لە کاتژمێرە سەرەتاییەکانی 24ی ئازاری 2026، شەش مووشەکی بالیستیی ئێران بارەگای فەرماندەیی ناوچەی یەکی هێزەکانی پێشمەرگەیان لە ئیدارەی سۆران لە پارێزگای هەولێر، لە باکووری عێراق، کردە ئامانج. هێرشەکە بوو بە هۆی کوژرانی شەش سەربازی پێشمەرگە و برینداربوونی سی کەسی دیکە، بەگوێرەی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەی هەرێمی کوردستان. مووشەکەکان هەروەها یەکەکانی فیرقەکانی 7 و 5ی پیادەیان بۆردوومان کرد و ئەمە بوو بە کوشندەترین هێرشێک کە لە یەک جاردا کرابێت بۆ سەر هەرێمە خۆبەڕێوەبەرە کوردییەکە لە دەستپێکردنی پێکدادانە ناوچەییە فراوانترەکان لە کۆتاییی شوباتی 2026ەوە.

سەرۆکی هەرێمی کوردستان، نێچیرڤان بارزانی، بەخێرایی هێرشەکەی وەک «دەستدرێژییەکی دوژمنکارانەی ڕاستەوخۆ بۆ سەر سەروەریی وڵات» سەرکۆنە کرد. وتی هێرشەکە «هیچ پاساوێکی نییە» و «بەتەواوی پێچەوانەی بنەماکانی دراوسێیەتیی باشە». سەرۆکوەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان، مەسرور بارزانی، بەڵێنی دا حکومەتی هەرێم هەموو ڕێوشوێنە پێویستەکان بگرێتە بەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی دوژمنایەتیی بەردەوام. سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان، مەسعود بارزانی، سەرۆکی عێراق عەبدوللەتیف جەمال ڕەشید و چەندین هاوبەشی نێودەوڵەتی، بەشدارییان لە سەرکۆنەکردنی هێرشەکە و داواکردنی خۆڕاگرتن کرد.

لە ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنی پێشمەرگەکانی گیانبەختکردوو لە سۆران، سەرۆک نێچیرڤان بارزانی ئاشکرای کرد کە بەرپرسانی ئێران بە نهێنی دانیان بەوەدا ناوە کە هێرشەکە هەڵە بووە. بە ڕۆژنامەنووسانی وت: «ئێران لە هێرشەکە دەکۆڵێتەوە و دانی بەوەدا ناوە کە بە هەڵە هێرشەکەی ئەنجام داوە». «ئێمە ئێستا چاوەڕێی وەڵامی کۆتاییی ئێران بۆ هەرێمی کوردستانین». هەرچەندە بەرپرسانی ئێران پەشیمانییان دەربڕی و بەڵێنی لێکۆڵینەوەیان دا، ئەم دانپێدانانە کاریگەرییەکی کەمی لە کەمکردنەوەی گرژیی سەرانسەری ناوچەکەدا هەبووە.

قەیرانی کوردی–ئێرانیی 2026: پاشخان و چوارچێوە

تێگەیشتن لە هێرشەکەی 24ی ئازار پێویستی بە ڕوانینێکی فراوانتر هەیە بۆ قەیرانی کوردی–ئێرانیی 2026. ئەم سەردەمە چالاکیی سیاسی و چەکداریی زیاترکراوی گرووپە کوردییەکانی لە ئێران بینیوە کە خوازیاری خۆبەڕێوەبردنی زیاتر یان مافی دیاریکردنی چارەنووسن. قەیرانەکە لە ئاژاوە ناوخۆییە فراوانترەکانی ئێران لە 2025–2026ەوە سەری هەڵدا، کە خۆپیشاندانە بەربڵاوەکان دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامییان لە چەندین ناوچە، لەوانە پارێزگا کوردنشینە ڕۆژئاواییەکان، لاواز کرد. حیزبە کوردییەکان، کە لەمێژە لە هەرێمی کوردستانی عێراق لە تاراوگەدا بوون، بۆ ماوەی چەندین ساڵ ئۆپەراسیۆنی پچڕپچڕی سنوورتێپەڕیان ئەنجام دەدا، بەڵام قووڵبوونەوەی قەیرانەکە لە تاران جووڵەیەکی نوێ و پێویستییەکی فۆری بە پڕۆژە سیاسییەکەی کورد بەخشی.

لە 22ی شوباتی 2026، پێنج حیزبی سەرەکیی کورد لە ئێران بە فەرمی هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێرانیان (CPFIK) دامەزراند. ئەم هاوپەیمانییە حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران (PDKI)، پارتی ئازادیی کوردستان (PAK)، پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (PJAK)، ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران (خەبات)، و کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان دەگرێتەوە. ئامانجە ڕاگەیەنراوەکانی هاوپەیمانییەکە بریتین لە خەبات بۆ ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامیی ئێران، بەدیهێنانی مافی دیاریکردنی چارەنووسی گەلی کورد، و دامەزراندنی دامەزراوەیەکی دیموکراتی کە نوێنەرایەتیی نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بکات.

ئێران، بە پشتبەستن بە بوونی ئەم گرووپە ئۆپۆزسیۆنانە لە خاکی کوردستانی عێراق، لە 28ی شوباتی 2026ەوە زنجیرەیەک هێرشی مووشەکی بالیستی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بۆ سەر هەرێمی کوردستان دەست پێ کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستان دووبارە و دووبارە ڕەتی کردەوە کە خاکەکەی وەک بنکەی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی هێرشبەرانە بۆ ناو ئێران بەکار دەهێنرێت. بەرپرسانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە بەردەوامی جەختیان لە ئارەزووی کەمکردنەوەی گرژی کردەوە. خەباتی کورد بۆ مافی دیاریکردنی چارەنووس لە ئێران ڕەگی مێژووییی قووڵی هەیە کە دەگەڕێتەوە بۆ کۆماری مەهابادی کورتخایەنی 1946. قەیرانی ئێستا یەکێک لە گرنگترین خاڵە وەرچەرخانەکانی مێژووی نوێی کوردەکانی ئێرانە.

پەرەسەندنە گرنگەکان و کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان

لە 2ی ئازاری 2026، شیکەرەوەیەکی سیاسیی PDKI وتی هێزەکانی حیزبەکە دامەزراوە سەربازی و ئەمنییەکانی ئێرانیان لەناو ئێراندا کردووەتە ئامانج. تا 4ی ئازار، چەند دەزگایەکی ڕاگەیاندنی ئەمریکا ڕاپۆرتیان دا کە هێرشێکی زەمینی بە سەرکردایەتیی کورد دەستی پێ کردووە و شەڕکەرانی پژاک بۆ پێگەکان لە کوردستانی ئێران جووڵاون. بەڵام پژاک، PDKI، PAK و کۆمەڵە هەموویان ڕۆژی دواتر ئەم ڕاپۆرتەیان ڕەت کردەوە. بە جیا، CNN و دەزگاکانی دیکە، بە پشتبەستن بە سەرچاوە هەواڵگرییە نەناسراوەکانی ئەمریکا، ڕاپۆرتیان دا کە CIA بۆ چەکدارکردنی هێزە کوردییەکان کار دەکرد تا ناڕەزایی لەناو ئێراندا هەڵبگیرسێنێت. ئەم بانگەشەیە لە لایەنە جیاوازەکانی بوارە سیاسییەکەی کورددا هەم نیگەرانی و هەم گەشبینیی وریایانەی لێ کەوتەوە.

سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ، سەرەتا وا دەردەکەوت هەندێک پاڵپشتی بۆ بەشداریی کورد لە ئۆپەراسیۆنەکان دژ بە ئێران دەرببڕێت. بەڵام لە 7–8ی ئازاردا ئاراستەی گۆڕی و بە ئاشکرا وتی نایەوێت شەڕکەرانی کورد «بریندار بن یان بکوژرێن» و بارودۆخەکەی بە «بە ڕادەی پێویست ئاڵۆز» وەسف کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستان دووبارە بێلایەنیی خۆی پشتڕاست کردەوە، لە کاتێکدا فراکسیۆنی پەرلەمانیی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا داوای لە حکومەتی فیدراڵیی عێراق و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد بە بڕیاردارییەوە هەنگاو بنێن بۆ پاراستنی هەرێمی کوردستان لە هێرشی زیاتر. دەزگا سەرەکییەکانی وەک ئەلجەزیرە ئاماژەیان بەو پێشینە مێژووییە دا کە هێزە گەورەکان پاڵپشتیی کوردیان ڕاکێشاوە و دواتر ئاواتەکانی کوردیان بەجێ هێشتووە.

فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی حکومەتی هەرێمی کوردستان بەیاننامەیەکی فەرمی دەربڕی و بە توندی «هێرشە بێپاساوەکان بۆ سەر هاووڵاتییان، دامەزراوە مەدەنییەکان و نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان»ی سەرکۆنە کرد. ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ ڕاپۆرتیان دا کە دەزگا هەواڵگرییەکانی ئێران لە پارێزگا کوردییەکانی ئێران دەستگیرکردنی بەربڵاوی هاووڵاتییە مەدەنییە کوردەکانیان ئەنجام دەدا. تا 23ی ئازاری 2026، لانیکەم سێ هاووڵاتیی مەدەنی، لەوانە منداڵێک، لە خۆپیشاندانەکاندا کوژرابوون. کۆبوونەوەی هێرشە سەربازییەکان و سەرکوتکردنی هاووڵاتییە مەدەنییەکان سەرکۆنەی توندی چاودێرە نێودەوڵەتییەکان و ڕێکخراوەکانی داکۆکیکردن لە کوردی لە سەرانسەری جیهان ڕاکێشاوە.

خشتەی کاتیی ڕووداوە گرنگەکان

  • 22ی شوباتی 2026؛ هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران (CPFIK) بە فەرمی دادەمەزرێت و پێنج حیزبی سەرەکیی کورد لە ئێران یەک دەخات.

  • 28ی شوباتی 2026؛ ئێران و میلیشیا هاوڕێکانی ئێران زنجیرەیەک هێرشی مووشەکی بالیستی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ سەر هەرێمی کوردستانی عێراق دەست پێ دەکەن.

  • 2ی ئازاری 2026؛ PDKI ڕادەگەیەنێت هێزەکانی دامەزراوە سەربازییەکانی ئێرانیان کردووەتە ئامانج؛ CPFIK یەکەم بەیاننامەی هاوبەشی دەردەکات و داوا لە هێزەکانی ئێران دەکات دەست لە چالاکیی سەربازی هەڵبگرن.

  • 4–5ی ئازاری 2026؛ دەزگاکانی ڕاگەیاندنی ئەمریکا ڕاپۆرت لە هێرشێکی زەمینیی کورد بۆ ناو ئێران دەدەن؛ هەموو حیزبە سەرەکییە کوردییەکان ڕەت دەکەنەوە کە هەر هێرشێک دەستی پێ کردبێت.

  • 7–8ی ئازاری 2026؛ سەرۆک ترەمپ لە بەیاننامەکانی پێشووی پاشگەز دەبێتەوە و دەڵێت نایەوێت شەڕکەرانی کورد بچنە ناو ململانێ لەگەڵ ئێران.

  • 24ی ئازاری 2026؛ شەش مووشەکی بالیستیی ئێران بارەگای پێشمەرگە لە سۆران بۆردوومان دەکەن و شەش سەرباز دەکوژن و سی کەس بریندار دەکەن؛ ئێران دواتر دان بەوەدا دەنێت کە هێرشەکە «هەڵە» بووە.


پرسیار و وەڵام

پرسیار: بۆچی ئێران لە 24ی ئازاری 2026 بنکەیەکی پێشمەرگەی لە سۆران بۆردوومان کرد؟

وەڵام: ئێران بانگەشەی کرد هێرشەکانی بۆ سەر هەرێمی کوردستان ئامانجیان گرووپەکانی ئۆپۆزسیۆنی کورد لە ئێران بووە، بە تایبەتی حیزبە پەیوەستەکانی CPFIK، کە تۆمەتباری دەکردن خاکی کوردستانی عێراق وەک بنکەی ئۆپەراسیۆن دژ بە ئێران بەکار دەهێنن. حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕەتی کردەوە کە هێزەکانی لە هەر هێرشێکدا بەشدار بووبن. ئێران دواتر دانی بەوەدا نا کە هێرشە دیاریکراوەکەی 24ی ئازار بۆ سەر فەرماندەیی ناوچەی یەکی پێشمەرگە لە سۆران بە هەڵە ئەنجام دراوە، و سەرۆک نێچیرڤان بارزانی وتی ئێران پەشیمانیی دەربڕیوە و بەڵێنی لێکۆڵینەوەی داوە.

پرسیار: CPFIK چییە و ئامانجەکانی چین؟

وەڵام: هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران (CPFIK)، کە لە 22ی شوباتی 2026 بە فەرمی دامەزرا، هاوپەیمانییەکی پێنج حیزبی سەرەکیی کورد لە ئێرانە: PDKI، PAK، پژاک، خەبات و کۆمەڵە. ئامانجە ڕاگەیەنراوەکانی بریتین لە ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامیی ئێران، بەدەستهێنانی مافی دیاریکردنی چارەنووسی گەلی کورد و دامەزراندنی دامەزراوەیەکی دیموکراتی کە نوێنەرایەتیی نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان (کوردستانی ئێران) بکات.

پرسیار: حکومەتی هەرێمی کوردستان چۆن وەڵامی هێرشەکانی داوەتەوە؟

وەڵام: حکومەتی هەرێمی کوردستان هەموو هێرشەکانی بە توندترین شێوە سەرکۆنە کردووە. سەرۆک نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی و سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان، مەسعود بارزانی، هەموویان بە ئاشکرا هێرشەکانیان مەحکووم کردووە. حکومەتی هەرێمی کوردستان داوای لە حکومەتی فیدراڵیی عێراق و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد دەستێوەردان بکەن، و لە هەمان کاتدا جەختی لەوە کردەوە کە هێزەکانی پێشمەرگە هێشتا مافی بەرگری لە خۆیان هەیە. حکومەتی هەرێمی کوردستان بە بەردەوامی جەختی لەوە کردووەتەوە کە نایەوێت ڕابکێشرێتە ناو ململانێی ناوچەییە فراوانترەکە.

پرسیار: ئەمریکا چ ڕۆڵێکی لە قەیرانی کوردی–ئێرانیدا گێڕاوە؟

وەڵام: هەڵوێستی ئەمریکا ئاڵۆز و گۆڕاو بووە. لە سەرەتای ئازاری 2026دا ڕاپۆرت دەردەکەوتن کە CIA بۆ چەکدارکردنی هێزە کوردییەکان کار دەکرد تا ناڕەزایی لەناو ئێراندا هەڵبگیرسێنێت. سەرۆک ترەمپ سەرەتا وا دەردەکەوت بەشداریی کورد قبووڵ بکات، بەڵام دواتر بە ئاشکرا ئەمریکای لە هاندانی کورد بۆ چوونە ناو شەڕ دوور خستەوە و ئاگاداریی دا کە نایەوێت بیانبینێت «بریندار بن یان بکوژرێن». شیکەرەوەکان هاوشێوەیییان لەگەڵ ئەو ڕووداوە مێژووییانە خستووەتە ڕوو کە ئەمریکا پاڵپشتیی کوردی وەرگرتووە و دواتر ئەو پاڵپشتییەی کشاندووەتەوە، بە تایبەتی لە 1975 دوای ڕێککەوتنی ئەلجەزائیر.

ئەنجام

هێرشی مووشەکی بالیستیی ئێران بۆ سەر بنکەی پێشمەرگە لە سۆران لە 24ی ئازاری 2026 و دانپێدانانە دواترەکەی تاران بەوەی هێرشەکە بە هەڵە ئەنجام دراوە، نائارامیی مەترسیداری ئەم ساتە ناوچەییەی ئێستا دەخاتە ڕوو. گەلی کورد، هەم لە ناو حکومەتی هەرێمی کوردستان و هەم لەو دیوی سنوور لە ئێران، خۆی لە خاڵی یەکگرتنەوەی دیمەنێکی جیۆسیاسیی بەخێرایی گۆڕاو دەبینێتەوە، لەنێوان ئامانجەکانی هێزە گەورەترەکان و ئاواتە لەمێژینەکانی خۆی بۆ مافی دیاریکردنی چارەنووسدا گیرۆدە بووە. شێوازی بەڕێوەبردنی ئەم قەیرانە لەلایەن هەرێمی کوردستانەوە کاریگەریی قووڵی لە داهاتووە سیاسییەکانی کورد بۆ نەوەکانی داهاتوو دەبێت.

سەرچاوەکان