پێشەکی
قەڵای شێروانە یەکێکە لەو یادگارانەی مێژووی نزیکی کورد کە زۆرترین یادەوەری زیندوو دەکەنەوە؛ کۆشکێکی جوان و بەهێزکراو لە شاری کەلار، لە ناوچەی گەرمیانی باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردستانی عێراق، کە بنەماڵەیەکی فەرمانڕەوای هۆزی بەهێزی جاف دروستی کردووە. نموونەیەکی دەگمەنی ماوەی نیشتەجێگەیەکی میرایەتیی کوردییە، بە تاوەر و حەوشە و هۆڵە ڕازاوەکانیەوە. قەڵاکە بە شانازییەوە یاد لە بنەماڵە گەورە هۆزییە فەرمانڕەواکانی کورد دەکاتەوە کە دەسەڵاتیان بەسەر ئەم خاکانەدا هەبووە. ئێستا نۆژەن کراوەتەوە و وەک مۆزەخانە کراوەتەوە؛ قەڵای شێروانە شوێنێکی بەنرخی میراتی ناوچەکەیە.
قەڵایەکی میرایەتیی هۆزێکی گەورەی کورد؛ شێروانە یادەوەریی بنەماڵەی فەرمانڕەوای جاف زیندوو دەهێڵێتەوە. ئەم وتارە قەڵاکە و دروستکەران و ژیانی ئەمڕۆی دەخاتە بەر باس.
خاڵە سەرەکییەکان
• قەڵای شێروانە کۆشکێکی مێژوویی بەهێزکراوە لە شاری کەلار لە کوردستانی عێراق.
• بنەماڵەی فەرمانڕەوای هۆزی بەهێزی کوردیی جاف دروستی کردووە.
• نموونەیەکی دەگمەنی ماوەی نیشتەجێگەیەکی میرایەتیی کوردییە.
• لە خاکی گەرمیان لە باشووری ڕۆژهەڵات، نزیک ڕووبارەکان، هەڵکەوتووە.
• نۆژەن کراوەتەوە و وەک مۆزەخانە کراوەتەوە.
زانیارییە خێراکان
ناو: قەڵای شێروانە
جۆر: قەڵای مێژوویی / کۆشکی بەهێزکراو
وڵات / ناوچە: عێراق (باشوور / هەرێمی کوردستان)
شار: کەلار (گەرمیان)
دروستکراوە لەلایەن: بنەماڵەی فەرمانڕەوای هۆزی جاف
سەردەم: نزیکەی سەدەکانی 18–19
تایبەتمەندییەکان: تاوەر و حەوشە و هۆڵە ڕازاوەکان
ئێستا: وەک مۆزەخانە نۆژەن کراوەتەوە
ناوەڕۆک
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
قەڵای شێروانە لە کوێیە؟
قەڵای شێروانە لە شاری کەلار، لە ناوچەی گەرمیانی باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردستانی عێراق، هەڵکەوتووە؛ خاکە نزمەکەی ڕووبار و دەشتەکان کە بەرەو ناوچە جێناکۆکەکان درێژ دەبێتەوە. ناوچە فراوانەکە بەرەو باکوور، بۆ سلێمانی و چیاکان، درێژ دەبێتەوە. وەک قەڵای خانزاد کە دوورتر لە باکوورە، شێروانە یەکێکە لە قەڵا ماوەکان کە یاد لە سەردەمی سەرۆکە هۆزییە کوردەکان دەکەنەوە؛ ئەوانەی جارێک فەرمانڕەوایی ئەم خاکانەیان دەکرد.
بنەماڵەی فەرمانڕەوای جاف
بنەماڵەی فەرمانڕەوای جاف قەڵاکەی دروست کردووە؛ جاف یەکێکە لە گەورەترین و بەهێزترین هۆزەکانی کورد، کە خاکەکانی لە گەرمیان و ناوچەکانی دەوروبەر بە هەردوو لای سنووری عێراق و ئێراندا درێژ بوونەتەوە. بۆ چەندین نەوە بەگەکانی جاف سەرۆک و خاوەن‌زەویی گەورە بوون و کاریگەرییەکی فراوانیان بەسەر خاکە کوردییەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتدا هەبوو. قەڵای شێروانە وەک ناوەند و نیشتەجێگەی ئەم بنەماڵە فەرمانڕەوایە بنیاد نرا؛ دەربڕینێکی هێز و پێگەیان. هێشتاش بە یادەوەری و شانازیی جاف و پێگەیان لە مێژووی کورددا بە توندی بەستراوەتەوە.
نیشتەجێگەیەکی میرایەتی
شێروانە قەڵایەکی سەخت و ڕەقی سەربازی نییە، بەڵکو کۆشکێکی بەهێزکراوە؛ نیشتەجێگەیەک کە بۆ بنەماڵەیەکی فەرمانڕەوا دروست کراوە و بەرگری لەگەڵ ئاسوودەیی و شکۆ پێکەوە کۆ دەکاتەوە. لە ناو دیوارەکانیدا حەوشە و بەشەکانی ژیان و هۆڵەکانی پێشوازی و تاوەر هەن، کە بە شێوازی ماڵێکی ئەشرافی کوردیی ئەو سەردەمە ڕێک خراون. وردەکارییە ڕازێنەرەکان تام و سامانی خاوەنەکانی دەنوێنن. قەڵاکە ڕوانینێکی دەگمەن بە ژیانی ماڵەوە و سیاسیی چینە ئەشرافییەکەی کورد لە سەدەکانی پێش سەردەمی نوێ دەبەخشێت؛ جیهانێک پڕ لە سەرۆکە هۆزییەکان و میوان و خزمەتکارەکان.
یادگارێکی دەگمەنی ماوە
زۆرێک لە قەڵا و کۆشکەکانی بنەماڵە فەرمانڕەوا هۆزییە کۆنەکانی کورد، بەهۆی جەنگ و پشتگوێخستن و تێپەڕبوونی کاتەوە، لەدەست چوون؛ ئەمە شێروانە بە تایبەتی بەنرخ دەکات. یەکێکە لەو نموونە ماوانەی نیشتەجێگەی میرایەتیی کوردی کە بە باشترین شێوە ماونەتەوە؛ پەیوەندییەکی بەرجەستە و دەگمەن بە سەردەمی هۆزە گەورەکان و میرنشینەکانەوە، کە پێش سەرهەڵدانی دەوڵەتە نوێیەکان مێژووی کوردیان داڕشت. مانەوەی قەڵاکە دەرفەت دەدات سەردانکەران و لێکۆڵەران، لە بەرد و گەچدا، شێوازێکی ژیان و فەرمانڕەوایی ببینن کە لە شوێنەکانی تر بە زۆری لەناو چووە.
قەڵای شێروانە لە ئەمڕۆدا
ئەمڕۆ قەڵای شێروانە نۆژەن کراوەتەوە و وەک مۆزەخانە کراوەتەوە؛ پێشوازی لە سەردانکەران دەکات کە دێن بۆ گەڕان بە ناو هۆڵ و حەوشەکانیدا و فێربوونی چیرۆکی جاف و ناوچەی گەرمیان. مایەی شانازیی خەڵکی کەلار و شوێنێکی بەنرخی میراتی کوردستانی عێراقە. بە پاراستنی لە بەرامبەر لەدەستچوونەکانی ڕابردوو، شێروانە وەک یادگارێکی پڕشانازیی بنەماڵە هۆزییە فەرمانڕەواکانی کورد و مێژووە درێژ و خۆڕاگرەکەی ناوچەکە بەردەوامە.
هێڵی کات
سەدەکانی 18–19 — بنەماڵەی فەرمانڕەوای جاف قەڵای شێروانە لە کەلار دروست دەکات.
سەردەمی هۆزەکان — قەڵاکە وەک ناوەندی بنەماڵەی بەهێزی فەرمانڕەوای جاف بەکار دێت.
سەدەی 20ەم — سەردەمی سەرۆکە هۆزییەکان جێگە بە دەوڵەتی نوێ دەدات.
ساڵەکانی دوایی — قەڵاکە نۆژەن دەکرێتەوە و وەک مۆزەخانە دەکرێتەوە.
ئەمڕۆ — قەڵای شێروانە شوێنێکی بەنرخی میراتی ناوچەی گەرمیانە.
پرسیارە باوەکان
قەڵای شێروانە چییە؟
قەڵای شێروانە کۆشکێکی مێژوویی بەهێزکراوە لە شاری کەلاری کوردستانی عێراق؛ بنەماڵەی فەرمانڕەوای هۆزی بەهێزی کوردیی جاف دروستی کردووە و ئێستا وەک مۆزەخانە نۆژەن کراوەتەوە.
قەڵای شێروانە لە کوێیە؟
لە کەلار، لە ناوچەی گەرمیانی باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردستانی عێراق، هەڵکەوتووە؛ خاکە نزمەکەی ڕووبارەکان لە باشووری سلێمانی.
کێ قەڵای شێروانەی دروست کردووە؟
بنەماڵەی فەرمانڕەوای جاف، یەکێک لە گەورەترین و بەهێزترین هۆزەکانی کورد، وەک ناوەند و نیشتەجێگەیەکی میرایەتی دروستی کردووە.
ئایا دەکرێت سەردانی قەڵای شێروانە بکرێت؟
بەڵێ. قەڵاکە نۆژەن کراوەتەوە و وەک مۆزەخانە کراوەتەوە؛ لەوێ سەردانکەران دەتوانن بە ناو هۆڵ و حەوشەکانیدا بگەڕێن و مێژووی جاف و ناوچەی گەرمیان فێر بن.
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
هۆزی جاف · قەڵاکانی کوردستان · ناوچەی گەرمیان · کەلار · قەڵای خانزاد · سلێمانی.