پێشەکی
منارەی موزەفەریە، کە لای خەڵکی هەولێر بە منارەی چۆلی ناسراوە، تاوەری مەزنی سەدەکانی ناوەڕاستی شارەکەیە؛ ستوونێکی بەرز و باریکی خشتی ڕازاوە کە زیاتر لە هەشت سەدەیە ڕاوەستاوە. لەو ڕۆژگارەدا دروست کرا کە هەولێر پایتەختێکی میرنشینی گەشەسەندوو بوو. دوای قەڵا بەناوبانگەکەی، گرنگترین یادگاریی بەجێماوی شارەکەیە و بە شانازییەوە سەردەمێکی زێڕینی مێژووی کوردی و ئیسلامی وەبیر دەهێنێتەوە.
ئەمڕۆ منارەکە لە پارکێکی سەوزی خوار قەڵاکە ڕاوەستاوە و هەولێری نوێ بە ڕابردووەکەی لە سەدەکانی ناوەڕاستدا دەبەستێتەوە. ئەم ناساندنە باس لە تاوەرەکە، بنیادنەرەکەی و گرنگییەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• منارەی موزەفەریە (منارەی چۆلی) منارە مەزنەکەی سەدەکانی ناوەڕاستی هەولێرە لە کوردستانی عێراق.
• لە کۆتایی سەدەی 12، لە سەردەمی زێڕینی میرنشینی هەولێردا دروست کرا.
• پەیوەندی بە فەرمانڕەوا موزەفەڕەدین گۆکبۆرییەوە هەیە.
• دوای قەڵاکە، تاوەرەکە گرنگترین یادگاریی سەدەکانی ناوەڕاستی هەولێرە.
• بە خشتکارییە ڕازاوە و ناسکەکەی بەناوبانگە.
زانیارییە خێراکان
ناو: منارەی موزەفەریە (منارەی چۆلی)
جۆر: منارەی سەدەکانی ناوەڕاست
وڵات / هەرێم: عێراق (باشوور / هەرێمی کوردستان)
شار: هەولێر
کاتی دروستکردن: کۆتایی سەدەی 12
پەیوەندیدارە بە: موزەفەڕەدین گۆکبۆری
کەرەستە: خشتی ڕازاوە
گرنگی: یادگاریی مەزنی هەولێر دوای قەڵاکە
ناوەڕۆک
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
منارەکە لە کوێیە؟
منارەی موزەفەریە لە شاری هەولێر، پایتەختی هەرێمی کوردستان، لە پارکێکی خوار تەپۆڵکە گەورەکەی قەڵای هەولێر ڕاوەستاوە. هەولێر خۆی دڵی ناوچەیەکە کە بەرەو شارە چیاوییەکانی ڕەواندز و کۆیە درێژ دەبێتەوە. منارەکە لە نزیک ناوەندی ئەم شارە کۆنە بەرز بووەتەوە و وەک نیشانەیەکی دیار لە باخچەکانی دەوروبەریەوە دەبینرێت.
تاوەرێکی سەدەکانی ناوەڕاست
منارەکە بۆ کۆتایی سەدەی دوازدەهەم دەگەڕێتەوە؛ ئەو سەردەمەی هەولێر شارێکی دەوڵەمەند و بەهێزی میرنشین بوو. لە سەرەتادا لە تەنیشت مزگەوتێکی گەورە بەرز ببووەوە کە زۆر لەمێژە لەناو چووە و تاوەرەکە بە تەنها وەک تاکە بەجێماوی ئەو کۆمەڵە بینایە ماوەتەوە. بەرزە و بەرەو سەرەوە باریک دەبێتەوە و لەسەر بنکەیەکی هەشت‌گۆشە دامەزراوە. بەرگەی بوومەلەرزە، پشتگوێخستن و تێپەڕینی سەدەکانی گرتووە و لە سەردەمی نوێدا بە وردی نۆژەن کراوەتەوە بۆ مسۆگەرکردنی داهاتووی. دوای قەڵاکە خۆی، هەر جوانترین یادگاریی سەدەکانی ناوەڕاستی شارەکەیە.
سەردەمی گۆکبۆری
منارەکە هی سەردەمی فەرمانڕەوایی موزەفەڕەدین گۆکبۆرییە؛ ئەو فەرمانڕەوایەی لە دەوروبەری سەرەتای سەدەی سێزدەهەمدا حوکمی هەولێری دەکرد و ناوەکەی بە یادگارییەکە بەخشی. گۆکبۆری کەسایەتییەکی بەناوبانگی سەردەمی خۆی بوو؛ زاوا و هاوپەیمانی سەڵاحەدینی مەزن و میرێک کە بە پرۆژە گشتییە پڕتێچووەکان و فێستیڤاڵە گەورەکانی هەولێر ناسراو بوو. لە ژێر فەرمانڕەوایی ئەودا شارەکە وەک ناوەندێکی کولتوور و زانست گەشەی کرد و منارەکە وەک هێمایەکی شانازیی ئەو سەردەمە زێڕینەی مێژووە درێژەکەی هەولێر ڕاوەستاوە.
خشت و جوانی
منارەکە شاهکارێکی خشتکارییە. بەشی ستوونیی بە نەخشە ئاڵۆزەکانی خشتی بەقاڵب‌دراو و ڕیزکراو داپۆشراوە و باڵکۆنەکان بەش‌بەشیان کردووە کە جاران ڕێگەیان دەدا بانگ لەسەر شارەکە بڵاو بێتەوە. ڕازاندنەوە ئەندازەییەکە، ڕێژە وردەکانی بەشەکانی و ڕەنگە گەرمەکەی خشت، دەیکەنە نموونەیەکی جوانی تەلارسازیی سەردەمی خۆی؛ ئەو کاتەی بنیادنەرانی سەرانسەری ناوچەکە خشتی سادەیان دەکردە بەرهەمی هونەری. تەنانەت دوای کاریگەریی سەدەکان و کەش‌وهەواش، جوانییە ناسکەکەی بە ڕوونی دیارە.
منارەکە لە ئەمڕۆدا
ئەمڕۆ منارەی موزەفەریە لە پارکێکی گشتیی خۆشدا ڕاوەستاوە و وەک یەکێک لە گەنجینەکانی هەولێر نۆژەن کراوەتەوە و دەپارێزرێت. لەگەڵ قەڵاکەی سەرووی، هەستی شارەکە بە مێژووە قووڵەکەی خۆی جێگیر دەکات و بە شانازییەوە لە وێنەی هەولێر وەک یەکێک لە کۆنترین شارە بەردەوام نیشتەجێبووەکانی جیهاندا دەردەکەوێت. بۆ خەڵکی هەرێمی کوردستان، بەستەرێکی خۆشەویستە بە بەشێکی درەوشاوەی ڕابردوویانەوە.
ڕیزبەندیی کاتی
کۆتایی سەدەی 12 — منارەکە لە تەنیشت مزگەوتێکی گەورە لە هەولێری میرنشین دروست دەکرێت.
نزیکەی 1200 — هەولێر لە ژێر فەرمانڕەوایی موزەفەڕەدین گۆکبۆریدا گەشە دەکات.
سەدەکانی دواتر — مزگەوتەکە لەناو دەچێت و منارەکە بە تەنها دەمێنێتەوە.
سەردەمی نوێ — منارە لاربووەوەکە کە کەش‌وهەوا کاریگەریی لەسەر داناوە نۆژەن دەکرێتەوە و دەپارێزرێت.
ئەمڕۆ — لە پارکێکدا وەک یادگاریی مەزنی هەولێر دوای قەڵاکە ڕاوەستاوە.
پرسیارە باوەکان
منارەی موزەفەریە چییە؟
منارە خشتینە مەزنەکەی سەدەکانی ناوەڕاستی هەولێرە کە لە کۆتایی سەدەی 12 دروست کراوە و بە منارەی چۆلیش ناسراوە؛ گرنگترین یادگاریی شارەکەیە دوای قەڵاکە.
کێ منارەی موزەفەریەی دروست کرد؟
پەیوەندی بە موزەفەڕەدین گۆکبۆری، فەرمانڕەوای هەولێر لە دەوروبەری 1200، هەیە؛ هاوپەیمانێکی سەڵاحەدین کە بە پرۆژە گشتییەکان و فێستیڤاڵەکانی بەناوبانگە.
منارەکە لە کوێیە؟
لە پارکێک لە شاری هەولێر، پایتەختی هەرێمی کوردستانی عێراق، لە خوار قەڵا مێژووییەکەی هەولێر ڕاوەستاوە.
بۆچی گرنگە؟
دوای قەڵاکە، جوانترین یادگاریی بەجێماوی سەدەکانی ناوەڕاستی هەولێرە؛ بەرهەمێکی جوانی تەلارسازی بە خشت و هێمای سەردەمە زێڕینەکەی شارەکەیە.
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
موزەفەڕەدین گۆکبۆری · قەڵای هەولێر · مێژووی کوردیی سەدەکانی ناوەڕاست · هەولێر · ڕەواندز · کۆیە.