەڵکی ئەرجیش، ئەو ڕووبەرە بریسکەدارەی وان هەم پاشخانە و هەم سەرچاوەی بژێویە.
مێژووێکی کۆن
ئەرجیش نیشتەجێگەیەکی دێرینە. بە درێژایی سەدەکان بە ناوی جیاواز ناسراوە و لە سەدەکانی ناوەڕاستدا شوێنێکی دیار بووە. دەوروبەری دەریاچەی وان لە ناوچەکەدا هەزاران ساڵە نیشتەجێکراوە و بە سەردەمەکانی ئورارتووی و ئەرمەنی و کوردی و عوسمانیدا تێپەڕیوە. وەک بەشێکی زۆری ئەم ناوچەیە، مێژووە درێژەکەی کەلەپوورێکی چەندچین و هەستێکی قووڵی ڕەگداکوتان لە دیمەنی دەریاچەکەی بۆ جێ هێشتووە.
بوومەلەرزەی ساڵی 2011
بە داخەوە ئەرجیش لە جیهانی بەرفراوانتردا زیاتر بە بوومەلەرزەی ئۆکتۆبەری 2011 بەناوبانگە، کە ناوەندەکەی لە نزیک شارۆچکەکە بوو. بوومەلەرزەکە بیناکانی سەرانسەری ئەرجیش و ناوچەی دەوروبەری ڕووخاند، سەدان کەسی کوشت و زۆر کەسی دیکەی بریندار و بێ ماڵ کرد، لە کاتێکدا زستان دەستی پێ دەکرد. کارەساتەکە یەکێک بوو لە کوشندەترین ئەو کارەساتانەی کە لە یادەوەریی ئەم دواییانەدا لە ناوچەی کوردستانیان داوە و مانگەکانی دوای ئەوە شارۆچکەکەیان بە توندی تاقی کردەوە. دووبارە بنیاتنانەوەی ئەرجیش بوو بە چیرۆکی خۆڕاگری، کاتێک دانیشتووان لەژێر سێبەری لەدەستداندا ماڵ و ژیانی خۆیان دووبارە دەست خستەوە.
ئەرجیشی ئەمڕۆ
ئەرجیشی ئەمڕۆ جارێکی دیکە وەک شارۆچکەیەکی پڕجووڵەی کەناری باکووری دەریاچەی وان هەستاوەتەوە و بازاڕ و کێڵگەکانی دیسان چالاکن. دووبارە بنیاتنانەوە شێوەی بە بەشێکی زۆری شارۆچکەکە بەخشیوە و خەڵکەکەی ژیانی ئاسایی کەنار دەریاچە، کشتوکاڵ و ماسیگرتن و بازرگانی، بەردەوام دەکەن؛ بەو خۆڕاگرییەی ناوچە کوردییەکانی ڕۆژهەڵاتی بە زۆر سەختیدا تێپەڕاندووە. ئەرجیش هەر دەروازەیەکی گرنگی ناوچەی باکووری دەریاچەی وانە.
ڕیزبەندیی کاتیی ڕووداوەکان
سەردەمی دێرین — لە دەوروبەری دەریاچەی وان و ئەرجیش لە سەردەمی ئورارتوو و سەردەمەکانی دواتردا نیشتەجێ دەبن.
سەدەکانی ناوەڕاست — ئەرجیش شارۆچکەیەکی دیارە لە کەناری باکووری دەریاچەکە.
سەردەمی عوسمانی — شارۆچکەکە ناوەندێکی بازاڕی ناوچەی باکووری دەریاچەی وانە.
2011 — بوومەلەرزەیەکی گەورە لە نزیک ئەرجیش سەدان کەس دەکوژێت و شارۆچکەکە وێران دەکات.
ئەمڕۆ — ئەرجیش دووبارە بنیات نراوەتەوە و هەر شارۆچکەیەکی گرنگی دەریاچەی وانە.
پرسیارە باوەکان
ناوی کوردیی ئەرجیش چییە؟
بە کوردی شارۆچکەکە بە ئەرجیش ناسراوە.
ئەرجیش لە کوێیە؟
ئەرجیش لە کەناری باکووری دەریاچەی وان، لە باکووری پارێزگای وانی ڕۆژهەڵاتی تورکیا دەکەوێت؛ یەکێکە لە گەورەترین شارۆچکەکانی دەوروبەری دەریاچەکە.
لە بوومەلەرزەی ساڵی 2011دا چی ڕووی دا؟
لە ئۆکتۆبەری 2011دا بوومەلەرزەیەکی گەورە لە نزیک ئەرجیش لێی دا، زۆر بینای وێران کرد، سەدان کەسی کوشت و شارۆچکەکەی ناچار کرد بە بنیاتنانەوەیەکی درێژ و سەخت.
ئەرجیش بە چی بەناوبانگە؟
بە شوێنەکەی لەسەر دەریاچەی وان، کشتوکاڵ و ماسیگرتنەکەی، مێژووە درێژەکەی و بوژانەوەی لە بوومەلەرزەی 2011 بەناوبانگە.
کەسایەتی و شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
دەریاچەی وان · بوومەلەرزەی وانی 2011 · ناوچە کوردییەکانی ڕۆژهەڵات · وان · تەتوان · بەدلیس.