پێشەکی
سەرپۆڵی زەهاو (بە کوردی: سەرپێڵ) شارێکی کوردییە لە ڕۆژئاوای پارێزگای کرماشانی ئێران، لەسەر ڕێگای کۆنی نێوان دەشتی بەرزی ئێران و دەشتەکانی میزۆپۆتامیا، نزیک سنووری عێراق. شارۆچکەیەکە کە ڕابردووی زۆر کۆن و ئێستای ئازاربەخش تێیدا یەک دەگرنەوە؛ لە سەروویەوە یەکێک لە کۆنترین یادگارەکانی ناوچەکە لە بەرددا نەخشێنراوە، و لە ماوەی ژیانی ئەوانەی هێشتا زیندووندا، شارەکە هەم شەڕ و هەم بوومەلەرزەیەکی کارەساتباری بەسەر بردووە.
ئەم ناساندنە باس لە نەخشەبەردە کۆنەکانی سەرپۆڵی زەهاو، شوێنەکەی لەسەر سنوورێکی مێژوویی و ئەو کارەساتەی 2017 دەکات کە خەڵکەکەی خستە تاقیکردنەوە.
خاڵە سەرەکییەکان
• سەرپۆڵی زەهاو (بە کوردی: سەرپێڵ) شارێکی کوردییە لە پارێزگای کرماشانی ڕۆژئاوای ئێران، نزیک سنووری عێراق.
• لە سەرووی شارۆچکەکە نەخشەبەردەکەی ئەنوبانینی هەیە، کە پاشایەکی لۆلۆبی زیاتر لە 4,000 ساڵ لەمەوبەر نەخشی کردووە.
• لەسەر ڕێگای مێژووییە کە میزۆپۆتامیا بە دەشتی بەرزی ئێرانەوە دەبەستێتەوە.
• لە دەیەی 1980دا شارەکە لە بەرەی پێشەوەی شەڕی ئێران و عێراق بوو.
• لە بوومەلەرزە وێرانکەرەکەی سنووری ئێران و عێراق لە 2017دا، ئەو شارە بوو کە زۆرترین زیانی بەردەکەوت.
زانیارییە خێراکان
ناو (بە کوردی): سەرپێڵ
وڵات / ناوچە: ئێران (ڕۆژهەڵات / ڕۆژهەڵاتی کوردستان)
پارێزگا: کرماشان
شوێن: ڕۆژئاوای زاگرۆس، نزیک سنووری عێراق
خەڵک: کورد
شوێنی کۆن: نەخشەبەردەکەی ئەنوبانینی (لۆلۆبی)
تراژیدیای نوێ: بوومەلەرزەی 2017
دانیشتووان: نزیکەی 85,000
ناوەڕۆک
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
سەرپۆڵی زەهاو لە کوێیە؟
سەرپۆڵی زەهاو لە دوورترین ڕۆژئاوای پارێزگای کرماشانە، لە بناری زاگرۆس و نزیک سنووری عێراق، نەک زۆر دوور لەو دەروازە سنوورییەی دەچێتە بەرەو خانەقین لەو لای سنوورەکە. لەسەر یەکێک لە کۆنترین ڕێگاکانی جیهان هەڵکەوتووە؛ ئەو ڕێگا گەورەیەی لە سەردەمی کۆنەوە میزۆپۆتامیای بە دەشتی بەرزی ئێرانەوە بەستووەتەوە. ئەمە بۆ هەزاران ساڵ گرنگییەکی ستراتیژیی بە شوێنەکە داوە.
شارۆچکەیەکی کوردیی ڕۆژئاوای زاگرۆسە، لە ناوچەیەکی گردە وشکەکان و دۆڵە ڕووبارییەکاندا، لەوێ کە شاخەکان دەست دەکەن بە نزمبوونەوە بەرەو دەشتە نزمەکانی عێراق.
نەخشەبەردەکەی ئەنوبانینی
گەورەترین گەنجینەی سەرپۆڵی زەهاو نەخشەبەردە کۆنەکەیەتی. لە بەرزایی بەردەکەی سەرووی شارۆچکەکە نەخشەبەردەکەی ئەنوبانینی هەیە، کە زیاتر لە چوار هەزار ساڵ لەمەوبەر بۆ ئەنوبانینی نەخشێنراوە، پاشایەکی لۆلۆبییەکان، ئەو گەلە کۆنەی شاخەکانی زاگرۆس. نەخشەکە پاشای سەرکەوتوو لە بەردەم خوداوەندێکی مێ نیشان دەدات، بە دیلە بەستراوەکان لە بەردەمیدا، و لە کۆنترین نەخشەبەردەکانی ئێران دادەنرێت. لەگەڵ نەخشەکانی دیکەی نزیکەکە، سەرپۆڵی زەهاو وەک یەکێک لە قووڵترین چینەکانی مێژووی مرۆڤ لە خاکە کوردییەکان نیشان دەدات.
سنوورێکی ئیمپراتۆریاکان
بەهۆی پاسەوانیی ڕێگای نێوان دەشتی بەرز و دەشتەکان، سەرپۆڵی زەهاو بە درێژایی هەزاران ساڵ تێپەڕینی ئیمپراتۆریاکانی بینیوە؛ لە لۆلۆبییە کۆنەکان و دراوسێکانیانەوە تا پارتی و ساسانییەکان، کە ئەوانیش نەخشیان لە ناوچەکەدا بەجێ هێشتووە، و دواتریش لە سەدە ئیسلامییەکاندا. شارۆچکەکە هەمیشە دەروازەیەک بووە، شوێنێک کە گەشتیار و سوپا و بازرگان تێیدا لەنێوان دوو جیهاندا تێدەپەڕین، و ئەو ڕۆڵە سنوورییە هەموو مێژووەکەی داڕشتووە.
شەڕ و بوومەلەرزەی 2017
هەمان شوێنی سنووری ئازاری سەردەمی نوێشی بەدوادا هێنا. لە شەڕی ئێران و عێراق لە دەیەی 1980دا، سەرپۆڵی زەهاو لە بەرەی پێشەوە بوو و لە شەڕەکاندا زیانی زۆری پێ گەیشت. دواتر، لە تشرینی دووەمی 2017دا، بوومەلەرزەیەکی بەهێز ناوچە سنوورییەکەی ئێران و عێراقی پێکا، و سەرپۆڵی زەهاو لە هەموو شارەکان زیاتر زیانی بەردەکەوت؛ بەشێکی زۆری وێران بوو، و زۆرینەی ئەو سەدان کەسەی لە بوومەلەرزەکەدا مردن لە خەڵکی ئەو شارە بوون. کارەساتەکە و ئەو ماوە درێژەی چاکبوونەوەی بەدوادا هات، بوونە بەشێکی دیاری چیرۆکی نوێی شارۆچکەکە.
سەرپۆڵی زەهاوی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ سەرپۆڵی زەهاو شارێکی کوردیی لە نوێوە بنیاتنراو و لە چاکبوونەوەدایە، کە هێشتا لەنێوان میراتە کۆنەکەی و تاقیکردنەوە نوێیەکانیدا دەژی. نەخشەبەردەکانی ئەوانە ڕادەکێشن کە حەزیان بە ڕابردووی زۆر کۆنە، و خەڵکەکەی یادەوەریی شەڕ و بوومەلەرزە هەڵدەگرن؛ کۆمەڵگەیەک کە خۆڕاگریی کردووە، لەسەر یەکێک لە دەروازەکانی جیهانی کورد کە لە کۆنترینەکانن و زۆرترین ململانێیان لەسەرە.
ڕیزبەندیی کاتی
نزیکەی 2000 پێش زایین — ئەنوبانینی، پاشای لۆلۆبی، نەخشەبەردەکەی لە سەرووی شارۆچکەکە نەخش دەکات.
سەردەمی کۆن — فەرمانڕەوا پارتی و ساسانییەکان نەخشی زیاتر لە ناوچەکەدا بەجێ دەهێڵن.
1980–1988 — سەرپۆڵی زەهاو لە بەرەی پێشەوەی شەڕی ئێران و عێراقە.
تشرینی دووەمی 2017 — بوومەلەرزەیەکی گەورە شارەکە وێران دەکات، و ئەو لە کارەساتەکەدا زۆرترین زیانی بەردەکەوێت.
ئەمڕۆ — سەرپۆڵی زەهاو لە نوێوە بنیات نراوەتەوە و هەم میراتی کۆن و هەم یادەوەریی ئەم دواییە دەپارێزێت.
پرسیارە باوەکان
نەخشەبەردەکەی ئەنوبانینی چییە؟
نەخشەبەردەکەی ئەنوبانینی نەخشێکی کۆنی نێو بەردە لە سەرووی سەرپۆڵی زەهاو، کە زیاتر لە 4,000 ساڵ لەمەوبەر بۆ ئەنوبانینی، پاشایەکی گەلی لۆلۆبیی زاگرۆس، دروست کراوە؛ یەکێکە لە کۆنترین نەخشەبەردەکانی ئێران.
سەرپۆڵی زەهاو لە کوێیە؟
سەرپۆڵی زەهاو (سەرپێڵ) شارێکی کوردییە لە ڕۆژئاوای پارێزگای کرماشانی ئێران، نزیک سنووری عێراق، لەسەر ڕێگا کۆنەکەی نێوان میزۆپۆتامیا و دەشتی بەرزی ئێران.
لە بوومەلەرزەی 2017دا چی ڕوویدا؟
لە تشرینی دووەمی 2017دا بوومەلەرزەیەکی بەهێز ناوچە سنوورییەکەی ئێران و عێراقی پێکا؛ سەرپۆڵی زەهاو ئەو شارە بوو کە زۆرترین زیانی بەردەکەوت، وێرانکارییەکی زۆری بەسەر هات و زۆرینەی مردووەکانیش لەو شارە بوون.
ئایا سەرپۆڵی زەهاو شارێکی کوردییە؟
بەڵێ. سەرپۆڵی زەهاو شارێکی کوردییە لە ڕۆژئاوای زاگرۆسی پارێزگای کرماشان لە ئێران.
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
نەخشەبەردەکەی ئەنوبانینی · لۆلۆبییەکان · شەڕی ئێران و عێراق · کرماشان · خانەقین · سەردەشت.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
نەخشەبەردەکەی ئەنوبانینی ــ ویکیپیدیا