Destpêk
Ekwan Dêw yek ji dêwên herî bîranbar ên Şahnameyê, Pirtûka Padîşahan a Farisî, ye: dêwekî fêlbaz ê ku şêweyê xwe diguherîne û zîrekiya xwe li hember hêza lehengê herî mezin, Rustem, danî. Di beşeke navdar û ecêb de Ekwan Dêw lehengê di xew de rakir ezman û avêt deryayê, lê bilezbîriya Rustem bi xwe serket fêla wî û di dawiyê de ew hat kuştin.
Çîroka Ekwan Dêw yek ji beşên serbixwe yên navdar ên jiyana lehenge ya Rustem e, pêşbirkeke ne tenê ya hêza bedenî, lê ya aqil û zîrekiyê, ku zîrekiya leheng tê de bi qasî hêza wî girîng e. Ew aîdî cîhana dêwan e, dêwên mîtolojiya Îranî, heyînên xerabkar ên ku xizmeta ruhê xerabiyê dikin û li seranserê destanê wek dijminên lehengên Îranê xuya dibin. Di nav wan de Ekwan Dêw bi ecêbî û zîrekiya pêşbirka xwe ya bi Rustem re cuda dibe.
Mîna hemû kesayetiyên Pirtûka Padîşahan û mîna cîhana firehtir a dêwan, Ekwan Dêw aîdî mîrata mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ye, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Dêw bi xwe di folklor û zimanê Kurdî de bi qasî her kevneşopiyeke din a Îranî zindî ye. Nasîna Ekwan Dêw hevdîtina yek ji dijminên dêwî yên bîranbar ên destanê û çîrokekê ye ku leheng bi aqilê xwe bi qasî hêza xwe tê de ser dikeve.
Naverok
Ekwan Dêw Çi Ye?
Ekwan Dêw, ku Ekwan-e Dîv an Ekwan Dev jî tê nivîsîn, dêwekî Şahnameyê ye, yek ji dêwên xerabkar ên mîtolojiya Îranî, ku bi pêşbirka xwe ya bi leheng Rustem re di padîşahiya padîşahê dadwer Key Xusrew de navdar e. Ew dikarî şêweyê xwe biguherîne, wek kerê kovî xuya bibe, di hewayê de winda bibe an bibe bahoz; Ekwan Dêw pêşî wek kerê kovî yê ecêb û bedew ê ku êrişên hovane dibir ser keriyên padîşah xuya bû. Rustem ji bo çareserkirina vê heyînê hat şandin û xwe li hember dêwekî zîrek dît, yê ku dema leheng di xew de bû ew rakir ezman û berî avêtina wî ya deryayê bijartineke tinazî pêşkêşî wî kir. Lê Rustem, ku xuyê dêw ê dijber nas dikir, bi zîrekiya xwe fêla wî vala derxist, sax ma û di dawiyê de bi kemend û gurz Ekwan Dêw kuşt. Ew wek yek ji dêwên fêlbaz ên bîranbar ên destanê tê bîranîn, ku çîroka wî bi qasî pêşbirka hêzê pêşbirka aqil û zîrekiyê ye.
Dêw û Kerê Kovî
Çîroka Ekwan Dêw ne bi dêwekî hov û kirêt, lê bi kerê kovî yê ecêb û bedew dest pê dike. Di padîşahiya padîşahê dadwer Key Xusrew de kerê kovî yê bi xêzeke reş li dirêjahiya pişta xwe û bedewî û hêzeke neasayî dest bi êrişên hovane li keriyên hespên padîşah kir û zehmetî û wêrankirina mezin çêkir.
Padîşah hest kir ev ne heyîneke asayî, lê heyîneke sihrê ye û biryar da lehengê xwe yê herî baş bişîne ku wê çareser bike; ji ber vê yekê gazî Rustemê mezin kir. Kerê kovî bi rastî Ekwan Dêw bû, dêwekî ku şêweyê xwe diguherand û ev şêweyê bedew girtibû da ku di nav keriyên padîşah de xerabiyê bike. Ev destpêka çîrokê, bi kerê xwe yê kovî yê ecêb û bedew ê ku di veşartî de dêw e, rengê tevahiya beşê diyar dike, ya ku li seranserê xwe bi xapandin, guhertina şêwe û pêşbirka aqil û zîrekiyê tê naskirin. Hûrgiliya ku heyîn pêşî ne wek hoveyekî kirêt, lê wek kerê kovî yê bedew xuya bû taybetmendiyeke xuyê fêlbaz ê Ekwan Dêw e, dêwekî ku bi fêl û xweveşartinê kar dike, li şûna tirsandina eşkere. Têgihiştina padîşah ku kerê kovî heyîneke sihrê bû û şandina Rustem ji bo çareserkirina wê leheng xiste ser wê serpêhatiya ecêb a ku dê zîrekiya wî bi qasî hêza wî biceribîne. Ji ber vê yekê dêw û kerê kovî heman heyîn in û şêweyê bedew ê xweveşartinê fêla yekem a Ekwan Dêw e, gava destpêkê ya pêşbirka wî ya bi lehengê herî mezin re.
Xalên Sereke
Ekwan Dêw dêwekî fêlbaz ê Şahnameyê ye ku şêweyê xwe diguherîne.
Ew pêşî wek kerê kovî yê bedew ê ku êrişên hovane dibir ser keriyên padîşah xuya bû.
Key Xusrew Rustem şand ku vê heyînê çareser bike.
Dêw Rustemê di xew de rakir ezman û avêt deryayê.
Rustem, ku xuyê dêw ê dijber nas dikir, bi zîrekiya xwe fêla wî vala derxist û sax ma.
Rustem vegeriya û bi kemend û gurzê xwe Ekwan Dêw kuşt.
Agahiyên Kurt
Nav: Ekwan Dêw (Ekwan-e Dîv, Ekwan Dev jî)
Cure: Dêwekî mîtolojiya Îranî
Xuy: Guhertina şêwe û fêlbazî
Şêweyê pêşîn: Kerê kovî yê bedew ê bi xêzeke reş
Serdem: Padîşahiya Key Xusrew
Hevrik: Rustem, lehengê herî mezin ê Îranê
Kiryara navdar: Avêtina Rustemê di xew de ya deryayê
Têkbirina wî bi: Zîrekiya Rustem, paşê kemend û gurzê wî
Mijar: Pêşbirkeke aqil û zîrekiyê bi qasî ya hêzê
Mîrat: Kevneşopiya mîtolojîk a hevpar a Îranî
Nêçîra Dêw
Ji aliyê Key Xusrew ve ji bo çareserkirina kerê kovî yê ecêb ê ku êrişên hovane dibir ser keriyên padîşah hatibû şandin, Rustem ji bo nêçîra heyînê rê ket. Lê zû fêm kir ev ne nêçîreke asayî ye; her carê ku kerê kovî teng dikir û hewl dida bigire, heyîn winda dibû, ji ber ku ew Ekwan Dêw ê ku şêweyê xwe diguherand bû û dikarî di hewayê de winda bibe.
Kevneşopî dibêje Rustem sê rojan bêencam li pey dêwê ku ji dest direviya çû, ji ber ku Ekwan Dêw bi guhertina şêweyê xwe û şiyana xwe ya windabûnê her carê ji leheng xwe rizgar dikir. Dema Rustem nêzîk dibû û tîrek davêt an hewl dida heyînê bigire, ew winda dibû û paşê li cihekî din dîsa xuya dibû, tinaz li leheng dikir û ji destê wî direviya. Ev nêçîra dirêj û bêencam, ku lehengê herî mezin ji ber fêla dêw tê de bêencam dima, xuyê fêlbaz ê Ekwan Dêw û taybetiya neasayî ya pêşbirkê diyar dike. Ev dijminek bû ku tenê bi hêzê nedihat têkbirin, ji ber ku ew nedisekinî û şer nedikir, lê winda û dîsa xuya dibû û li şûna şerê eşkere bi xapandinê kar dikir. Bêencamiya nêçîrê Rustem westand û di dawiyê de leheng, ji peygerîna dirêj û bêencam westiyayî, li kêleka kaniyekê ji bo bêhnvedanê razayî û çû xewê. Ekwan Dêw ê zîrek li benda vê kêliya westîn û xewê bû û dêw niha derfeta xwe girt da ku rewşê li dijî leheng biguherîne. Ji ber vê yekê nêçîra dêw bingeh ji beşa navendî ya navdar û ecêb a çîrokê re datîne, ku lehengê di xew de dê xwe tê de bi tevahî di destê dêwê fêlbaz de bibîne.
Avêtina Deryayê
Dema Rustem li kêleka kaniyê di xew de bû Ekwan Dêw derfeta xwe girt. Dêw bi hêza xwe ya ecêb perçeyê erdê ku leheng li ser razayî bû jê kir û ew, hê di xew de, ber bi jor rakir ezman; Rustem şiyar bû û xwe di destê hêza dêw de, pir ji erdê bilindtir, li ezman dît.
Ekwan Dêw niha bi tinaz bijartinek pêşkêşî leheng kir. Wî ji Rustem pirsî gelo dixwaze bê avêtin ser çiyayan da ku tê de li zinaran bişkê û şêr û ajalên kovî wî bixwin, an bê avêtin deryayê da ku di avê de bixeniqe. Dêw bi hovîtî û pêbaweriya xwe hişt ku dîlê wî şêwaza mirina xwe bijêre û kêfa hêza xwe ya li ser lehengê herî mezin dikir. Ev dilê navdar û bi drama yê çîrokê ye: leheng, bêçare û li jor di destê dêw de girtî, rastî bijartineke tinazî di navbera du mirinan de tê. Wêneya Rustem a ku li ser perçeyekî erdê hatiye rakirin ezman û dêw bijartina çiya an deryayê pêşkêşî wî dike bû yek ji dîmenên nîşandar ên Şahnameyê, ku di gelek destnivîsên bi wêne yên destanê de hat wênekirin. Lê dêw tevî hemû zîrekiya xwe li ber wê yekê bû ku bi zîrekiya leheng bê xapandin, ji ber ku Rustem tiştek ji xuyê dijber ê dêwan dizanî ku dê wê bijartinê biguherîne berjewendiya xwe. Avêtina deryayê û bijartina tinazî ya berî wê navenda bi drama û navdar a çîroka Ekwan Dêw ye, kêliya xetereya herî mezin a leheng û serketina herî mezin a dêw, ku hê dê bi zîrekiya leheng berevajî bibe.
Zîrekiya Rustem
Serketina Rustem li ser Ekwan Dêw ne bi hêzê bû, ji ber ku ew di destê dêw de bêçare bû, lê bi zîrekiyê bû. Rustem tiştekî pir girîng li ser xuyê dêwan dizanî: ku aqilê wan berevajî kar dikir û wan dê berevajî her tiştê ku ji wan dihat xwestin bikira.
Ji ber vê yekê dema dêw bijartina avêtina ser çiyayan an deryayê pêşkêşî wî kir, Rustem bi aqilê xwe dît ku ketina li ser çiya û zinaran dê mirineke misoger be, lê dibe ku ji ketina avê sax bimîne. Lê wî dizanî heger deryayê bixwaze dêwê bi xuyê dijber dê berevajî wê bike û wî li çiyayan bişikîne. Ji ber vê yekê leheng bi bilezbîriyê lava kir ku bê avêtin ser çiyayan û xwe nîşan da ku wê çarenûsê tercîh dike. Ekwan Dêw, li gor xuyê xwe yê dijber, berevajî ya ku jê hat xwestin kir û Rustem avêt deryayê, tam mîna ku leheng dixwest. Bi vê fêla zîrek, bi vegerandina xuyê dijber ê dêw bi xwe li dijî wî, Rustem xwe ji mirina misoger rizgar kir û çarenûsa ku dikarî jê sax bimîne ji xwe re misoger kir. Zîrekiya Rustem dilê wateya çîrokê ye, ji ber ku nîşan dide leheng ne tenê bi hêzê, lê bi aqilê xwe ser dikeve, bi fêmkirin û bikaranîna xuyê dijber ê dêwê fêlbaz ser dikeve fêla wî. Ev çîrokek e ku aqil û bilezbîrî tê de bi qasî hêzê girîng in, pêşbirkeke aqil û zîrekiyê ku lehengê herî mezin tê de xwe hem wek yê zîrektir hem wek yê bi hêztir îspat dike. Zîrekiya Rustem, ku xuyê dêw bi xwe li dijî wî vedigerîne, xala navdar û taybet a çîroka Ekwan Dêw e.
Kuştina Ekwan
Dêwê xapandî Rustem avêt deryayê, lê leheng sax ma, mîna ku wî dixwest, û bi avjeniyê gihişte peravê, xwe ji avê rizgar kir. Lê pêşbirk hê bi dawî nebûbû, ji ber ku leheng biryar dabû dêwê ku nêzîk bû ew hilweşîne bikuje.
Rustem piştî gihiştina peravê û vegerandina hêza xwe careke din li Ekwan Dêw geriya. Vê carê dema dêw dît leheng amade bû û hêza xwe ya mezin û çekên xwe yên navdar bi kar anîn. Wî kemenda xwe avêt, ew kamand a ku wî ew qas bi jêhatî bi kar dianî, dêw girt xefikê û paşê bi gurzê xwe yê bi hêz, an di hin vegotinan de bi şûrê xwe, lê xist û Ekwan Dêw kuşt, serê dêwê fêlbaz jê kir û di dawiyê de gefa wî bi dawî anî. Bi kuştina Ekwan pêşbirka dirêj û ecêb bi dawî hat, lehengê ku dêw nêzîk bû hilweşîne di dawiyê de serket wî. Kevneşopî zêde dike Rustem dema vegeriya kaniyê dît ku hespê xwe yê mezin Rexş ji wir çûbû û wî hesp ji keriyekî dijmin vegerand, kerî jî bi xwe re bir û şervanên dijmin ên ku li pey wî hatin paşde xistin; ev dawiya bi şan a serpêhatiyê bû. Lê dilê çîrokê kuştina Ekwan Dêw e, serketina leheng bi zîrekiyê û paşê bi hêzê li ser dêwê fêlbaz. Kuştina Ekwan beşa navdar bi dawiyeke têrker bi dawî tîne, leheng serketî û dêwê xerabkar wêrankirî, piştî ku Rustem bi zîrekiya xwe serket fêla wî û paşê bi hêza xwe têk bir.
Sembolîzm û Wate
Ekwan Dêw berî her tiştî mijara pêşbirka aqil û zîrekiyê tîne ziman, serketina aqil û zîrekiyê li ser dijminekî xapîner û bi xetere. Berevajî dêwên ku bi hêza bedenî tên têkbirin, Ekwan Dêw bi piranî bi zîrekiya Rustem tê têkbirin, yê ku xuyê dijber ê dêw bi xwe li dijî wî vedigerîne. Di vê yekê de çîrok aqilê leheng bi qasî hêza wî dipesinîne û hîn dike hin dijmin bi aqilê mirov tên têkbirin, li şûna hêzê.
Ekwan Dêw herwiha xuyê fêlbaz ê dêwan tîne ziman, dêwên mîtolojiya Îranî yên ku li şûna hêza eşkere bi xapandin, guhertina şêwe û fêlê kar dikin. Wek heyîneke ku şêweyê xwe diguherîne û wek kerê kovî yê bedew xuya dibe, di hewayê de winda dibe û leheng radike ezman, Ekwan Dêw hêza xapîner û ecêb a dêwî di destanê de nîşan dide, heyîna xerabkar a ku bi fêlê xerabiyê dike. Û di têkbirina xwe ya dawî de Ekwan Dêw serketina leheng û hêzên qenciyê li ser xerabiya xapîner a dêw tîne ziman. Di van hemûyan de Ekwan Dêw kesayetiyeke watedar e, pêşbirka aqil û zîrekiyê, xuyê fêlbaz ê dêwan û serketina zîrekî û hêzê bi hev re li ser dijminekî xapîner tîne ziman. Ew dêwê fêlbaz e ku pêşbirka wî ya ecêb û navdar a bi Rustem re yek ji çîrokên dêwî yên bîranbar ên Şahnameyê ye, çîrokek ku leheng bi aqilê xwe bi qasî hêza xwe tê de ser dikeve.
Ekwan Dêw û Kurd
Ekwan Dêw, mîna hemû kesayetiyên Şahnameyê û mîna cîhana firehtir a dêwan, aîdî mîrata mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ye, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Dêwên mîtolojiya Îranî beşek ji xezîneya kevn û hevpar a kevneşopiya mîtolojîk a Îranî ne û bi taybetî dêw li seranserê welatên Îranî kesayetiyeke zindî ye.
Ji bo Kurdan dêw di folklor û ziman de bi qasî her kevneşopiyeke din a Îranî kesayetiyeke zindî ye. Di Kurdî de peyv dêw e, bi wateya heyîneke pir mezin, hoveyekî mirovxwar an hoveyekî tirsnak, rasterast ji heman rehê kevn ê Avestayî, daeva, derdikeve ku dîv a Farisî jî jê tê. Dêw di çîrokên gelêrî yên Kurdî de kesayetiyeke hevpar e, heyîna mezin an hoveya mirovxwar a ku lehengê zîrek divê bi aqilê xwe ser bikeve fêla wê, pirî caran bi fêlê li şûna hêzê, pir mîna ku Rustem ser dikeve fêla Ekwan Dêw. Bi vê wateyê çîroka dêwê fêlbaz Ekwan, ku zîrekî li ser dijminekî hov tê de ser dikeve, dengvedanên xwe di çîrokên gelêrî yên Kurdan û hemû gelên Îranî de heye. Bi rastgoî û rastî divê Ekwan Dêw û tevahiya cîhana dêwan wek beşek ji vê mîrata hevpar a Îranî bên nasîn, li şûna naverokên tenê Kurdî; lê kesayetiya dêw bi rastî di kevneşopiya Kurdî de zindî ye û çîroka lehengê ku bi zîrekiya xwe ser dikeve hoveyê beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojî û çîrokên gelêrî yên Îranî ye ku Kurd bi cîranên xwe re parve dikin û wek ya xwe hêja dibînin.
Nîqaş û Têgihiştinên Şaş
Gelo Ekwan Dêw heman Dêwê Spî yê Mazenderanê ye? Na; her du dêwên cuda yên Şahnameyê ne, her çiqas her du dêw in ku Rustem têk birin. Dêwê Spî, Dîv-e Sepîd, dêwê mezin ê Mazenderanê ye ku Rustem di ceribandina dawî ya heft ceribandinên xwe de dikuje, dijminekî ku bi hêzê di şerekî mezin de tê têkbirin. Ekwan Dêw dêwekî din e, fêlbazekî ku şêweyê xwe diguherîne ji beşeke cuda û paşê, yê ku bi piranî bi zîrekiya leheng tê têkbirin. Divê her du neyên tevlihevkirin, ji ber ku dêwên cuda yên çîrokên cuda ne.
Gelo dêw heman cin in? Na; ev tevlihevbûneke hevpar e, lê her du aîdî kevneşopiyên cuda ne. Dêw daeva ya kevneşopiya kevn a Îranî ye ku bûye dêw, heyîneke xerabkar a mîtolojiya Îranî mîna Ekwan Dêw; cin aîdî kevneşopiyeke cuda ya Erebî ne. Her çiqas di serdema Îslamî de pirî caran hatin tevlihevkirin, dêw ê Şahnameyê, Ekwan Dêw jî di nav de, bi rastî aîdî kevneşopiya mîtolojîk a Îranî ye û ne cîhana cinan a Erebî.
Gelo Ekwan Dêw kesayetiyeke bi taybetî Kurdî ye? Na; mîna hemû kesayetiyên Şahnameyê ew aîdî mîrata mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ye, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Lê dêw bi rastî di folklor û zimanê Kurdî de zindî ye, ji heman rehê kevn ê Avestayî derdikeve û çîroka lehengê ku bi zîrekiya xwe ser dikeve hoveyê beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojî û çîrokên gelêrî yên Îranî ye ku Kurd bi cîranên xwe re parve dikin. Ji ber vê yekê divê Ekwan Dêw bi baştirîn awayî wek beşek ji mîrata hevpar a Îranî bê nasîn, kesayetiyeke kevneşopiya hevpar li şûna ya tenê Kurdî, her çiqas di kevneşopiya Kurdî de jî bi rastî li cihê xwe ye, mîna hemû kevneşopiyên Îranî.
Mijarên Têkildar
Dêw: dêwên mîtolojiya Îranî, ku Ekwan yek ji wan e
Rustem: lehengê herî mezin ê Îranê, yê ku bi zîrekiya xwe serket fêla Ekwan
Key Xusrew: padîşahê ku Rustem şand li dijî dêw
Efrasiyab: padîşahê Tûranî yê ku keriyên wî di dawiya çîrokê de xuya dibin
Ehrîmen: ruhê xerabiyê yê ku dêw xizmeta wî dikin
Sîmurgh: çivîka mezin û qenc a destanê
Şahname: Pirtûka Padîşahan a Farisî, destana mezin a Îranê
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Ekwan Dêw di Şahnameyê de çi ye?
Ekwan Dêw dêwekî fêlbaz ê Şahnameyê ye ku şêweyê xwe diguherîne, yek ji dêwên mîtolojiya Îranî, ku bi pêşbirka xwe ya bi leheng Rustem re di padîşahiya Key Xusrew de navdar e. Ew pêşî wek kerê kovî yê bedew ê ku êrişên hovane dibir ser keriyên padîşah xuya bû, paşê Rustemê di xew de rakir ezman û avêt deryayê. Lê Rustem, ku xuyê dêw ê dijber nas dikir, bi zîrekiya xwe fêla wî vala derxist, sax ma û di dawiyê de bi kemend û gurz ew kuşt.
Ekwan Dêw çawa Rustem avêt deryayê?
Dema Rustem, ji nêçîra dirêj westiyayî, li kêleka kaniyekê di xew de bû, Ekwan Dêw bi hêza xwe ya ecêb perçeyê erdê ku leheng li ser razayî bû jê kir û ew, hê di xew de, ber bi jor rakir ezman. Paşê dêw bi tinaz bijartinek pêşkêşî Rustem kir: avêtina ser çiyayan da ku li zinaran bişkê û ajal wî bixwin, an avêtina deryayê da ku bixeniqe. Dema Rustem bi zîrekiya xwe çiya xwestin, dêwê bi xuyê dijber berevajî wê kir û ew avêt deryayê.
Rustem çawa bi zîrekiya xwe serket fêla Ekwan Dêw?
Rustem dizanî dêw xwedî xuyê dijber in û dê berevajî her tiştê ku ji wan dihat xwestin bikira. Dema dêw bijartina avêtina ser çiyayan an deryayê pêşkêşî wî kir, Rustem bi aqilê xwe dît ku zinar mirineke misoger in, lê ji avê dikarî sax bimîne. Ji ber vê yekê lava kir ku bê avêtin ser çiyayan, ji ber ku dizanî dêwê bi xuyê dijber dê berevajî wê bike û wî biavêje deryayê, tam mîna ku wî dixwest. Bi vê fêlê, bi vegerandina xuyê dêw bi xwe li dijî wî, leheng jiyana xwe rizgar kir.
Ekwan Dêw çawa hat kuştin?
Piştî avêtina deryayê Rustem sax ma û bi avjeniyê gihişte peravê. Hêza xwe vegerand û careke din li Ekwan Dêw geriya û vê carê amade bû. Wî kemenda xwe avêt û dêw girt xefikê, paşê bi gurzê xwe yê bi hêz, an di hin vegotinan de bi şûrê xwe, lê xist û serê dêwê fêlbaz jê kir, di dawiyê de gefa wî bi dawî anî. Kuştina Ekwan pêşbirka ecêb bi dawî anî, leheng bi zîrekiyê û paşê bi hêzê serket.
Gelo Ekwan Dêw heman Dêwê Spî ye?
Na; ew dêwên cuda yên Şahnameyê ne, her çiqas her du dêw in ku Rustem têk birin. Dêwê Spî, Dîv-e Sepîd, dêwê mezin ê Mazenderanê ye ku Rustem di ceribandina dawî ya heft ceribandinên xwe de dikuje, ku bi hêzê di şerekî mezin de tê têkbirin. Ekwan Dêw dêwekî din e, fêlbazekî ku şêweyê xwe diguherîne ji beşeke cuda, yê ku bi piranî bi zîrekiya leheng tê têkbirin. Divê her du neyên tevlihevkirin.
Gelo Ekwan Dêw kesayetiyeke Kurdî ye?
Ekwan Dêw aîdî mîrata mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ye, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin, li şûna kesayetiyeke tenê Kurdî. Lê dêw bi rastî di folklor û zimanê Kurdî de zindî ye, ji heman rehê kevn ê Avestayî derdikeve û çîroka lehengê ku bi zîrekiya xwe ser dikeve hoveyê beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojî û çîrokên gelêrî yên Îranî ye ku Kurd bi cîranên xwe re parve dikin.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Ekwan-e Dîv - Encyclopaedia Iranica
Ekwan Dêw Rustem Diavêje Deryayê - Library of Congress
Ekwan Dêw Rustem Diavêje Deryayê - The Met