پێشەکی
سەحنە (بە کوردی: سەهنە) شارۆچکەیەکی کوردییە لە پارێزگای کرماشانی ڕۆژئاوای ئێران، لەسەر ڕێگا کۆنەکەی نێوان کرماشان و هەمەدان، نزیک بەردە گەورەکەی بێستوون. هەرچەندە شارۆچکەیەکی بچووکە، سەحنە لە کولتووری کوردیدا شوێنێکی تایبەتی هەیە؛ یەکێکە لە ناوچە سەرەکییەکانی تەمبوور، ئەو ئامێرە ژێدارە پیرۆزە ملی‌درێژە، و ئایینی یارسان کە شوێنکەوتووانی ڕێزی لێ دەگرن. کەم شارۆچکەی قەبارەی ئەو هەیە کە هێندە مۆسیقا و پەرستنی تێدا بێت.
لە ناوچە کوردییەکەی کرماشاندا، سەحنە وەک شوێنێک دیارە کە باوەڕ و ئاواز تێیدا پێکەوە بەستراون. ئەم ناساندنە باس لە شارۆچکەکە، خەڵکەکەی و مۆسیقا پیرۆزەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• سەحنە (بە کوردی: سەهنە) شارۆچکەیەکی کوردییە لە پارێزگای کرماشانی ڕۆژئاوای ئێران.
• لەسەر ڕێگای نێوان کرماشان و هەمەدانە، نزیک بەردەکەی بێستوون.
• سەحنە ناوەندێکی گەورەی تەمبوورە، ئەو ئامێرە ژێدارە پیرۆزە ملی‌درێژە.
• بە نزیکی بە ئایینی یارسان (ئەهلی حەق)ەوە بەستراوە.
• شارۆچکەکە بەشێکە لە جیهانە کولتوورییەکەی کوردیی باشووری لە کرماشان.
زانیارییە خێراکان
ناو (بە کوردی): سەهنە
ناو (بە فارسی): سەحنە
وڵات / ناوچە: ئێران (ڕۆژهەڵات)
پارێزگا: کرماشان
لەسەر ڕێگای: کرماشان بۆ هەمەدان
بە چی ناسراوە: تەمبوورە پیرۆزەکە
ئایین: ناوچەیەکی سەرەکیی یارسان
نزیک: بەردەکەی بێستوون
ناوەڕۆک
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
سەحنە لە کوێیە؟
سەحنە لە ڕۆژهەڵاتی شاری کرماشانە، لەسەر ڕێگا مێژووییە سەرەکییەکەی بەرەو هەمەدان، لە خاکە کوردییەکەی ڕۆژئاوای ئێراندا کە شارۆچکەکانی وەک سەرپۆڵی زەهاو و جوانڕۆیش لەخۆ دەگرێت. ڕێگاکەی تێپەڕ بە سەحنە لە نزیک بێستوون دەڕوات، ئەو بەردە بەرزەی بە نووسراوە نەخشکراوە کۆنەکانی ناسراوە؛ ئەمە شارۆچکەکە دەخاتە سەر یەکێک لە ڕێگا گەورەکانی مێژووی ئێران و کورد.
شارۆچکەی تەمبوور
سەحنە لە هەموو شتێک زیاتر وەک نیشتمانی تەمبوور ستایش دەکرێت، ئەو ئامێرە ژێدارە پیرۆزە ملی‌درێژەی لە دڵی مۆسیقای پەرستنی کوردیی ئەم ناوچەیەدایە. لە سەحنە دروستکردن و ژەنینی تەمبوور نەریتێکی زیندووە کە لەنێو خێزانەکاندا لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی دیکە دەگوازرێتەوە، و ڕێزی زۆر زیاتر لە کات‌بەسەربردنێکی ئاسایی لێ دەگیرێت؛ ئاوازەکانی بە پیرۆز دادەنرێن، لە پەرستن و کۆبوونەوەدا دەژەنرێن و بە کردەوە ڕۆحییەکانی چەندین سەدەوە بەستراون. بۆ ئەم هۆیە، ناوی شارۆچکەکە لای حەزکەرانی مۆسیقای کوردی لە سەرتاسەری جیهان ناسراوە.
ئایینی یارسان
تەمبووری سەحنە لە یارسان جیا ناکرێتەوە، کە بە ئەهلی حەقیش ناو دەبرێن؛ نەریتێکی ئایینیی تایبەتە بە ڕەگی قووڵەوە لەنێو کوردەکانی ناوچەی کرماشان. بۆ یارسان، ئامێرە ژێدارە پیرۆزەکە و مۆسیقاکەی لە ناوەندی پەرستندایە، و شارۆچکەکانی وەک سەحنە لە ماوەیەکی درێژەوە ناوەندی گرنگی ئایینەکە بوون. وەک نەریتە کەمینەکانی دیکەی جیهانی کورد، یارسان بە هێمنی و بە درێژایی نەوەکان باوەڕ و کردەوەکانیان پاراستووە، و سەحنە هێشتا یەکێکە لەو شوێنانەی ئەو میراتە تێیاندا لە هەموو بەهێزتر هەست پێ دەکرێت.
شارۆچکەیەکی کوردیی کرماشان
سەحنە سەر بە جیهانە کولتوورییەکەی کوردیی باشووری لە پارێزگای کرماشانە، کە تێیدا کوردی بە شێوە ناوچەییە تایبەتەکانی قسەی پێ دەکرێت و مۆسیقا و جل و بەرگ و نەریتی ناوخۆ کەسایەتییەکی تایبەتیان هەیە. لەنێو کێڵگە و باخەکاندا لەسەر ڕێگای تێپەڕ بە شاخەکان هەڵکەوتووە و شارۆچکەیەکی کشتوکاڵ و نەریتە، بەشدارە لە ژیانە فراوانترەکەی کرماشانی کوردی و لە هەمان کاتدا ناوبانگە تایبەتەکەی بۆ مۆسیقا و باوەڕ دەپارێزێت.
سەحنەی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ سەحنە هێشتا شارۆچکەیەکی کوردیی پارێزگای کرماشانە، نەریتی تەمبوورەکەی هێشتا زیندووە و هێشتا سەرنجی مۆسیقاژەن و توێژەران ڕادەکێشێت. شارۆچکەکە مۆسیقا پیرۆزەکەی و پەرستنە هێمنەکەی دەهێنێتە سەردەمی ئێستا؛ شوێنێکی بچووک لەسەر ڕێگایەکی گەورە کە یەکێک لە خۆشەویستترین دەنگەکانی بە جیهانی کورد بەخشیوە.
ڕیزبەندیی کاتی
ڕێگا کۆنەکان — سەحنە لەسەر ڕێگا مێژووییەکەی تێپەڕ بە بێستوون بەرەو هەمەدانە.
بە درێژایی سەدەکان — شارۆچکەکە دەبێتە ناوچەیەکی سەرەکیی تەمبوور و ئایینی یارسان.
بەپێی نەریت — دروستکردنی تەمبوور و مۆسیقای پیرۆز لەنێو خێزانەکانی سەحنەدا لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی دیکە دەگوازرێنەوە.
سەردەمی نوێ — سەحنە وەک شارۆچکەیەکی کوردیی پارێزگای کرماشان گەشە دەکات.
ئەمڕۆ — لە سەرتاسەری جیهانی کورد هێشتا بە مۆسیقا پیرۆزەکەی ناسراوە.
پرسیارە باوەکان
ناوی کوردیی سەحنە چییە؟
بە کوردی شارۆچکەکە بە سەهنە ناسراوە.
بۆچی سەحنە ناسراوە؟
سەحنە وەک ناوچەیەکی سەرەکیی تەمبوور، ئامێرە ژێدارە پیرۆزە ملی‌درێژەکە، و ئایینی یارسان ناسراوە، و ئەمە کردوویەتە ناوەندێکی بەناوبانگی مۆسیقای پەرستنی کوردی.
تەمبوور چییە؟
تەمبوور ئامێرێکی ژێداری پیرۆزی ملی‌درێژە کە لە ناوەندی مۆسیقای پەرستنی کوردیی ناوچەی کرماشاندایە، بە تایبەتی لەنێو یارساندا، کە ئاوازەکانی بۆیان بە پیرۆز دادەنرێن.
سەحنە لە کوێیە؟
سەحنە لە پارێزگای کرماشانی ڕۆژئاوای ئێرانە، لە ڕۆژهەڵاتی شاری کرماشان لەسەر ڕێگای بەرەو هەمەدان، نزیک بەردەکەی بێستوون.
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
تەمبوور · یارسان (ئەهلی حەق) · مۆسیقای پیرۆزی کوردی · کرماشان · سەرپۆڵی زەهاو · جوانڕۆ.