پێشەکی
گەوکەرێنا، کە هەومای سپیش ناو دەبرێت، یەکێکە لە جوانترین وێنەکانی گەردوونناسیی زەردەشتی: داری ئەفسانەیی نەمرێتی، پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان کە لە دڵی دەریای کیهانی دەڕوێت و جەوهەرە ژیان‌بەخشەکەی لە نوێکردنەوەی جیهاندا نەمرێتی بە هەستاوەکان لە مردن دەبەخشێت.
لەو گەردوونناسییەدا کە پێش هەموو شتێک لە بوندەهیشن، کۆکراوە گەورەکەی زانیاریی زەردەشتی لەبارەی ئافراندن، پارێزراوە، گەوکەرێنا لە قووڵاییەکانی ڤورووکاشای دەریای کیهانی دەڕوێت؛ بەهێزترین ڕووەکە شێفابەخشەکان کە شیلەکەی سەرچاوەی نەمرێتیی داهاتووە. ئەهورامەزدا بۆ شێفادان و نوێکردنەوەی جیهان ئافراندوویەتی، بوونەوەرێکی ئەهریمەنی ڕۆحی خراپە هێرشی دەکاتە سەر و ماسییە پیرۆزەکان و بوونەوەرە وریاکانی ئافراندەی چاک دەیپارێزن.
وەک توخمەکانی دیکەی گەردوونناسیی زەردەشتی، گەوکەرێنا سەر بە میراتە کۆنە ئایینی و ئەفسانەییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانە؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیان تێدایە. ناسینی گەوکەرێنا واتە ئاشنابوون بە یەکێک لە جوانترین وێنەکانی ئەفسانەی ئێرانی، داری نەمرێتی لە دڵی دەریای کیهانی، سەرچاوەی ژیانی مردن‌نەناسی جیهانی داهاتوو.
ناوەڕۆک
هێرشکراو لەلایەن خراپەوە، پارێزراو لەلایەن چاکەوە
گەوکەرێنا چییە؟
گەوکەرێنا، کە هەومای سپیش ناو دەبرێت، داری ئەفسانەیی نەمرێتیی گەردوونناسیی زەردەشتییە، گەورەترین و پیرۆزترین ڕووەکە شێفابەخشەکان کە لە دڵی ڤورووکاشای دەریای کیهانی دەڕوێت. ڕووەکێکی خودایی و کیهانییە، جیاواز لە ڕووەکی ئاسایی و زەمینیی هەوما، و جەوهەرە ژیان‌بەخشەکەی سەرچاوەی ئەو نەمرێتییەیە کە لە نوێکردنەوەی جیهاندا بە هەستاوەکان لە مردن دەبەخشرێت. ئەهورامەزدا گەوکەرێنای بۆ شێفادان و نوێکردنەوەی جیهان ئافراندووە، پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکانە و هەموو گیا شێفابەخشەکانی دیکە دەوریان داوە و شیلەکەی ئیکسیرێکی ژیانی مردن‌نەناسە. لە شانۆی کیهانییەکەدا بوونەوەرێکی زیانبەخش هێرشی دەکاتە سەر، مارمێلکە یان بۆقێک کە ئەهریمەنی ڕۆحی خراپە بۆ لەناوبردنی دارەکە دروستی کردووە، و ماسییە پیرۆزەکان و بوونەوەرە وریاکانی دیکەی ئافراندەی چاک تا نوێکردنەوە دەیپارێزن. گەوکەرێنا کەواتە داری نەمرێتییە، سەرچاوە کیهانییەکەی ژیانی مردن‌نەناسی داهاتوو، یەکێک لە وێنە ناوەندی و جوانترینەکانی گەردوونناسیی زەردەشتی.
هەومای سپی و زەرد
گەوکەرێنا پەیوەندییەکی نزیکی بە هەوماوە هەیە، ڕووەک و خوداوەندە پیرۆزەکەی نەریتی زەردەشتی، بەڵام لێی جیاوازە. بۆ تێگەیشتن لە گەوکەرێنا جیاکردنەوەی هەومای سپی لە زەرد یارمەتیدەرە.
لە نەریتەکەدا بە واتایەک دوو هەوما هەن. هەومای زەرد یان زەمینی ڕووەکە پیرۆزە ئاساییەکەی ڕێوڕەسمەکەیە، دەگوشردرێت تا شیلە پیرۆزەکە بدات کە لە پەرستندا پێشکەش دەکرێت؛ هەومای زەمینی کە هێز دەبەخشێت و وەک خوداوەندێک ڕێزی لێ دەگیرێت. هەومای سپی، گەوکەرێنا، هاوتا ئەفسانەیی و کیهانییەکەیە، داری گەورەی نەمرێتی کە لە دەریای کیهانی دەڕوێت، سەرچاوەی نەمرێتیی داهاتوو، جیاواز لە ڕووەکە ئاساییەکەی ڕێوڕەسم. هەردووکیان پەیوەندیدارن، هەردووکیان شێوە یان دەرکەوتنی هەومای پیرۆزن، یەکێکیان زەمینییە و لە ڕێوڕەسمدا بەکار دەهێنرێت و ئەوی دیکە کیهانی و ئەفسانەییە، سەرچاوەی ژیانی مردن‌نەناس. گەوکەرێنا، هەومای سپی، شێوە بەرزتر و کیهانییەکەیە، داری نەمرێتی کە جەوهەرەکەی ژیانی مردن‌نەناسی جیهانی نوێکراوە دەبەخشێت، و هەومای زەرد هاوتا زەمینییەکەیە کە لە ڕێوڕەسمە پیرۆزەکاندا بەکار دەهێنرێت. ئەم جیاوازییەی نێوان هەومای سپی و زەرد بۆ تێگەیشتن لە گەوکەرێنا گرنگە، داری کیهانیی نەمرێتی کە لە ڕووەکی ڕێوڕەسمەکە جیاوازە. بابەتەکەمان لێرە هەومای سپییە، گەوکەرێنا، پاشای ئەفسانەیی ڕووەکە شێفابەخشەکان و سەرچاوەی نەمرێتی لە دڵی دەریای کیهانی، جیاواز لە هەومای زەمینیی ڕێوڕەسمەکە.
خاڵە سەرەکییەکان
گەوکەرێنا، یان هەومای سپی، داری نەمرێتیی زەردەشتییە.
لە دڵی ڤورووکاشای دەریای کیهانی دەڕوێت، پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکانە.
جەوهەرە ژیان‌بەخشەکەی لە نوێکردنەوەدا نەمرێتی بە هەستاوەکان لە مردن دەبەخشێت.
لە ڕووەکی ئاسایی و زەمینیی هەوما (زەرد) کە لە ڕێوڕەسمدا بەکار دێت، جیاوازە.
بوونەوەرێک هێرشی دەکاتە سەر کە ڕۆحی خراپە بۆ لەناوبردنی دارەکە دروستی کردووە.
ماسییە پیرۆزەکان و بوونەوەرەکانی دیکەی ئافراندەی چاک دەیپارێزن.
زانیارییە خێراکان
ناو: گەوکەرێنا؛ هەومای سپی؛ داری نەمرێتی
سروشت: پاشای ئەفسانەیی و کیهانیی ڕووەکە شێفابەخشەکان
شوێن: دڵی ڤورووکاشای دەریای کیهانی
ئافرێنراو لەلایەن: ئەهورامەزدا، بۆ شێفادان و نوێکردنەوەی جیهان
هێز: جەوهەرەکەی نەمرێتی بە هەستاوەکان لە مردن دەبەخشێت
جیاواز لە: هەومای ئاسایی و زەمینیی (زەردی) ڕێوڕەسمەکە
هێرشکراو لەلایەن: مارمێلکە یان بۆقێک کە ڕۆحی خراپە دروستی کردووە
پارێزراو لەلایەن: ماسییە پیرۆزەکانی کار و بوونەوەرەکانی دیکەی ئافراندەی چاک
سەرچاوەی سەرەکی: بوندەهیشن و ئەڤێستا
میرات: نەریتی ئایینی و ئەفسانەیی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکان
دارەکە لە دڵی دەریای کیهانی
گەوکەرێنا لە ناوەندی دڵی ڤورووکاشای دەریای کیهانی دەڕوێت، زەریای گەورەی ئاسمانیی گەردوونناسیی زەردەشتی، بەهێزترین ڕووەکە شێفابەخشەکان کە لە ناوەندی جیهاندا ڕەگی لە ئاوە قووڵەکان داکوتاوە.
لە گەردوونناسیی بوندەهیشندا، ڤورووکاشای دەریای کیهانی ئەو زەریا گەورە ئاسمانییەیە کە ئەهورامەزدا ئافراندوویەتی و پیرۆزترین ڕووەکەکان لە ناوەندەکەیدا دەڕوێن. لە نزیک داری هەموو تۆوەکان کە تۆوی هەموو ڕووەکەکانی جیهانی تێدایە، گەوکەرێنا دەڕوێت، هەومای سپی و پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان کە کۆمەڵەی گیا شێفابەخشەکانی دیکە دەوریان داوە. دەریای کیهانی و ڕووەکە پیرۆزەکانی لە دیدی زەردەشتیدا لە ناوەندی دڵی جیهانن، سەرچاوەی ئاو و ڕووەک و شێفادان و نوێکردنەوەی ئافراندەکە. گەوکەرێنا کە لە قووڵاییەکانی ئەم دەریایە دەڕوێت، ڕووەکە ناوەندی و بەهێزترینەکەی ناو ئەم ڕووەکە پیرۆزانەیە، داری نەمرێتی کە ڕەگی لە دڵی زەریای کیهانی داکوتاوە. لە نەریتەکەدا باڵندەی ئەفسانەیی سیمورغ، یان باڵندەیەکی هاوشێوەی، بە دارە کیهانییە گەورەکەوە پەیوەستە و بڵاوکردنەوەی تۆوەکانی داری هەموو تۆوەکان بە باران و نوێبوونەوەی ڕووەکەکانی زەوی پەیوەستە، بە تیشتریا، ئەستێرە بارانهێنەکە، بەستراوەتەوە. شوێنی گەوکەرێنا لە دڵی دەریای کیهانی کەواتە تایبەتمەندییەکی سەرەکیی گرنگییەکەیە، داری نەمرێتی کە ڕەگی لە ئاوە قووڵەکان لە ناوەندی جیهاندا داکوتاوە، سەرچاوەی شێفا و ژیانی مردن‌نەناس. گەوکەرێنا لە دڵی دەریای کیهانی پێگەیەکی هەیە، بەهێزترین ڕووەکە پیرۆزەکانی گەردوونی زەردەشتی.
سەرچاوەی نەمرێتی
گرنگیی گەورەی گەوکەرێنا ئەوەیە کە جەوهەرە ژیان‌بەخشەکەی سەرچاوەی ئەو نەمرێتییەیە کە لە فراشۆکەرێتی، نوێکردنەوە و نوێبوونەوەی جیهان، بە هەستاوەکان لە مردن دەبەخشرێت.
لە دیدی زەردەشتیی کۆتاییی ڕۆژگاردا، کاتێک جیهان نوێ دەکرێتەوە و مردووەکان لە نوێکردنەوەی کۆتاییدا هەڵدەستێنرێنەوە، خواردنەوەیەکی ژیان‌بەخش بە هەستاوەکان لە مردن دەدرێت تا بیخۆنەوە، کە نەمرێتییان پێ دەبەخشێت، ژیانی مردن‌نەناس و تەواو لە جیهانی نوێکراوەدا. جەوهەری گەوکەرێنا، هەومای سپی، سەرچاوەی ئەم ئیکسیرەی نەمرێتییە، شیلە ژیان‌بەخشەکەی داری نەمرێتی کە هەستاوەکان لە مردن بۆ هەمیشە مردن‌نەناس دەکات. بەم شێوەیە گەوکەرێنا بە هیوای کۆتاییی نەریتەکە بەستراوەتەوە، نەمرێتیی جیهانی نوێکراوە، و بە کاری سۆشیانتی ڕزگارکەر کە نوێکردنەوە پێک دەهێنێت. گەوکەرێنا بەمە بە ئەمێرەتاتی نەمرە پیرۆزەکەی نەمرێتی پەیوەستە، کە سەرپەرشتیی ڕووەکەکان دەکات و ئەو ژیانە مردن‌نەناسە بەرجەستە دەکات کە داری نەمرێتی دەیبەخشێت. ئەم ڕۆڵە وەک سەرچاوەی نەمرێتی لوتکەی گرنگیی گەوکەرێنایە، داری نەمرێتی کە جەوهەرە ژیان‌بەخشەکەی هەستاوەکان لە مردن لە جیهانی نوێکراوەدا مردن‌نەناس دەکات. گەوکەرێنا وەک سەرچاوەی نەمرێتیی داهاتوو پێگە ناوەندییەکەی لە دیدی زەردەشتیی کۆتاییی ڕۆژگاردا هەیە، ڕووەکە کیهانییەکە کە جەوهەرەکەی ئیکسیرێکی ژیانی مردن‌نەناسی جیهانی نوێکراوەیە.
هێرشکراو لەلایەن خراپەوە، پارێزراو لەلایەن چاکەوە
بەشێکی زیندووی ئەفسانەی گەوکەرێنا ئەوەیە کە چونکە سەرچاوەی نەمرێتییە و بۆ ئافراندەی چاک ئەوەندە بەهادارە، ڕۆحی خراپە هێرشی دەکاتە سەر و بوونەوەرە وریاکانی چاکە دەیپارێزن.
لە نەریتی بوندەهیشندا، ئەهریمەنی ڕۆحی خراپە بۆ لەناوبردنی سەرچاوەی نەمرێتی و ڕێگریکردن لە نوێکردنەوەی جیهان، بوونەوەرێکی زیانبەخشی دروست کرد، مارمێلکە یان بۆقێک، و لە قووڵاییەکانی دەریای کیهانی داینا تا گەوکەرێنا بجوێتەوە و لەناوی ببات. بەڵام ئەهورامەزدا بۆ پاراستنی داری نەمرێتی دە ماسیی پیرۆزی ئافراند، ماسییەکانی کار، کە بێ وەستان بە دەوری گەوکەرێنادا دەسووڕێنەوە و هەمیشە وریان، بە جۆرێک هەمیشە یەکێکیان چاوی لە بوونەوەرە زیانبەخشەکە بڕیوە و دووری دەخاتەوە. لە هەندێک گێڕانەوەدا بوونەوەرە وریاکانی دیکەی ئافراندەی چاکیش دارە پیرۆزەکە دەپارێزن. گەوکەرێنا بەمە تا نوێکردنەوەی جیهان لە هێرشی خراپە پارێزراوە، کە لەو کاتەدا ئیکسیرەکەی نەمرێتی دەدات. ئەم شانۆیەی دارە پیرۆزەکە کە خراپە هێرشی دەکاتە سەر و چاکە دەیپارێزێت، بەشێکی زیندوو و جوانی ئەفسانەکەیە؛ ململانێی کیهانیی نێوان ئافراندەی چاک و هێزەکانی خراپە دەردەبڕێت، کە لەسەر سەرچاوە بەهادارەکەی نەمرێتی چڕ بووەتەوە. پاراستنی گەوکەرێنا و وریاییی بێ وەستانی ماسییە پیرۆزەکان دژی بوونەوەرەکەی ڕۆحی خراپە، یەکێکە لە وێنە لەبیرنەچووترەکانی گەردوونناسیی زەردەشتی، پاراستنی داری نەمرێتی تا نوێکردنەوەی جیهان. ئەو ڕاستییە دەردەبڕێت کە سەرچاوەی ژیانی مردن‌نەناس بەهادارە و ململانێی لەسەرە، خراپە هێرشی دەکاتە سەر بەڵام تا سەرکەوتنی کۆتایی چاکە هەمیشە دەیپارێزێت.
پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان
گەوکەرێنا وەک پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان ڕێزی لێ دەگیرێت، بەهێزترین و پیرۆزترین هەموو گیا شێفابەخشەکان، سەرچاوە و سەرکردەی هێزی شێفابەخشیی جیهانی ڕووەکەکان.
لە نەریتەکەدا هەموو ڕووەکە شێفابەخشەکانی دیکە دەوری گەوکەرێنایان داوە، کۆمەڵەی گیا و ڕووەکە دەرمانییەکان کە پەروەردگاری دانا بۆ شێفادانی جیهان ئافراندوونی، و بە پاشا و سەرکردەی هەموویان دادەنرێت، گەورەترین و کاریگەرترین ڕووەکە شێفابەخشەکان. جیهانی ڕووەکەکان لە دیدی زەردەشتیدا بەشێکی خێرخوازی ئافراندەی چاکە، پڕە لە هێزی شێفابەخشی بۆ جەستە و جیهان، و گەوکەرێنا سەرچاوە و لوتکەی ئەم هێزە شێفابەخشەیە، پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان کە جەوهەرەکەی شێفای کۆتایییە، بەخشینی خودی نەمرێتی. ئەم ڕۆڵە وەک پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان گەوکەرێنا بە هەموو جیهانە خێرخوازەکەی ڕووەک و گیا شێفابەخشەکان دەبەستێتەوە، هێزی شێفادان و نوێکردنەوەی ئافراندەی چاک کە داری نەمرێتی سەرکردە و سەرچاوەیەتی. ڕێزگرتن لە گەوکەرێنا وەک پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان ڕێزی زەردەشتی بۆ جیهانی ڕووەکەکان و هێزە شێفابەخشەکەی دەردەخات و دیدی داری نەمرێتی وەک لوتکەی ئەو هێزە پیشان دەدات، سەرچاوەی شێفای کۆتایی و ژیانی مردن‌نەناسی داهاتوو. گەوکەرێنا وەک پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان سەرکردە و سەرچاوەی هێزی شێفابەخشیی ئافراندەی چاکە، بەهێزترین ڕووەکە پیرۆزەکان و لوتکەی شێفای جیهان کە جەوهەرەکەی ئیکسیرێکی نەمرێتییە.
هێما و واتا
گەوکەرێنا پێش هەموو شتێک هیوای نەمرێتی و نوێکردنەوەی جیهان بەرجەستە دەکات، داری نەمرێتی کە جەوهەرە ژیان‌بەخشەکەی لە نوێکردنەوەدا ژیانی مردن‌نەناس بە هەستاوەکان لە مردن دەبەخشێت. وەک سەرچاوەی نەمرێتیی داهاتوو نوێنەرایەتیی هیوای کۆتاییی دیدی زەردەشتی دەکات، ژیانی مردن‌نەناسی جیهانی نوێکراوە.
گەوکەرێنا هەروەها هێزە شێفابەخش و ژیان‌بەخشەکەی ئافراندەی چاک بەرجەستە دەکات، پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان و سەرچاوەی شێفای جیهان؛ هەروەها لە شانۆی هێرشکردنە سەری و پاراستنیدا ململانێی کیهانیی نێوان ئافراندەی چاک و هێزەکانی خراپە لەسەر سەرچاوە بەهادارەکەی ژیان بەرجەستە دەکات. لەمەدا نوێنەرایەتیی بەهاداریی ژیان و نەمرێتی و پاراستنی چاکە لە هێرشی خراپە دەکات. لە هەموو ئەمانەدا گەوکەرێنا یەکێکە لە جوانترین و گرنگترین وێنەکانی نەریتی ئایینیی ئێرانی، کە هیوای نەمرێتی و هێزی شێفابەخشیی ئافراندەی چاک و ململانێی چاکە و خراپە بەرجەستە دەکات. ئەو هەومای سپییە، داری نەمرێتی لە دڵی دەریای کیهانی، سەرچاوەی ژیانی مردن‌نەناسی جیهانی نوێکراوە، جیاواز لە هەومای زەمینیی ڕێوڕەسمەکە، یەکێک لە جوانترین وێنەکانی ئەو گەردوونناسییەی کورد لەگەڵ میراتگرەکانی دیکەی نەریتی ئێرانی هاوبەشی تێدایە. وێنەی داری نەمرێتی کە لە دڵی دەریای کیهانی تا نوێکردنەوەی جیهان پارێزراوە، یەکێکە لە بەردەوامترین و دەنگدانەوەدارترین وێنەکانی نەریتەکە.
گەوکەرێنا و کورد
گەوکەرێنا وەک توخمەکانی دیکەی گەردوونناسیی زەردەشتی سەر بە میراتە کۆنە ئایینی و ئەفسانەییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانە؛ نەریتێک کە کورد وەک گەلێکی ئێرانی لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیان تێدایە. وێنەی داری نەمرێتی و دەریای کیهانی بەشێکە لە میراتە قووڵەکەی هەموو ناوچەکە.
بۆ کورد میراتە کۆنە ئایینییە ئێرانییەکە، لەوانە گەردوونناسیی دەریای کیهانی و داری نەمرێتی، بەشێکە لە پاشخانی قووڵی جیهانی کەلتووری و ڕۆحییان. وێنەی داری ژیان و نەمرێتی وێنەیەکی قووڵ و بەربڵاوە، بە شێوەی جۆراوجۆر لە نەریتە ئایینییەکانی ناوچەکە و جیهاندا دەبینرێت و گەوکەرێنای زەردەشتی یەکێکە لە جوانترین دەربڕینەکانی. ڕاستگۆیانە و وردە کە گەوکەرێنا وەک بەشێک لە ئەم میراتە هاوبەشە ئێرانی و زەردەشتییە تێبگەین، نەک وێنەیەکی تایبەت بە کورد؛ سەر بە نەریتە کۆنە ئایینییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانە. کورد وەک گەلێکی ئێرانی کە ڕەگی کۆنی لەم جیهانەدا هەیە، لەگەڵ میراتگرەکانی دیکەی نەریتی ئێرانی بەشدارە لەم میراتەی داری نەمرێتی بەشێکی ئەوەیە. کەواتە بە ناساندنی گەوکەرێنا وێنەیەکی میراتە کۆنە هاوبەشە ئێرانییەکە دەناسێنین کە کورد میراتگری ئەوەیە، داری نەمرێتی لە دڵی دەریای کیهانی، یەکێک لە جوانترین وێنەکانی ئەو گەردوونناسییەی بنەمای نەریتەکانی ناوچەکەیە. هیوای نەمرێتی و نوێکردنەوە کە بەرجەستەی دەکات، بەهایەکە کە قووڵترین و جیهانیترین دەنگدانەوەی هەیە.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا گەوکەرێنا هەمان ڕووەکی هەومایە کە لە ڕێوڕەسمدا بەکار دەهێنرێت؟ بە تەواوی نا. گەوکەرێنا، هەومای سپی، داری ئەفسانەیی و کیهانیی نەمرێتییە کە لە دەریای کیهانی دەڕوێت، سەرچاوەی نەمرێتیی داهاتوو، و هەومای ئاسایی و زەمینی، هەومای زەرد، ڕووەکە پیرۆزەکەیە کە لە ڕێوڕەسمدا دەگوشردرێت تا شیلە پیرۆزەکە بدات کە لە پەرستندا پێشکەش دەکرێت. هەردووکیان پەیوەندیدارن، هەردووکیان شێوەی هەومای پیرۆزن بەڵام جیاوازن: هەومای سپی داری کیهانیی نەمرێتییە و زەردەکە هاوتا زەمینییەکەیە لە ڕێوڕەسمدا. کەواتە گەوکەرێنا تەنها ڕووەکی ڕێوڕەسمەکە نییە، بەڵکو شێوە بەرزتر و ئەفسانەیی و کیهانییەکەیە، داری نەمرێتی لە دڵی جیهان.
ئایا گەوکەرێنا دارێکی ڕاستەقینەیە یان هێمایەکە؟ گەوکەرێنا سەر بە گەردوونناسیی ئایینی و ئەفسانەیی نەریتەکەیە، دیدە هێمایی و کیهانییەکەی جیهان کە پێش هەموو شتێک لە بوندەهیشندا پارێزراوە، نەک ڕاستییەکی ڕاستەوخۆی ڕووەکناسی. باشترە وەک وێنەیەکی قووڵی ئەفسانەیی و هێمایی تێبگەین، داری نەمرێتی کە هیوای نەمرێتی و هێزی شێفابەخشیی ئافراندەی چاک و ململانێی کیهانیی چاکە و خراپە دەردەبڕێت. سەرچاوەی سەرەکیی ئەفسانە گەشەکردووەکە بوندەهیشنە کە سوود لە ئەڤێستای کۆنتر وەردەگرێت. وێنەیەکی ئایینی و گەردوونناسییە، نەک بانگەشەیەک لەبارەی جیهانی سروشتی.
ئایا گەوکەرێنا وێنەیەکی تایبەت بە کوردە؟ نەخێر؛ وەک توخمەکانی دیکەی گەردوونناسیی زەردەشتی سەر بە میراتە کۆنە ئایینییە ئێرانییە هاوبەشەکەیە؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیان تێدایە، نەک وێنەیەکی تایبەت بە کورد. کورد وەک گەلێکی ئێرانی بەشدارە لەم میراتە فراوان و کۆنەی گەوکەرێنا بەشێکی ئەوەیە، شان بە شانی دراوسێکانی.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
هەوما: ڕووەک و خوداوەندە پیرۆزەکە، هاوتا زەمینییەکە
ئەهورامەزدا: پەروەردگاری دانا کە داری نەمرێتیی ئافراند
ئەهریمەن: ڕۆحی خراپە کە هێرش دەکاتە سەر دارە پیرۆزەکە
فراشۆکەرێتی: نوێکردنەوە، کە لەو کاتەدا گەوکەرێنا نەمرێتی دەبەخشێت
سۆشیانت: ڕزگارکەرەکە کە نوێکردنەوە پێک دەهێنێت
هەورڤەتات و ئەمێرەتات: نەمرە پیرۆزەکانی تەواوی و نەمرێتی
سیمورغ: باڵندە ئەفسانەییەکەی پەیوەست بە دارە کیهانییەکە
تیشتریا: ئەستێرە بارانهێنەکە، کە بە دەریای کیهانی بەستراوەتەوە
پرسیارە باوەکان
گەوکەرێنا لە ئەفسانەی زەردەشتیدا چییە؟
گەوکەرێنا، کە هەومای سپیش ناو دەبرێت، داری ئەفسانەیی نەمرێتیی گەردوونناسیی زەردەشتییە، گەورەترین و پیرۆزترین ڕووەکە شێفابەخشەکان کە لە دڵی ڤورووکاشای دەریای کیهانی دەڕوێت. ئەهورامەزدا ئافراندوویەتی و جەوهەرە ژیان‌بەخشەکەی سەرچاوەی ئەو نەمرێتییەیە کە لە نوێکردنەوەی جیهاندا بە هەستاوەکان لە مردن دەبەخشرێت. بوونەوەرێکی ڕۆحی خراپە هێرشی دەکاتە سەر و ماسییە پیرۆزەکانی ئافراندەی چاک دەیپارێزن.
گەوکەرێنا چۆن لە ڕووەکی هەوما جیاوازە؟
گەوکەرێنا، هەومای سپی، داری ئەفسانەیی و کیهانیی نەمرێتییە کە لە دەریای کیهانی دەڕوێت، سەرچاوەی نەمرێتیی داهاتوو؛ هەومای ئاسایی و زەمینی، هەومای زەرد، ڕووەکە پیرۆزەکەیە کە لە ڕێوڕەسمدا دەگوشردرێت تا شیلە پیرۆزەکە بدات کە لە پەرستندا پێشکەش دەکرێت. هەردووکیان پەیوەندیدارن، هەردووکیان شێوەی هەومای پیرۆزن بەڵام جیاوازن: سپییەکە داری کیهانیی نەمرێتییە و زەردەکە هاوتا زەمینییەکەیە لە ڕێوڕەسمدا.
گەوکەرێنا لە کوێ دەڕوێت؟
گەوکەرێنا لە ناوەندی دڵی ڤورووکاشای دەریای کیهانی دەڕوێت، زەریا گەورە ئاسمانییەکەی گەردوونناسیی زەردەشتی کە ئەهورامەزدا ئافراندوویەتی. لە نزیک داری هەموو تۆوەکان کە تۆوی هەموو ڕووەکەکانی تێدایە، گەوکەرێنا دەڕوێت، پاشای ڕووەکە شێفابەخشەکان کە کۆمەڵەی گیا شێفابەخشەکانی دیکە دەوریان داوە. دەریای کیهانی و ڕووەکە پیرۆزەکانی لە ناوەندی دڵی جیهانن، سەرچاوەی ئاو و ڕووەک و شێفادان و نوێکردنەوەی ئافراندەکە.
گەوکەرێنا چۆن نەمرێتی دەبەخشێت؟
لە دیدی زەردەشتیی کۆتاییی ڕۆژگاردا، کاتێک جیهان نوێ دەکرێتەوە و مردووەکان لە فراشۆکەرێتیدا هەڵدەستێنرێنەوە، خواردنەوەیەکی ژیان‌بەخش بە هەستاوەکان لە مردن دەدرێت کە نەمرێتییان پێ دەبەخشێت، ژیانی مردن‌نەناس و تەواو لە جیهانی نوێکراوەدا. جەوهەری گەوکەرێنا، هەومای سپی، سەرچاوەی ئەم ئیکسیرەی نەمرێتییە، شیلە ژیان‌بەخشەکەی داری نەمرێتی کە هەستاوەکان لە مردن بۆ هەمیشە مردن‌نەناس دەکات و بە کاری سۆشیانتی ڕزگارکەرەوە بەستراوەتەوە.
بۆچی ماسییەکان گەوکەرێنا دەپارێزن؟
چونکە گەوکەرێنا سەرچاوەی نەمرێتییە و بۆ ئافراندەی چاک بەهادارە، ئەهریمەنی ڕۆحی خراپە بوونەوەرێکی زیانبەخشی دروست کرد، مارمێلکە یان بۆقێک، و لە دەریای کیهانی داینا تا دارەکە لەناو ببات. ئەهورامەزدا بۆ پاراستنی دارەکە دە ماسیی پیرۆزی کاری ئافراند، کە بێ وەستان بە دەوری گەوکەرێنادا دەسووڕێنەوە و هەمیشە وریان، بە جۆرێک یەکێکیان هەمیشە چاوی لە بوونەوەرە زیانبەخشەکە بڕیوە و تا نوێکردنەوەی جیهان دووری دەخاتەوە. ئەمە وێنەیەکی زیندووی ململانێی چاکە و خراپەیە.
ئایا گەوکەرێنا وێنەیەکی کوردە؟
گەوکەرێنا سەر بە میراتە کۆنە ئایینییە هاوبەشە زەردەشتی و ئێرانییەکەیە؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیان تێدایە، نەک وێنەیەکی تایبەت بە کورد. کورد وەک گەلێکی ئێرانی کە ڕەگی کۆنی لەم جیهانەدا هەیە، بەشدارە لەم میراتەی داری نەمرێتی بەشێکی ئەوەیە، شان بە شانی دراوسێکانی. وێنەی داری ژیان و نەمرێتی لە سەرانسەری ناوچەکە و جیهاندا دەنگدانەوەی فراوانی هەیە.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
ڤورووکاشا، دەریای کیهانی - تێڕوانینێکی گشتی
گەوکەرێنا و ڕووەکە شێفابەخشەکان - World History Encyclopedia
بوندەهیشن لەبارەی گەوکەرێنا - avesta.org