پێشەکی
مستەفا داوان (هەروەها مستەفا داودانی) یەکێکە لە هەفت تەن، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئایینی یارسان (ئەهلی حەق). لە ناو حەوتەکەدا یەکێک لە ئەرکە هەرە بەوقارەکانی هەیە: بە فریشتەی مەزن عەزرائیل، فریشتەی مردن، دەناسرێت؛ ئەو بوونەوەرەی سەرپەرشتیی تێپەڕینی ڕۆح دەکات.
لە ئایینێکدا کە باوەڕی وایە ڕۆح بە ژیانی زۆردا گەشت دەکات، فریشتەی مردن کەسایەتیی ترس نییە، بەڵکو هی گۆڕانە، پارێزەری بەردەرگای نێوان ژیانێک و ژیانی دواترە. مستەفا داوان لەو بەردەرگایەدا ڕادەوەستێت و لە ڕێگەیەوە دیدی یارسانی بۆ مردن وەک دەرگایەک، نەک کۆتاییەک، شێوە وەردەگرێت.
ناوەڕۆک
مستەفا و پیر موسی: مردن و تۆمار
مشتومڕەکان و تێگەیشتنە هەڵەکان
مستەفا داوان کێیە؟
مستەفا داوان بوونەوەرێکی پیرۆزی یارسانییە، یەکێک لە هەفت تەن، کە بە فریشتەی مەزن عەزرائیل دەناسرێت و بە مردن و گۆڕانەوە پەیوەستە. یەکێکە لە «چوار فریشتە» ناوەکییەکەی حەوتەکە و بە ڕۆژی چوارشەممەوە پەیوەستە؛ لە کاتی مردندا سەرپەرشتیی تێپەڕینی ڕۆح دەکات. لە ئایینێکدا کە تناسخ ناوەندییەتی، ڕۆڵەکەی بە گەشتی ڕۆح لە ژیانێکەوە بۆ ژیانێکی دیکەوە بەستراوەتەوە.
خاڵە سەرەکییەکان
مستەفا داوان یەکێکە لە هەفت تەن، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی یارسانییەت.
بە فریشتەی مەزن عەزرائیل، فریشتەی مردن و گۆڕان، دەناسرێت.
بە ڕۆژی چوارشەممە و، لە نەریتدا، بە زستانەوە پەیوەستە.
یەکێکە لە «چوار فریشتە» ناوەکییەکەی حەوتەکە.
ڕۆڵەکەی بە باوەڕی یارسانی بە تناسخەوە پەیوەستە، تێپەڕینی ڕۆح لە نێوان ژیانەکاندا.
زانیارییە خێراکان
ناو: مستەفا داوان (هەروەها مستەفا داودانی، مستەفا-دۆدۆن)
نەریت: یارسانییەت (ئەهلی حەق / کاکەیی)
ڕۆڵ: یەکێک لە هەفت تەن؛ فریشتەی مردن و گۆڕان
بەمە دەناسرێت: فریشتەی مەزن عەزرائیل
ڕۆژ: لە ناو حەوتەکەدا بە چوارشەممەوە پەیوەستە
لە ناو: «چوار فریشتەکە»، چوارە ناوەکییەکەی هەفت تەن
وەرز: لە نەریتدا بە زستانەوە پەیوەستە
گرنگی: سەرپەرشتیی مردن و تێپەڕینی ڕۆح دەکات، کە ناوەندی باوەڕی یارسانی بە تناسخە
هاوەڵەکان: یەکێک لە حەوتەکە، لەگەڵ پیر بنیامین، پیر موسی، داوود، بابا یادگار و خاتوون ڕەزبار
شاهیدی: بەشێک لە کۆمەڵە حەوتە یارسانییەکە لە کەلامی سەرەنجامدا (لە زارەکییەوە بۆ نووسراو)
فریشتەی مردن
لە نێوان هەفت تەندا مستەفا داوان بە عەزرائیل دەناسرێت، فریشتەی مردن لە نەریتە ئیبراهیمییەکاندا، ئەو بوونەوەرەی ڕۆحی ئەوانەی لە مردندان وەردەگرێت و گەشتیان بەردەوام پێ دەکات. لەو ڕێکخستنەی ڕۆژێک بۆ هەر یەکێک لە حەوتەکە دیاری دەکات، بە چوارشەممەوە پەیوەستە. ئەرکەکەی هی بەردەرگاکەیە، ئەو هێزە پیرۆزەی لە کۆتایی ژیانی هەر ڕۆحێکدا پێشوازیی لێ دەکات.
لە نەریتە فراوانترەکەدا عەزرائیل پارێزەری توماری چارەنووسەکانە و هەر ناوێک لە کاتە دیاریکراوەکەیدا تۆمار و ئازاد دەکات. وەک هەڵگری یارسانیی ئەم ڕۆڵە، مستەفا داوان پارێزەری ساتی مردنە، ئەو کەسەی هەر ژیانێک لە ڕێگەیەوە بەرەو سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە.
مردن و گەشتی ڕۆح
ئەوەی ڕۆڵی مستەفا داوان تایبەت دەکات تێگەیشتنی یارسانییە بۆ خودی مردن. یارسانییەکان باوەڕیان بە تناسخ هەیە: ڕۆح لەناو ناچێت، بەڵکو بە زنجیرەیەکی درێژی ژیانەکاندا تێدەپەڕێت و جەستە دەگۆڕێت وەک مرۆڤ کە جل دەگۆڕێت؛ بە درێژایی سەردەمەکان وردەوردە خۆی پاک دەکاتەوە بەرەو یەکبوون لەگەڵ خودایی.
لە ئایینێکی لەم جۆرەدا فریشتەی مردن کۆتایی نییە، بەڵکو وەرچەرخانە. مستەفا داوان سەرپەرشتیی گۆڕان دەکات، نەک لەناوچوون؛ ڕۆح لە ژیانێک ئازاد دەکات بۆ ئەوەی بتوانێت ژیانێکی دیکە دەست پێ بکات. مردن لە چاودێریی ئەودا تێپەڕین و نوێبوونەوەیە، ئەو جوومگەیەی گەشتی درێژی ڕۆح لەسەری دەسووڕێتەوە.
یەکێک لە چوار فریشتەکە
مستەفا داوان لە ناو «چوار فریشتە» ناوەکییەکەی هەفت تەن هەژمار دەکرێت، ئەو چوار بوونەوەرەی لە پۆلێنکردنێکی نەریتیدا لە هەمووان نزیکترن لە ناوەندەکە. لەگەڵ پیر بنیامین، مامۆستاکە، پیر موسی، نووسەرەکە، و داوود، ڕێنیشاندەرەکە، ئەم چوارە ناوەکییە تەواو دەکات؛ هەر یەکێکیان یەکێک لە ئەرکە مەزنەکانی ئایینەکە هەڵدەگرێت.
لە نەریتدا ئەم چوارە بە چوار توخم و چوار وەرزیشەوە پەیوەستن؛ ئەو هێزانەی لە دروستکردنی جیهاندا لە نێوانیان دابەش کراون. لە کاتێکدا داوود بە بەهار و بنیامین بە هاوینەوە پەیوەستە، مستەفا داوان بە زستانەوە پەیوەستە، کە بۆ فریشتەی مردن دەگونجێت: وەرزی پشوودان و بێدەنگی پێش گەڕانەوەی ژیان.
مستەفا و پیر موسی: مردن و تۆمار
هاوتاییەکی سروشتی لە نێوان مستەفا داوان و پیر موسیدا هەیە، فریشتەی تۆمارکردن. لە کاتێکدا پیر موسی تۆماری هەر کردەوەیەک دەپارێزێت کە مرۆڤ ئەنجامی دەدات، مستەفا داوان وەک فریشتەی مردن لە کۆتایی ئەو تۆمارەدا پێشوازی لە ڕۆح دەکات. لە نێوانیاندا حساب و تێپەڕینی هەر ژیانێک دەگرنە دەست: یەکێکیان دەنووسێت و ئەوی دیکە ئازاد دەکات.
پێکەوە هەستی یارسانی دەردەبڕن بۆ ئەوەی ژیانی مرۆڤ هەم شاهیدی لەسەر دەدرێت و هەم بەردەوام دەبرێت، هیچ شتێک لە مردندا ون نابێت و کردەوەکانی ژیانێک لەگەڵ ڕۆح دەچنە ژیانی دواتر. لە مستەفا داواندا کۆتایی ژیانێک هەروەها سپاردنیەتی.
هێماکاری
مستەفا داوان مردن بەرجەستە دەکات، بەڵام مردنێک کە بە شێوەیەکی نوێ وێنا کراوەتەوە. وەک فریشتەی بەردەرگاکە هێمای گۆڕانە، نەک لەدەستدان، ئەو وەرچەرخانە پێویستەی ڕۆح لە ڕێگەیەوە لەسەر ڕێگا درێژەکەی پێش دەکەوێت. پەیوەندیی بە زستانەوە هەمان ڕاستی دەگەیەنێت: بێدەنگی پێش نوێبوونەوە، پشوودان پێش لەدایکبوونەوە.
لە ئەودا ئایینی یارسان بەبێ ترس ڕووبەڕووی مردن دەبێتەوە. مردن دوژمن نییە، بەڵکو یەکێکە لە حەوتەکە، بوونەوەرێکی پیرۆز کە خزمەتی گەشتی ڕۆح دەکات. مردن لەم دیدەدا واتە مستەفا داوان پێشوازی لێت بکات و بەرەو قۆناغی دواتری هەڵکشانی درێژ بەرەو خودایی بتبات.
مشتومڕەکان و تێگەیشتنە هەڵەکان
چەندە زانیاری دەربارەی مستەفا داوان هەیە؟ لە ناو حەوتەکەدا یەکێکە لەو کەسانەی وەک کەسایەتییەکی تاک کەمترین باسیان کراوە؛ سەرچاوەکان زیاتر ناوی، ناسنامە فریشتەییەکەی و ڕۆڵەکەی دەهێنن تا چیرۆکی دەربارەوە بگێڕنەوە. گرنگییەکەی لە ئەرکەکەیدایە، فریشتەی مردن، زیاتر لە ئەفسانەیەکی کەسیی ورد.
ئایا فریشتەی مردن لە یارسانییەتدا کەسایەتییەکی ترسناکە؟ بەو شێوەیە نا کە لەوانەیە چاوەڕوانی بکەیت. چونکە یارسانییەکان باوەڕیان وایە کە ڕۆح لە زۆر ژیاندا دەژی، فریشتەی مردن وەک بوونەوەرێکی گۆڕان و تێپەڕین لێی تێدەگەن، نەک هی ترس. مستەفا داوان خزمەتی گەشتی ڕۆح دەکات و هەڕەشەی لێ ناکات.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
هەفت تەن: حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە مستەفا داوان یەکێکیانە
پیر موسی: فریشتەی تۆمارکردن، هاوتای فریشتەی مردن
پیر بنیامین: پیرەکە، یەکێک لە چوار فریشتە ناوەکییەکە
داوود: دەلیلەکە، یەکێکی دیکە لە چوار فریشتەکە
تناسخ لە یارسانییەتدا: تێپەڕینی ڕۆح لە نێوان ژیانەکاندا
کەلامی سەرەنجام: دەقی پیرۆزی ئایینەکە
پرسیارە باوەکان
مستەفا داوان کێیە؟
مستەفا داوان (مستەفا داودانی) یەکێکە لە هەفت تەن، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئایینی یارسان. بە فریشتەی مەزن عەزرائیل، فریشتەی مردن و گۆڕان، دەناسرێت.
ڕۆڵی مستەفا داوان چییە؟
سەرپەرشتیی مردن و تێپەڕینی ڕۆح دەکات. وەک فریشتەی مردنی یارسانی، لە کۆتایی ژیانی هەر ڕۆحێکدا پێشوازیی لێ دەکات و بەرەو ژیانی دواتری دەیبات.
بۆچی فریشتەی مردن لە یارسانییەتدا گرنگە؟
چونکە یارسانییەکان باوەڕیان بە تناسخ هەیە. فریشتەی مردن تێپەڕینی ڕۆح لە ژیانێکەوە بۆ ژیانی دواتر بەڕێوە دەبات، کە دەیکاتە بوونەوەرێکی گۆڕان، نەک کۆتایی.
مستەفا داوان بە چییەوە پەیوەستە؟
بە فریشتەی مەزن عەزرائیل دەناسرێت، بە ڕۆژی چوارشەممە و، لە نەریتدا، بە زستانەوە پەیوەستە. یەکێکە لە «چوار فریشتە» ناوەکییەکەی حەوتەکە.
ئایا مستەفا داوان کەسایەتییەکی ترسناکە؟
نەخێر. چونکە مردن لە یارسانییەتدا تێپەڕینە لە نێوان ژیانەکاندا، نەک کۆتایی، فریشتەی مردن وەک بوونەوەرێکی پیرۆزی گۆڕان دەبینرێت کە خزمەتی گەشتی ڕۆح دەکات، نەک کەسایەتییەکی ترس.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
یارسانییەت - History of Kurdistan
ئەهلی حەق (یارسانییەت) - Alevi Ansiklopedisi
یارسانییەت - Tianmu (نەریتە زیندووەکان)
ئەهلی حەق، لە نێوان ئێزدییەکان و شیعەکاندا - Medio Oriente e Dintorni