پێشەکی
مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی، یان مۆزەخانەی ڕستن و چنین و کولتووری کوردی، دامەزراوەیەکی بەنرخە کە خۆی بۆ چنین و پۆشاک و کولتووری ماددیی کوردستان تەرخان کردووە، لە کۆشکێکی کۆنی بە جوانی نۆژەنکراوەدا لە ناو قەڵا کۆنەکەی هەولێر هەڵکەوتووە. لە 2004 لە لایەن پسپۆڕی فەرشی کورد، لۆلان سیپان، دامەزراوە، فەرش و بەرماڵ و پۆشاک و پیشە دەستییەکانی گەلی کورد کۆ دەکاتەوە و پیشانیان دەدات، نەریتەکانی ڕستن و چنین و ڕەنگکردنی سروشتی دەپارێزێت کە چەندین سەدە بۆ دواوە دەگەڕێنەوە. لەسەر گردە مەزنەکەی قەڵا لە دڵی پایتەخت هەڵکەوتووە، مۆزەخانەکە هەم پارێزەری میراتی کوردییە و هەم شوێنی پیشەی دەستیی زیندووە.
مۆزەخانەیەکی چنین و پۆشاکی کوردی لە کۆشکێکی نۆژەنکراوەدا لەسەر قەڵا کۆنەکە؛ ئەمە پارێزەری میراتێکی بەنرخی پیشەی دەستییە. ئەم ناساندنە باس لە مۆزەخانەکە، کۆمەڵەکان و ئەرکەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی خۆی بۆ چنین و پۆشاکی کوردستان تەرخان کردووە.
• لە کۆشکێکی نۆژەنکراوەدا لە ناو قەڵای هەولێر هەڵکەوتووە.
• لە 2004 لە لایەن پسپۆڕی فەرش، لۆلان سیپان، دامەزراوە.
• کۆمەڵەکانی فەرش و بەرماڵ و پۆشاک و پیشەی دەستی لەخۆ دەگرن.
• نەریتەکانی ڕستن و چنین و ڕەنگکردنی سروشتی دەپارێزێت.
زانیارییە خێراکان
ناو: مۆزەخانەی ڕستن و چنین و کولتووری کوردی
جۆر: مۆزەخانەی ڕستن و چنین و کولتوور
وڵات / هەرێم: هەرێمی کوردستان، عێراق (باشوور)
شوێن: قەڵای هەولێر (بەشی باشووری ڕۆژهەڵات)
دامەزراندن: 2004
دامەزرێنەر: لۆلان سیپان
کۆکراوەکان: فەرش، بەرماڵ، پۆشاک، پیشەی دەستی، خوریی ڕەنگکراو
ژینگە: کۆشکێکی نۆژەنکراوەی ناو قەڵا
ناوەڕۆک
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
مۆزەخانەکە لە کوێیە؟
مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی لە ناو قەڵای هەولێر هەڵکەوتووە، گردە مەزنە نیشتەجێبووەکە لە خودی دڵی هەولێر، پایتەختی هەرێمی کوردستانی عێراق و یەکێک لە کۆنترین شوێنە بەردەوام نیشتەجێبووەکانی سەر زەوی. کۆشکێکی نۆژەنکراوەی لە بەشی باشووری ڕۆژهەڵاتی قەڵاکە گرتووە، لە نێو کۆڵان و ماڵە کۆنەکانی قەڵا مێژووییەکەدا. ڕاست لە خوار گردەکە کۆڵانە سەرداپۆشراوەکانی بازاڕی قەیسەری بڵاو بوونەتەوە، بۆیە مۆزەخانەکە لە ناوەندە پڕچیرۆکەکەی شارە کۆنەکە هەڵکەوتووە.
کۆشکێک لەسەر قەڵا
مۆزەخانەکە لە یەکێک لە دوا کۆشکە مەزنەکانی بنیاتنراوی ناو قەڵای هەولێر جێگیرە، نیشتەجێگەیەکی کۆنی جوان کە بە وریایی نۆژەن کرایەوە بۆ لەخۆگرتنی کۆمەڵەکە. شوێنی هەڵکەوتنی بەشێکە لە مانای خۆی: قەڵاکە، کە وەک شوێنی میراتی جیهانی تۆمار کراوە، هەزاران ساڵ خەڵکی تێدا ژیاوە، و دانانی مۆزەخانەیەکی پیشەی دەستیی کوردی لە ناو دیوارەکانیدا نەریتە زیندووەکانی چنین بە قووڵترین ڕەگەکانی شارەکەوە دەبەستێتەوە. ژوور و حەوشە و هۆڵە نۆژەنکراوەکانی کۆشکەکە ماڵێکی گونجاو و خاوەن هەوای تایبەت بۆ گەنجینەکانی ناوەوە پێک دەهێنن.
فەرش و بەرماڵ و پۆشاک
دڵی مۆزەخانەکە کۆمەڵەی ڕستراو و چنراوە کوردییەکەیە؛ فەرش و ئەو ڕاخەرە تەختچنراوانەی بە بەرماڵ دەناسرێن، کە هەندێکیان کۆن و دەگمەنن، لە تەنیشت پۆشاکە نەریتییەکانی کورد و کۆمەڵگەکانی دیکەی ناوچەکە پیشان دەدرێن، بە ڕەنگ و دەستدوور و شێوە تایبەتەکانیان، لەوانە کڵاو و پۆشاکە ڕەنگاوڕەنگەکانی هۆزەکان. هۆڵەکانی پیشاندان هەروەها کەرەستە خاوەکان و ئامرازەکانی پیشەکە و نموونەی خوریی ڕەنگکراو بە ڕووەک و گوڵە کێوییەکانی چیاکان پیشان دەدەن. بە یەکەوە کولتوورە ماددییە دەوڵەمەند و فرەجۆرەکەی گەلی کورد بەڵگەدار دەکەن.
پاراستنی پیشەیەکی دەستی
جگە لە پیشاندان، مۆزەخانەکە خۆی بە پارێزەر و زیندووکەرەوەی نەریتێکی پیشەی دەستی دەزانێت کە لە ژێر هەڕەشەدایە. بە ئامانجی پاراستنی زانیاریی چنین و ڕەنگکردنی کوردی دامەزراوە؛ لێهاتووییگەلێک کە نەوە دوای نەوە گواستراونەتەوە و لە ناو ئاڵۆزییەکانی سەردەمی نوێدا مەترسیی لەدەستچوونیان هەبوو. ئەرشیفێکی نموونەکانی خوری و ڕەنگە سروشتییەکان دەپارێزێت و ڕێگا کۆنەکانی دەرهێنانی ڕەنگ لە ڕووەکەکان بەڵگەدار دەکات. بە گەشتە ڕێنماییکراوەکان و فێرکردن و خولە کردارییەکان ئەم لێهاتووییانە بۆ نەوە نوێیەکان دەگوازێتەوە، نەریتێکی زیندوو زیندوو دەهێڵێتەوە و تەنها پاشماوەکانی ناپارێزێت.
مۆزەخانەکە لە ئەمڕۆدا
ئەمڕۆ مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی یەکێکە لە خۆشەویستترین دامەزراوە کولتوورییەکانی هەولێر و شوێنێکی بەرچاوی سەردانکەرانی قەڵاکە، هەم وەک پەنجەرەیەک بۆ میراتی کوردی و هەم وەک ناوەندێکی چالاک بۆ ئەو پیشەی دەستییەی ڕێزی لێ دەگرێت بەنرخە. لە کاتێکدا نۆژەنکردنەوەی قەڵا بەردەوامە، مۆزەخانەکە وەک نموونەی ئەوە ڕاوەستاوە کە قەڵا کۆنەکە دەتوانێت لەگەڵ بەردە کۆنەکان کولتووری زیندووش لەخۆ بگرێت. وەک پارێزەری چنینی کوردی لەسەر دڵی هەولێر، تێلێکی بەنرخ لە میراتی گەلی کورد دەپارێزێت و نوێی دەکاتەوە.
ڕیزبەندیی کاتی
2004 — لۆلان سیپان مۆزەخانەکە لە کۆشکێکی قەڵا دادەمەزرێنێت.
2014 — قەڵای هەولێر وەک شوێنی میراتی جیهانی تۆمار دەکرێت.
لە ماوەی ساڵاندا — مۆزەخانەکە کۆمەڵەکە و ئەرشیفی ڕەنگی خۆی پێک دەهێنێت.
ماوەی دوایی — گەشت و فێرکردن و خولە کردارییەکانی چنین پێشکەش دەکات.
ئەمڕۆ — پارێزەرێکی خۆشەویستی میراتی پیشەی دەستیی کوردییە.
پرسیارە باوەکان
مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی چییە؟
مۆزەخانەیەکە کە خۆی بۆ چنین و فەرش و پۆشاک و کولتووری ماددیی کوردستان تەرخان کردووە، لە کۆشکێکی نۆژەنکراوەدا لە ناو قەڵای هەولێر جێگیرە.
لە کوێیە؟
لە بەشی باشووری ڕۆژهەڵاتی قەڵای هەولێر هەڵکەوتووە، گردە کۆنەکە لە دڵی پایتەختەکەی کورد، هەولێر.
کەی و لە لایەن کێوە دامەزرا؟
لە 2004 لە لایەن پسپۆڕی فەرشی کورد، لۆلان سیپان، دامەزرا کە کۆمەڵەکەی لە یەکێک لە دوا کۆشکە بنیاتنراوەکانی ناو قەڵا جێگیر کرد.
چی لەخۆ دەگرێت؟
کۆمەڵەکانی فەرش و بەرماڵی کوردی، پۆشاک و کڵاوی نەریتی، پیشەی دەستی و ئامراز، و ئەرشیفێکی خوریی بە شێوەی سروشتی ڕەنگکراو بە ڕووەک و گوڵە کێوییەکان لەخۆ دەگرن.
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
فەرش و بەرماڵی کوردی · پۆشاکی نەریتی · میراتی قەڵا · قەڵای هەولێر · هەولێر · بازاڕی قەیسەری.