مقدمه
جشن پیر شالیار از کهن‌ترین و محبوب‌ترین آیین‌های کردی است؛ جشنی زنده با دیرینگیِ چشمگیر که هر سال در روستای کوهستانیِ هورامان تخت، در قلب منطقهٔ هورامانِ کردستان، برگزار می‌شود. این جشن در چهلمین روز زمستان، یادِ عروسیِ افسانه‌ایِ پیر شالیار، درمانگرِ سالخورده و دانا، با شاهزاده‌خانمی از بخارای دوردست را گرامی می‌دارد؛ داستانی از شفای معجزه‌آسا و جشنی شادمانه که مردم هورامان قرن‌ها زنده نگاه داشته‌اند.
از برجسته‌ترین ویژگی‌های جشن، قدمت بسیار و لایه‌های ژرفِ سنتی است که حفظ می‌کند. در زیرِ صورت‌های بیرونیِ آن، نشانه‌هایی از میراث دینیِ پیش از اسلامِ جهان کردی جای دارد؛ آیین کهنِ اهورامزدا و جهانِ زرتشت که با صورت‌های متأخرِ اسلامی و صوفیانه درآمیخته و آیینی از موسیقی، قربانی و شادیِ جمعی ساخته است. گفته می‌شود خودِ نام هورامان، سرزمینی که جشن در آن برگزار می‌شود، به معنای سرزمین اهورا، خانهٔ آفرینندهٔ دانا، است.
جشن پیر شالیار، با هویتی مشخصاً کردی و ریشه در میان مردم هورامی‌زبانِ زاگرسِ بلند، در شمار گران‌بهاترین سنت‌های زندهٔ جهان کردی است؛ آیینی که در میانهٔ زمستان تمامیِ جامعه را با موسیقی، مهمانی و یادِ افسانه‌ای کهن به هم پیوند می‌دهد. شناخت آن، نگاهی به ژرفا و دیرینگیِ سنت فرهنگیِ کردی و تماشای یکی از ماندگارترین جشن‌های کردستان است؛ جشنی که قرن‌ها در روستایی کوهستانی و دورافتاده زنده مانده و به‌عنوان نمادی از هویت فرهنگیِ کردی گرامی داشته شده است.
فهرست مطالب
جشن پیر شالیار چیست؟
جشن پیر شالیار، که نام آن به صورت Pir Shaliyar نیز نوشته می‌شود، آیینی سنتی و کهنِ کردی است که هر سال در روستای کوهستانیِ هورامان تخت، در منطقهٔ هورامانِ گسترده در دو سوی مرز ایران و عراق، برگزار می‌شود. این جشن در چهلمین روز زمستان آغاز می‌شود و در چند مرحله، طی سه هفتهٔ پیاپی، ادامه می‌یابد. جشن یادِ عروسیِ افسانه‌ایِ پیر شالیار، درمانگر و مرد مقدسِ دانا و سالخوردهٔ هورامان، با شاه‌بهار خاتون، شاهزاده‌خانم بخارا، را گرامی می‌دارد. گفته می‌شود پیر شالیار این شاهزاده‌خانم را به‌گونه‌ای معجزه‌آسا درمان کرده بود. مردم هورامان با موسیقی، قربانی، سفرهٔ همگانی و رقص مقدس درویشان، این افسانهٔ کهن را جشن می‌گیرند؛ در آیینی که باور دارند قرن‌ها قدمت دارد و لایه‌های ژرفِ میراث پیش از اسلامِ منطقه را حفظ می‌کند. این از متمایزترین و گرامی‌ترین جشن‌های زندهٔ جهان کردی است.
روستای هورامان تخت
جشن با محل برگزاری‌اش پیوندی جدایی‌ناپذیر دارد: روستای هورامان تخت، سکونتگاهی کوهستانی و چشمگیر در زاگرسِ بلند. در آنجا خانه‌ها روی شیب‌های تند، یکی بالای دیگری ساخته شده‌اند؛ بامِ هر خانه حیاط خانهٔ بعدی است و بناها با سنگِ بی‌ملات، هماهنگ با دامنهٔ کوه، ساخته شده‌اند. مردم این منطقه کردهایی‌اند که به گویش متمایزِ خود، هورامی، سخن می‌گویند و از روزگار باستان در این کوهستان‌ها زیسته‌اند.
خودِ نام هورامان سرشار از معنای کهن است. بر پایهٔ برداشتی که بسیار نقل می‌شود، این نام از «هورا»، مرتبط با اهورا، نامِ آفرینندهٔ دانا، اهورامزدا، در آیین کهن ایرانی، و واژه‌ای به معنای خانه یا سرزمین ساخته شده است؛ پس هورامان معنای سرزمین اهورا، خانهٔ خداوند دانا، می‌دهد. پسوند «تخت»، به معنای جایگاه یا مرکز فرمانروایی، از نگاه مردم منطقه بازتابِ این باور است که هورامان تخت زمانی برای ملت کرد جایگاهی مهم بوده است. این روستای کوهستانی، با خانه‌های سنگیِ کهن و سنت‌های ژرفش، صحنهٔ مقدسِ جشن پیر شالیار است؛ جایی که افسانه به یاد آورده می‌شود و آیین زنده می‌ماند. خودِ نام آن نیز خاطرهٔ آیین کهنی را در خود دارد که ژرف‌ترین ریشه‌های جشن از آن برمی‌آید.
نکات اصلی
پیر شالیار جشنی کهنِ کردی است که در روستای هورامان تخت برگزار می‌شود.
در چهلمین روز زمستان برگزار می‌شود و در چند مرحله طی سه هفته ادامه می‌یابد.
یادِ عروسیِ افسانه‌ایِ پیر شالیارِ درمانگر با شاهزاده‌خانمی از بخارا را گرامی می‌دارد.
جشن با موسیقی، قربانی، سفرهٔ همگانی و رقص مقدس همراه است.
در زیر صورت‌های متأخر، لایه‌های ژرفِ پیش از اسلام با ریشه‌های زرتشتی را حفظ می‌کند.
از گرامی‌ترین جشن‌های زندهٔ جهان کردی است.
اطلاعات در یک نگاه
نام: جشن پیر شالیار (Pir Shaliyar)
مکان: هورامان تخت، در منطقهٔ هورامانِ کردستان
مردم: کردهای هورامی‌زبانِ زاگرسِ بلند
زمان: چهلمین روز زمستان، در طول سه هفته
بزرگداشتِ: عروسی پیر شالیار و شاه‌بهار خاتون
پیر شالیار: درمانگر و مرد مقدسِ دانا و سالخوردهٔ هورامان
شاهزاده‌خانم: شاه‌بهار خاتون، دختر پادشاه بخارا
آیین‌های اصلی: پخش گردو، آوازخوانی بر بام‌ها، قربانی و رقص مقدس
موسیقی: دف و سرودهای مقدس
قدمت: باور دارند قرن‌ها دیرینگی دارد
افسانهٔ پیر شالیار
در قلب جشن، افسانهٔ خودِ پیر شالیار جای دارد؛ پیرمردی دانا و مقدس از هورامان که شهرت درمانگری‌اش به سرزمین‌های دور رسیده بود. بنا بر سنت، پادشاه بخارای دوردست دختری محبوب، شاهزاده‌خانم شاه‌بهار خاتون، داشت که ناشنوا بود و توان سخن‌گفتن نداشت؛ هیچ پزشکی نیز نمی‌توانست درمانش کند. شاه در آرزوی شفای او اعلام کرد هر کس بتواند دخترش را درمان کند، می‌تواند با او ازدواج کند.
آوازهٔ پیر شالیار به بخارا نیز رسید و پادشاه دخترش را راهیِ سفر دراز به هورامان کرد، به این امید که درمانگر دانا شفایش دهد. هنگامی که شاهزاده‌خانم به روستا نزدیک شد، رویدادی شگفت رخ داد: بنا بر سنت، دیوی که منطقه را آزار می‌داد، در نزدیکی خانهٔ پیر از صخره افتاد و مرد؛ درست در همان‌جا شاهزاده‌خانم ناگهان شفا یافت و شنوایی و گفتارش را بازیافت. همه این را معجزهٔ پیر شالیار دانستند. شاهزاده‌خانم از سر سپاس و شادی با درمانگرِ دانا و سالخورده ازدواج کرد و سراسر منطقه در عروسی‌ای بزرگ شادمانی کرد. جشن هر سال یادِ همین شفای معجزه‌آسا و عروسیِ شادمانه را گرامی می‌دارد و آرامگاه پیر شالیار در هورامان همچنان کانونی برای آیین است. این افسانه، که بنا بر سنت قرن‌ها قدمت دارد، داستان مقدسِ قلبِ یکی از ماندگارترین جشن‌های کردی است.
سه مرحلهٔ جشن
جشن پیر شالیار در یک روز خلاصه نمی‌شود؛ بنا بر سنت در چند مرحله، طی سه هفتهٔ پیاپی و از حدود چهلمین روز زمستان، برگزار می‌شود. در مرحلهٔ نخست، کودکان روستا نقشی دوست‌داشتنی دارند: در روستا می‌گردند و گردو پخش می‌کنند؛ گردوهایی که بنا بر سنت از باغ خودِ پیر شالیارند. به همگان خبر می‌دهند که زمان جشن رسیده است. این آغاز دلنشین، با کودکانی که خبر و گردو را خانه‌به‌خانه می‌برند، جشن را به حرکت درمی‌آورد.
در مرحلهٔ بعد، جشن به اوج می‌رسد. بنا بر سنت، کودکان پیش از سپیده‌دم به بام خانه‌های روستا می‌روند تا آوازهای سنتیِ نویددهندهٔ روز را بخوانند. پس از طلوع خورشید، جانوران، گوسفند و گاو، قربانی می‌شوند و گوشت را برای سفرهٔ همگانیِ کانونیِ جشن آماده می‌کنند. مردم برای موسیقی، نواختنِ دف، خواندن سرودهای مقدس و رقص درویشان گرد می‌آیند. در مرحله‌ای بعد، مردم کنار آرامگاه پیر شالیار جمع می‌شوند؛ در آنجا نان، که بنا بر سنت با گردو پر شده است، و خوراک‌های دیگر میان جمع تقسیم می‌شود. در این مرحله‌ها، که در هفته‌های میانهٔ زمستان گسترده‌اند، تمامیِ روستا و منطقه در جشنی پیوسته از موسیقی، مهمانی، نیایش و شادیِ جمعی به هم می‌پیوندند و افسانهٔ کهن بار دیگر در آیینی زنده تازه می‌شود.
موسیقی، قربانی و سفرهٔ همگانی
موسیقی در قلبِ جشن پیر شالیار جای دارد، همان‌گونه که در قلب فرهنگ کردی است. دف، این ساز کوبه‌ایِ بزرگ، در سراسر جشن طنین می‌افکند و ضرباهنگ پرقدرتش همراهِ سرودهای مقدس و رقص است. منطقهٔ هورامان در جهان کردی به سنت موسیقایی‌اش شهرت دارد و جشن از صدای دف و هم‌خوانیِ آوازهای مقدس آکنده است؛ موسیقی، جامعه را در نیایش و شادی به هم پیوند می‌دهد. رقص مقدسِ درویشان محلی، که با ضرباهنگ دف و سرودها اجرا می‌شود، از چشمگیرترین و تأثیرگذارترین ویژگی‌های جشن است.
قربانیِ جانوران و سفرهٔ همگانی نیز به همان اندازه در مرکز جشن جای دارند. گوسفندها و گاوهای قربانی‌شده، گوشتِ خوراکی بزرگ و مشترک را فراهم می‌کنند که بنا بر سنت به صورت خورش آماده می‌شود؛ تقسیم خوراک، نان و گردو و گوشت قربانی، تمامیِ جامعه را در جشن به هم پیوند می‌دهد. این سفرهٔ همگانی، که در آن همه به یکسان از خوراک جشن بهره می‌برند، روحِ یگانگی و همبستگی را که در قلب جشن جای دارد مجسم می‌کند. موسیقی، قربانی و خوراک مشترک در کنار هم، جشن پیر شالیار را به جشنِ تمامیِ جامعه بدل می‌کنند؛ گردهم‌آمدنِ مردم هورامان در میانهٔ زمستان برای تازه‌کردنِ سنت کهنشان در شادی، نیایش و همدلی، درحالی‌که صدای دف در روستای کوهستانی می‌پیچد.
ریشه‌های کهن
از جذاب‌ترین جنبه‌های جشن پیر شالیار، دیرینگیِ بسیارِ ریشه‌های آن و لایه‌های سنت کهنی است که حفظ می‌کند. هرچند افسانهٔ پیر شالیار و صورت‌های امروزیِ جشن با سنت‌های اسلامی و صوفیانهٔ منطقه، با درویشان و رقص مقدسشان، پیوند دارد، پژوهشگران و ناظران از دیرباز اشاره کرده‌اند که زیرِ این صورت‌های متأخر، نشانه‌هایی از میراث دینیِ بسیار کهن‌ترِ جهان کردی، پیش از اسلام، جای دارد. باورِ رایج آن است که جشن عناصری را حفظ کرده که تا روزگارِ زرتشت و آیین کهن ایرانی، و حتی لایه‌های قدیمی‌ترِ باور، واپس می‌روند.
خودِ بستر جشن به این ریشه‌های کهن اشاره دارد: نام هورامان به‌عنوان سرزمینِ اهورامزدا، زمانِ جشن بر پایهٔ محاسبهٔ کهنِ فصل‌ها در میانهٔ زمستان، و عناصری از خودِ آیین‌ها، همگی از مراسمی بسیار دیرینه حکایت می‌کنند که از ورود اسلام به منطقه قدیمی‌تر است. برخی ناظران در آن نشانه‌هایی از سنت‌های باز هم کهن‌تر می‌بینند؛ مانند پرستشِ میترا و آیین‌های تغییر فصل‌ها. پس جشن پیر شالیار پیوندی زنده با گذشتهٔ کهنِ دینیِ جهان کردی است؛ آیینی که در آن میراث ژرفِ پیش از اسلامِ منطقه، درآمیخته با صورت‌های متأخر، در قالب جشنی باقی مانده که از دگرگونی‌های بزرگِ تاریخ گذشته است. از این نظر، یکی از گران‌بهاترین پنجره‌ها به ژرفای کهنِ فرهنگی و دینیِ جهان کردی است.
نمادها و معنا
جشن پیر شالیار نخست، پایداری و پیوستگیِ سنت کردی را در گذر سده‌ها مجسم می‌کند. اینکه روستایی کوهستانی و دورافتاده قرن‌های بسیار آیینی کهن را با ریشه‌هایی پیش از ورود اسلام زنده نگاه داشته باشد، گواهی نیرومند بر ژرفا و تاب‌آوریِ سنت فرهنگی و دینیِ کردی است. جشن رشته‌ای زنده است که کردهای امروز را به گذشتهٔ کهنِ سرزمینشان پیوند می‌دهد و به نمادی گرامی از هویت فرهنگیِ کردی، بیش از همه برای مردم هورامیِ منطقه، بدل شده است.
جشن همچنین ارزش‌های ژرفِ همبستگیِ اجتماعی، شفا و شادی را مجسم می‌کند. افسانه‌ای که در قلب آن جای دارد، داستان شفای معجزه‌آسا و عروسی‌ای شادمانه است و خودِ جشن گردهماییِ بزرگِ تمامیِ جامعه در موسیقی، مهمانی و شادمانی است. تقسیم خوراک، قربانیِ جمعی، آوازخوانی و رقص، همگی یگانگی و همدلیِ مردم هورامان را بیان می‌کنند که در میانهٔ زمستان برای تازه‌کردن پیوند کهنشان گرد آمده‌اند. جشن با لایه‌های کهن و متأخر، پیش از اسلام و اسلامی، همچنین شیوهٔ پایداری و انتقالِ میراث فرهنگی و دینیِ جهان کردی را در گذر دگرگونی‌های بزرگ تاریخ مجسم می‌کند؛ کهن در دلِ نو زنده می‌ماند. پس جشن پیر شالیار بزرگداشتِ پیوستگی، جامعه و خاطرهٔ زندهٔ سنتی کهن است؛ یکی از پرمعناترین و زیباترین جشن‌های جهان کردی.
پیر شالیار و کردها
جشن پیر شالیار آیینی با ویژگیِ مشخصِ کردی و از کهن‌ترین و گرامی‌ترین سنت‌های زندهٔ جهان کردی است. کردهای هورامی‌زبانِ منطقهٔ هورامان آن را برگزار می‌کنند و به نمادی نیرومند از هویت فرهنگیِ مردم آن منطقه و، در گستره‌ای وسیع‌تر، ژرفا و دیرینگیِ سنت کردی بدل شده است. برخلاف میراث بزرگِ مشترکِ شاهنامه یا جهان گسترده‌ترِ ایرانی، جشن پیر شالیار به‌طور مشخص در منطقهٔ کردیِ هورامان و فرهنگ متمایزِ هورامیِ آن ریشه دارد.
برای کردها و بیش از همه برای مردم هورامان، جشن میراثی گران‌بهاست؛ پیوندی زنده با گذشتهٔ کهنِ سرزمینشان و بیانی گرامی از هویت فرهنگی‌شان. دیرینگیِ بسیار، حفظ میراث پیش از اسلام و پایداریِ آن در گذر سده‌ها، جشن را به سرچشمهٔ افتخاری ژرف و نمادی نیرومند از تاب‌آوریِ سنت کردی بدل می‌کند. جشن بازدیدکنندگان و ناظرانی را از بسیار دورتر از منطقه جذب می‌کند که برای تماشای یکی از کهن‌ترین و متمایزترین آیین‌های زندهٔ جهان کردی می‌آیند. جشن پیر شالیار، به‌عنوان جشنی به‌راستی کردی با ویژگی‌های مشخصِ خود، ریشه‌دار در منطقه و مردمی مشخص از کردها و پیوسته با گذشتهٔ کهن، در میراث فرهنگیِ کردها جایگاهی ویژه دارد؛ گنجینه‌ای زنده از کوهستان هورامان و گواهی بر ژرفا و پایداریِ سنت کردی.
بحث‌ها و برداشت‌های نادرست
پیر شالیار واقعاً که بود؟ چهرهٔ پیر شالیار بیش از همه از راه افسانه شناخته می‌شود و روایت‌های او گوناگون‌اند. اغلب او را درمانگر و مرد مقدسِ دانا و سالخوردهٔ هورامان توصیف می‌کنند؛ برخی سنت‌ها او را موبدی زرتشتی می‌دانند که بازتاب ریشه‌های کهن جشن است، برخی دیگر او را با سنت‌های متأخرِ صوفیانه یا دیگر سنت‌های دینی پیوند می‌دهند و گروهی نیز با جهان گسترده‌ترِ دینیِ منطقه. بازیافتنِ حقیقت تاریخیِ پشت افسانه دشوار است و بهتر است پیر شالیار را چهره‌ای مقدس و افسانه‌ای بدانیم که جشن کهن پیرامونش شکل گرفته است، نه شخصیتی تاریخی با اسناد دقیق. صادقانه آن است که او را چهره‌ای از افسانه و سنت معرفی کنیم که هویت دقیقِ تاریخی‌اش نامطمئن است.
جشن واقعاً چقدر قدمت دارد؟ بنا بر سنت، جشن قرن‌ها دیرینگی دارد؛ معمولاً از حدود نه سده یا بیشتر سخن می‌رود و باورِ رایج آن است که عناصری بسیار کهن‌تر را نیز حفظ کرده است که به میراث زرتشتیِ پیش از اسلامِ منطقه بازمی‌گردند. هرچند تعیین دقیقِ قدمت جشن و دیرینگیِ دقیقِ عناصر گوناگون آن با قطعیت دشوار است، توافقی گسترده وجود دارد که آیینی بسیار قدیمی است و لایه‌هایی به‌راستی کهن از سنت را حفظ می‌کند. صادقانه آن است که آن را جشنی دیرپا و کهن با ریشه‌های ژرفِ پیش از اسلام معرفی کنیم و درعین‌حال یادآور شویم که تاریخ‌گذاریِ دقیقِ خاستگاه و عناصر آن ممکن نیست.
جشن اسلامی است یا پیش از اسلام؟ در حقیقت هر دو است و همین لایه‌لایه‌بودن بخشی از جذابیت آن است. صورت امروزیِ جشن با سنت‌های اسلامی و به‌ویژه صوفیانهٔ منطقه، درویشان، رقص مقدس و نیایش‌هایشان پیوند دارد. بااین‌حال، در زیر این صورت‌های متأخر، نشانه‌های روشنی از میراث دینیِ بسیار کهن‌ترِ جهان کردی، پیش از اسلام، را حفظ کرده است؛ آیین کهنِ اهورامزدا و عناصری که شاید باز هم قدیمی‌تر باشند. جشن به‌جای آنکه صرفاً یکی از این دو باشد، لایه‌بندیِ چشمگیری از کهن و متأخر است؛ گذشتهٔ ژرفِ پیش از اسلام درآمیخته با اکنونِ اسلامی زنده می‌ماند. این لایه‌بندی نه تناقض، بلکه دقیقاً سرچشمهٔ ژرفای استثناییِ جشن در مقام پیوندی زنده با میراث کهنِ جهان کردی است.
موضوعات مرتبط
نوروز: جشن بزرگِ کردیِ سال نو و بهار
زرتشت: پیامبرِ آیین کهنِ زیربنای جشن
اهورامزدا: آفرینندهٔ دانا که نامش در هورامان نهفته است
میترا: ایزد کهنی که برخی بازتاب آیین‌هایش را در جشن می‌بینند
تنبور و دف: سازهای مقدسِ سنت موسیقاییِ کردی
یارسان: آیینی در منطقه که گاه با پیر شالیار پیوند داده می‌شود
دنگ‌بیژی: سنت کردیِ حافظهٔ آوازی و موسیقی
فرهنگ عامهٔ کردی: جهان گسترده‌ترِ سنت و افسانهٔ کردی
پرسش‌های متداول
جشن پیر شالیار چیست؟
جشن پیر شالیار آیینی سنتی و کهنِ کردی است که هر سال در روستای کوهستانیِ هورامان تخت، در منطقهٔ هورامانِ کردستان، برگزار می‌شود. این جشن در چهلمین روز زمستان آغاز می‌شود و در چند مرحله طی سه هفتهٔ پیاپی ادامه می‌یابد. یادِ عروسیِ افسانه‌ایِ پیر شالیار، درمانگرِ دانا و سالخوردهٔ هورامان، با شاه‌بهار خاتون، شاهزاده‌خانم بخارا، را گرامی می‌دارد. گفته می‌شود پیر شالیار این شاهزاده‌خانم را شفا داده بود. جشن با موسیقی، قربانی، سفرهٔ همگانی و رقص مقدس درویشان همراه است و از گرامی‌ترین جشن‌های زندهٔ جهان کردی به شمار می‌رود.
پیر شالیار که بود؟
پیر شالیار در افسانه، درمانگر و پیرمردی دانا و مقدس از هورامان بود که آوازه‌اش به سرزمین‌های دور رسید. گفته می‌شود شاهزاده‌خانم شاه‌بهار خاتون، دختر پادشاه بخارا، را که ناشنوا بود و توان سخن‌گفتن نداشت شفا داد و با او ازدواج کرد؛ جشن یادِ عروسیِ آن‌ها را گرامی می‌دارد. روایت‌های او گوناگون‌اند: برخی او را موبدی زرتشتی می‌دانند که بازتاب ریشه‌های کهن جشن است و دیگران با سنت‌های صوفیانه یا دیگر سنت‌ها پیوندش می‌دهند. بهتر است او را چهره‌ای مقدس و افسانه‌ای بدانیم که جشن کهن پیرامونش شکل گرفته است.
جشن کجا و چه زمانی برگزار می‌شود؟
جشن در روستای هورامان تخت برگزار می‌شود؛ سکونتگاهی چشمگیر و کوهستانی در زاگرسِ بلند، در منطقهٔ هورامانِ گسترده در دو سوی مرز ایران و عراق، و محل زندگیِ کردهای هورامی‌زبان. در چهلمین روز زمستان آغاز می‌شود و در چند مرحله طی سه هفتهٔ پیاپی ادامه می‌یابد؛ در تقویم جدید معمولاً اوایل فوریه است. جشنِ مرتبط دیگری نیز در بهار برگزار می‌شود. جشن زمستانی مشهورترین و مفصل‌ترینِ آن‌هاست.
در جشن چه اتفاقی می‌افتد؟
جشن در چند مرحله برگزار می‌شود. در نخستین مرحله، کودکان روستا گردو پخش می‌کنند و آمدن جشن را خبر می‌دهند. در مرحلهٔ بعد، کودکان پیش از سپیده‌دم از بام‌ها آواز می‌خوانند، پس از طلوع خورشید جانوران قربانی می‌شوند و مردم برای دف‌نوازی، خواندن سرودها و رقص مقدس درویشان گرد می‌آیند. مردم همچنین کنار آرامگاه پیر شالیار جمع می‌شوند و نان و خوراک را تقسیم می‌کنند. موسیقی، قربانی و سفرهٔ همگانی، تمامیِ جامعه را به هم پیوند می‌دهد.
جشن پیر شالیار چقدر قدمت دارد؟
بنا بر سنت، جشن قرن‌ها دیرینگی دارد و معمولاً از حدود نه سده یا بیشتر سخن می‌رود. باورِ رایج آن است که عناصری بسیار کهن‌تر را نیز حفظ کرده است که به میراث زرتشتیِ پیش از اسلامِ منطقه بازمی‌گردند. هرچند تعیین دقیقِ قدمت و دیرینگیِ دقیقِ عناصر گوناگون آن با قطعیت دشوار است، توافقی گسترده وجود دارد که آیینی بسیار قدیمی است و لایه‌هایی به‌راستی کهن از سنت را حفظ می‌کند.
چرا جشن برای کردها مهم است؟
جشن آیینی با ویژگیِ مشخصِ کردی و نمادی نیرومند از هویت فرهنگیِ مردم هورامی و ژرفا و دیرینگیِ سنت کردی است. قدمت بسیار، حفظ میراث پیش از اسلام و پایداریِ آن در گذر سده‌ها، سرچشمهٔ افتخاری ژرف و گواهی بر تاب‌آوریِ فرهنگ کردی است. پیوندی زنده با گذشتهٔ کهنِ جهان کردی و از کهن‌ترین و متمایزترین جشن‌های زندهٔ کردستان است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر
هورامان افسانهٔ مردی را جشن می‌گیرد که شاهزاده‌خانمی را شفا داد — رووداو
پیر شالیار — مرکز فرهنگیِ کردیِ نیویورک
جشن پیر شالیار در هورامان — پوک‌مدیا
جشن کردیِ پیر شالیار در اورامان تخت — اَدونچر ایران