نوشته‌هایی دربارهٔ تاریخ کرد
1586 مقاله به فارسی در دسترس است.
هینگیڤ، عسل وحشی کوهستان کردی، محصول زنبورهایی است که از گل‌های وحشی ارتفاعات زوزان شهد می‌گیرند؛ از سلیمانیه تا کندوهای تنهٔ درختِ کاراکووان حکاری ارزشمند است و پژوهش علمی مطابقتش را با استانداردهای اتحادیهٔ اروپا نشان داده است. خوراکی نامدار کردی و قربانی درگیری‌های کوهستانی.
خواندن مقالهکاده، کادِه، نانی کردی و پُرشده است؛ خمیری که روی پنیر و سبزی تا می‌شود، بر ساج می‌پزد و سیاه‌دانه بر آن می‌پاشند. یهودیانِ کردِ زاخو آن را به‌عنوانِ نانِ شاووعوت و «ملکهٔ سفره» عزیز می‌دارند و میانِ جوامعِ گوناگونِ کردستان مشترک است.
خواندن مقالهشیفتا (شفتا) کتلت سرخ‌شده و سادهٔ کردی است؛ گوشت چرخ‌کرده، پیاز، جعفری و ادویه که با سیب‌زمینی و نان حجم بیشتری می‌یابد. غذایی محبوب در خانه، گردش و ماه رمضان در سراسر کردستان و جوامع مهاجر که به‌ندرت در رستوران‌ها یافت می‌شود.
خواندن مقالهتەرخەنا خورشی زمستانی و مقوی از کردستان عراق با حبوبات، گردو، چغندر و گوشت است که نامش را از قرص‌های خشک‌شده و تخمیرشدهٔ سبزی‌های بهاری می‌گیرد که ماه‌ها پیش تهیه می‌شوند. واژه‌ای با خاستگاه کردی و غذایی محبوب و آرامش‌بخش در دیاسپورا: تقویم نگهداری خوراک در یک غذا.
خواندن مقالهخورش تره خورش کردیِ ترهٔ وحشی روژهلات (سنندج، سقز، مریوان، مهاباد) است؛ گوشت و یک نوع ترهٔ گردآوری‌شده از طبیعت که با لیموعمانی ترش می‌شود. اغلب در آشپزی «فارسی» گنجانده می‌شود، اما با قورمه‌سبزی چندسبزی متفاوت است.
خواندن مقالهتیرشک خوراک ترش کردی است؛ خورش آرام‌پز بره و بادمجان با سماق و خانواده‌ای کامل از خوراک‌های ترش که نامشان از تیرش («ترش») می‌آید. بسیاری از کردها آن را غذای ملی می‌دانند: ریشه‌گرفته از زمین، متکی به گردآوری خوراک از طبیعت و بی‌تردید کردی.
خواندن مقالهماستاو (دەو) نوشیدنی روزمرهٔ ماستیِ کردی است؛ ماستی هم‌زده با آب، نمک و نعناع خشک که به شوخی «آبجوی کردی» می‌نامند. نوشیدنیِ حاصل از مرحلهٔ پایانی زنجیرهٔ لبنیات کردی، باقی‌مانده پس از کره‌گیری در مَشک.
خواندن مقالهکوپه پنیر رسیدهٔ نامدار کردستان است؛ دلمهٔ شیر خام گوسفند که در کوزه‌ای سفالی، کوپه، فشرده و در عمق یک متری خاک دفن می‌شود تا طی حداکثر یک سال برسد. از شهر باستانیِ کردِ سقز؛ شناخته‌شده به عنوان میراث فرهنگی کردی.
خواندن مقالهکلانه نان تخت مغزدار کردیِ هورامان/اورامان است؛ خمیر ترشی پُر از سیر وحشی، ترهٔ باریک و سبزی‌های بهاری که روی ساج می‌پزد. نان شاخص یک منظر فرهنگی یونسکو.
خواندن مقالهبرساق، که نام درستش بژی است، نان شیرین سرخ‌شدهٔ کردی جنوبی از کرمانشاه، ایلام و لرستان است که با گردو یا توت خشک پر می‌شود. نام «برساق» صورت عربی‌شدهٔ واژهٔ کردی بیرژیاگ به معنای «برشته‌شده» است.
خواندن مقالهچوکلک پنیر خشکِ دلمه‌ایِ کردی است که با جوشاندن شیر ترش‌شده، ماست یا دوغ تهیه می‌شود و در سنت لبنیات کردی با نام‌های توراک و جاجی شناخته می‌شود. فرآوردهٔ شمارهٔ 13 در زنجیرهٔ لبنیات کردی که بر اصل به‌هدرندادن هیچ‌چیز بنا شده است.
خواندن مقالهکلدوش خورشِ غلیظِ زمستانیِ کردی از گوشتِ بره، نخود، گندمِ خردشده و سبزی است که با ماستِ خشکِ دوباره حل‌شده قوام می‌گیرد؛ از بدلیس، هیزان، وان و موش. تقویمِ کردیِ نگهداریِ خوراک، گردآمده در یک دیگ.
خواندن مقالهتەپسی خوراک لایه‌ای کردی از بادمجان، سیب‌زمینی، فلفل و گوجه‌فرنگی است؛ هر سبزی را جداگانه سرخ می‌کنند، در سس گوجه‌فرنگی آرام می‌پزند و با رب انار ترش می‌کنند. آن را کاملاً گیاهی یا همراه کوفته می‌پزند.
خواندن مقالهدندهکباب دندهٔ برهٔ کباب‌شده به شیوهٔ کردی است که روی آن سسِ زعفران، گوجه‌فرنگی و لیمو می‌مالند؛ کبابِ شاخصِ کرماشان (کرمانشاه) که به‌عنوانِ خوراکِ کوچ‌نشینانِ کرد ثبت شده، اما معمولاً «فارسی» دسته‌بندی می‌شود.
خواندن مقالهفاسولیا خورشِ روزمرهٔ کردیِ لوبیاسفید و از خانوادهٔ خورش‌های سادهٔ «شلی» است. از جوان‌ترین خوراک‌های آشپزیِ کردی است، زیرا لوبیاسفید محصولِ دنیای جدید است؛ گواهی بر زنده‌بودنِ خوراکِ کردی، نه منجمدبودنش.
خواندن مقالهگولاو گلاب کردی است؛ از گول (گل سرخ) و آو (آب)، که از گل‌های کوهستان زاگرس تقطیر می‌شود. همراه با هل، امضای عطری شیرینی‌های کردی مانند محلبی، کلیچه و زلوبیاست.
خواندن مقالهتشریب نان تختِ تکه‌شده‌ای است که در آب‌گوشت بره و نخود با لیموعمانی خیس می‌خورد؛ غذای اصلیِ سەرە سال، سال نوی کردهای ایزدی، و نیز عروسی‌ها و مراسم سوگواری که بی‌کم‌وکاست به جوامع ایزدیِ دور از وطن برده شده است.
خواندن مقالهساوار نام کردیِ گندم شکستهٔ نیم‌پز است که در جهان به بلغور شناخته می‌شود. غلهٔ اصلی دهقانان کرد برای 4,500 سال، با هاون جورن و آسیاب دستار تهیه می‌شود و پایهٔ چیغ کوفته، کوتلک و کشکه است.
خواندن مقالهچورتو آشی سوپ ترش زمستانی کردی از برگ شلغم تخمیرشده، گندم خردشده و گوشت استخوان‌دار است. بخشی از تقویم کردی نگهداری خوراک؛ ذخیرهٔ سبزی یک فصل برای گذر از فصلی دیگر.
خواندن مقالهکەشکە حریره‌ای کردی از بلغور و ماست ترش است که با کرهٔ آب‌شده سرو می‌شود. نام آن به «کشکک»، غذای ترکیِ ثبت‌شده در فهرست میراث یونسکو از سال 2011، شباهت دارد؛ اما گونهٔ روزمرهٔ کردیِ آن نادیده مانده است.
خواندن مقالهکپاری میوهٔ وحشیِ کَبَرِ کردی است که در سرکه ترشی می‌اندازند. گردآوریِ خوراکِ خودرو در میانِ کردها بر اثرِ حملاتِ هواییِ ترکیه و بی‌ثباتیِ سیاسی در خطر است. ترشیِ درونِ شیشه گواهِ آن است که کسی از کوهی بالا رفت و زنده به خانه بازگشت.
خواندن مقالهکنگرلی پلو خوراک بهاری کردی از برنج و جوانه‌های کنگر خودرو، گوندلیا، است. این گیاه بر اثر برداشت بیش‌ازحد در کردستان در معرض انقراض است؛ خوراکی که شاید دوام نیاورد.
خواندن مقالهقایماق سرشیرِ کردی از شیرِ بزهای چراگاه‌های کوهستانی است که در هر صبحانهٔ کردی با عسل و نانِ تخت سرو می‌شود. دوازدهمین فرآورده در زنجیرهٔ لبنیاتِ کردی؛ دوازده فرآورده از یک گله.
خواندن مقالهنانێ هەورامی نان کردی به نازکی کاغذ از هەورامان است؛ چشم‌اندازی در فهرست میراث جهانی یونسکو با سکونت کردها از 3000 پیش از میلاد. 700 قرص نان از هر کیسه آرد. در حال احیای امروزی با انگیزهٔ سلامت.
خواندن مقاله