پێشەکی
مزگەوتی جەلیل خەیات گەورەترین و شکۆمەندترین مزگەوتی هەولێرە، پایتەختی هەرێمی کوردستانی عێراق؛ شوێنێکی مەزنی نوێی نوێژکردن کە گومەزە پلەپلەکانی و جووتە منارە بەرزەکەی بوونەتە نیشانەیەکی دیاری ئاسۆی شارەکە. لە 2007 تەواو کراوە، نەخشەکەی مزگەوتە مەزنە ئیمپراتۆرییەکانی قاهیرە و ئیستانبوڵ دەهێنێتەوە یاد، و هۆڵە فراوانەکەی نوێژ دەتوانێت چەندین هەزار نوێژخوێن لەخۆ بگرێت. وەک یادگارێکی خێزانی بنیاتی نراوە و بە شارەکە بەخشراوە، هەم شوێنی پەرستنە و هەم بەرهەمێکی شکۆمەند؛ هێمایەکی بەرچاوی گەشەی هەولێر لە سەردەمی نوێدا.
مزگەوتێکی مەزنی نوێ بە گومەز و منارە ئاسۆی هەولێر دەڕازێنێتەوە؛ مزگەوتی جەلیل خەیات شوێنە مەزنەکەی نوێژکردنە لە پایتەختەکەی کورد. ئەم ناساندنە باس لە مزگەوتەکە، بنیاتنان و نەخشەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• مزگەوتی جەلیل خەیات گەورەترین مزگەوتی هەولێرە.
• لە 2007 وەک یادگارێکی خێزانی تەواو کرا و بە شارەکە بەخشرا.
• نەخشەکەی مزگەوتە مەزنەکانی قاهیرە و ئیستانبوڵ دەهێنێتەوە یاد.
• هۆڵێکی فراوانی نوێژ، گومەزی پلەپلە و جووتێک منارەی هەیە.
• نیشانەیەکی دیاری ئاسۆی نوێی پایتەختەکەی کوردە.
زانیارییە خێراکان
ناو: مزگەوتی جەلیل خەیات (مزگەوتێ جەلیل خەیات)
جۆر: مزگەوتی جامعی سوننە
وڵات / هەرێم: هەرێمی کوردستان، عێراق (باشوور)
شار: هەولێر
تەواوکردن: 2007
گنجایش: نزیکەی 1,500–2,000 نوێژخوێن
شێواز: وەرگیراو لە مزگەوتە عوسمانی و میسرییەکان
منارەکان: دووان؛ لەگەڵ گومەزی زۆر
ناوەڕۆک
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
مزگەوتەکە لە کوێیە؟
مزگەوتی جەلیل خەیات لەسەر شەقامێکی فراوان لە هەولێر هەڵکەوتووە، پایتەختی هەرێمی کوردستانی عێراق و یەکێک لە کۆنترین شارە بەردەوام نیشتەجێبووەکانی سەر زەوی. لە ماوەیەکی کەم لە دڵە کۆنەکەی شارەکەوە بەرز دەبێتەوە، ئەوێ کە قەڵا مەزنەکەی هەولێر بەسەر شارە کۆنەکە و کۆڵانە سەرداپۆشراوەکانی بازاڕی قەیسەریدا بەرز بووەتەوە. لە کاتێکدا قەڵا و بازاڕ باس لە ڕابردووە قووڵەکەی شار دەکەن، مزگەوتە بریقەدارەکە باس لە گەشەی نوێی دەکات؛ نیشانەیەکی نوێ لە ناو پایتەختێکی بەخێرایی گەشەسەندوودا.
یادگارێک لە بەرد
مزگەوتەکە ناوی جەلیل خەیاتی لەسەرە، کەسایەتییەکی ناسراوی شارەکە، و چیرۆکەکەی چیرۆکی دڵسۆزیی خێزانە. پڕۆژەکە بە خودی جەلیل خەیات دەستی پێ کرد، و دوای مردنی لە 2005 کوڕەکانی بۆ یادکردنەوەی ئەو تەواویان کرد و لە 2007 کرایەوە. مزگەوتەکە بە شێوەی تایبەت بنیات نرا و وەقف کرا و بۆ بەکارهێنانی خەڵکی شارەکە بەخشرا، وەک یادگارێک بۆ دامەزرێنەرەکەی و کردارێکی بەخشندەیی بۆ خەڵکی هەولێر ڕاوەستاوە. ئەم جۆرە وەقفە مەزنە ئایینییانە لە سەرتاسەری ناوچەکەدا مێژوویەکی درێژیان هەیە، و مزگەوتی جەلیل خەیات میراتگری نوێی ئەو نەریتەیە.
گومەز و منارەکان
مزگەوتەکە بە جوانی و گەورەییەکەی بەناوبانگە. نەخشەکەی لە مزگەوتە مەزنە کلاسیکییەکانی جیهانی ئیسلام وەرگیراوە؛ بینەران بە مزگەوتی محەممەد عەلیی قاهیرە و مزگەوتە شینە بەناوبانگەکەی ئیستانبوڵ بەراوردیان کردووە. گومەزێکی ناوەندی هەیە کە گومەزە بچووکترە پلەپلەکان و نیوەگومەزەکان دەوریان داوە، و دوو منارەی بەرز و باریک لە هەردوو لایەوە بەرز دەبنەوە. ناوەوە فراوانەکە، کە بە ڕازاندنەوەی زۆر جوان کراوە و بە چەرچرای زۆر ڕووناکە، دەتوانێت هەزاران کەسی نوێژخوێن لەخۆ بگرێت. کۆی ئەم پێکهاتەیە کە بەسەر شەقامەکەدا دەبریسکێتەوە، مزگەوتەکە دەکاتە یەکێک لە دیمەنەکانی شار کە زۆرترین وێنەی دەگیرێت.
نیشانەیەکی دیاری هەولێر
لە نێو سەدان مزگەوتی هەولێردا، جەلیل خەیات بە جیاوازییەکی زۆر گەورەترین و شکۆمەندترینە و بەخێرایی بووەتە یەکێک لە نیشانە سەرەکییەکانی پایتەختە نوێیەکە. شوێنێکی سەرەکیی کۆبوونەوەیە بۆ بۆنە مەزنەکانی ڕۆژژمێری ئیسلامی، کاتێک ئاپۆڕە هۆڵ و حەوشەکانی بۆ نوێژی جەژن پڕ دەکات. شێوەی گومەز و منارەکانی بووەتە هێمای ڕووە نوێیەکەی شار، لە پاشخانەی پایتەختێکدا کە لە دەیەکانی دواییدا بەخێرایی گەشەی کردووە و ناوەندە کۆنەکەشی پاراستووە.
مزگەوتەکە لە ئەمڕۆدا
ئەمڕۆ مزگەوتی جەلیل خەیات هەم شوێنێکی چالاک و گرنگی پەرستنە و هەم یەکێک لە دیارترین دیمەنەکانی هەولێرە، پێشوازی لە نوێژخوێنان و سەردانکەرە سەرسامەکان هەردووکیان دەکات. وەک هێمای گەشەی نوێی پایتەختەکەی کورد و شوێنی بەردەوامی باوەڕ لە ژیانی شارەکەدا ڕاوەستاوە. تاجێکی مەزنی گومەز و منارە بەسەر هەولێردا، مزگەوتەکە شوێنی خۆی لە نێو یادگارە مەزنەکاندا دەگرێت، هەم کۆن و هەم نوێ، کە هەولێر دەکەنە یەکێک لە پڕچیرۆکترین شارەکانی خاکی کورد.
ڕیزبەندیی کاتی
سەرەتای ساڵانی 2000 — جەلیل خەیات دەست بە بنیاتنانی مزگەوتە مەزنەکە دەکات.
2005 — جەلیل خەیات دەمرێت؛ کوڕەکانی بۆ یادکردنەوەی ئەو پڕۆژەکە بەردەوام دەکەن.
2007 — مزگەوتەکە تەواو دەکرێت و دەکرێتەوە، گەورەترین مزگەوتی هەولێر.
لەو کاتەوە — دەبێتە نیشانەیەکی دیار و شوێنێکی سەرەکیی کۆبوونەوە بۆ جەژن.
ئەمڕۆ — مزگەوتی جەلیل خەیات دیمەنێکی سەرەکیی پایتەختەکەیە.
پرسیارە باوەکان
مزگەوتی جەلیل خەیات چییە؟
گەورەترین مزگەوتی هەولێرە، مزگەوتێکی مەزنی نوێ کە لە 2007 تەواو کراوە، بە گومەزە پلەپلەکانی و جووتە منارەکەی و لێکچوونی لەگەڵ مزگەوتە مەزنەکانی قاهیرە و ئیستانبوڵ بەناوبانگە.
لە کوێیە؟
لە هەولێر هەڵکەوتووە، پایتەختی هەرێمی کوردستانی عێراق، لە ماوەیەکی کەم لە قەڵا کۆنەکەی ناو دڵی شارەکەوە.
کێ و بۆچی بنیاتی نا؟
جەلیل خەیات دەستی پێ کرد و دوای مردنی لە 2005 کوڕەکانی بۆ یادکردنەوەی ئەو تەواویان کرد، لە 2007 وەک وەقفێکی تایبەت کرایەوە کە بۆ بەکارهێنانی خەڵکی شارەکە بەخشرا.
چەند گەورەیە؟
هۆڵە فراوانەکەی نوێژ دەتوانێت نزیکەی دوو هەزار نوێژخوێن لەخۆ بگرێت، و بە جیاوازییەکی زۆر گەورەترین مزگەوتە لە نێو سەدان مزگەوتی هەولێردا.
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
تەلارسازیی نوێی ئیسلامی · جەژن لە هەولێر · پایتەختەکەی کورد · هەولێر · قەڵای هەولێر · بازاڕی قەیسەری.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
مزگەوتی جەلیل خەیات — ویکیپیدیا