Destpêk
Hecîc (bi kurdî: Hecîc) yek ji gundên herî bedew ên Hewramanê ye, herêma çiyayî ya navdar a Kurdistana Îranê. Li pala tûj a li ser çemê Sîrwanê ava bûye; xaniyên wê yên kevirî li ser hev hatine rêzkirin, bi awayekî ku banê xaniyekî dibe hewşa yê li ser wê — şêwaza «pelikanî» ya navdar a mîmariya hewramî. Li vir gund, çiya û çem di dîmeneke yekgirtî û bi heybet de li hev dicivin.
Hecîc li dilê herêmeke ku niha ji aliyê UNESCOyê ve hatiye naskirin e û gewhereke mîrasa kurdî ye. Ev nasname li gund, derdora wê û şêwaza jiyanê ya ku diparêze dinêre.
Xalên Sereke
• Hecîc gundeke terasî ye li herêma Hewramanê ya parêzgeha Kirmaşanê, Îran.
• Xaniyên wê yên kevirî li palê li ser hev rêz dibin, bi awayekî ku her ban dibe hewşa li ser wê — şêwaza «pelikanî».
• Gund li ser çemê Sîrwanê ye di dîmeneke çiyayî ya tûj de.
• Ew beşeke dîmena çandî ya Hewramanê ye, devereke Mîrasa Cîhanî ya UNESCOyê.
• Hecîc şêwaza jiyana kevneşopî ya kurdî ya hewramî diparêze.
Agahiyên Kurt
Nav (bi kurdî): Hecîc
Cure: Gundeke çiyayî ya terasî
Welat / Herêm: Îran (Rojhilat)
Parêzgeh: Kirmaşan
Herêm: Hewraman (Uramanat)
Çem: Sîrwan
Mîmarî: Xaniyên kevirî yên li ser hev bi şêwaza «pelikanî»
Mîras: Beşeke dîmeneke Mîrasa Cîhanî ya UNESCOyê
Naverok
Hecîc Li Ku ye?
Hecîc li herêma Hewramanê ya parêzgeha Kirmaşanê li rojavayê Îranê ye, di heman welatê çiyayî yê bi heybet de ku bajarok û gundên derdora Pawe û Palanganê tê de ne. Li qeraxên tûj ên çemê Sîrwanê, di nav lûtkeyên Hewramanê de, nêzî sînorê Kurdistana Iraqê ye; yek ji quncikên herî bedew ên hemû cîhana kurdî ye.
Gundê Pelikanî
Tiştê Hecîcê dike cihê ku ji bîr neçe awayê avakirina wê ye. Li pala tûj a çiyayê cih ji bo kolanên asayî tune ye, ji ber vê yekê gundiyan xaniyên xwe yên kevirî tebeqe bi tebeqe li palê ava kirine, her xanî hinek li paş û li ser yê berî xwe. Banê rast ê her xaniyî dibe teras û hewşa xaniyê li ser wê; bi vî awayî hemû gund dibe pelikaneeke mezin a kevirî ku ber bi lûtkeyan ve hilkişe. Ev şêwaza «pelikanî», ku di gundên navdar ên Hewramanê de jî heye, hem bersiveke bikêrhatî ya li gorî erdnîgariyê ye hem jî tiştekî bi bedewiyeke balkêş e.
Li Ser Sîrwanê
Li binê Hecîcê Sîrwan diherike, çemê ku di nav çiyayên Hewramanê re derbas dibe û ber bi Kurdistana Iraqê ve diçe. Cudahîya di navbera geliyê kesk ê çem, lûtkeyên tazî û gewr û xaniyên rengê hingiv de dîmeneke balkêş dide gund. Darên gûz û hinarê, baxçeyên terasî û kaniyên çiyayî şêwazeke jiyanê xwedî dikin ku bi axê ve ji nêz ve girêdayî ye, wek bi sedsalan li van çiyayên tûj û dijwar bûye.
Hewraman û Mîrasa Wê
Hecîc beşeke Hewramanê (Uramanat) e, herêmeke bi devoka xwe ya taybet a kurdî ya hewramî, muzîk, kevneşopî û gundên terasî navdar e. Ji bo naskirina vê dîmena çandî ya dewlemend û şêwaza jiyana wê ya bi sedsalan kevn, Hewraman di lîsteya Mîrasa Cîhanî ya UNESCOyê de hatiye tomarkirin; bi vî awayî gundên wek Hecîcê ketine nav mîrasa hêja ya mirovahiyê. Kevneşopiyên kûr ên herêmê di merasîmên wek ayîna Pîr Şalyar de jî berdewam in, ku li cihên din ên Hewramanê tê pîrozkirin.
Hecîc Îro
Îro Hecîc hem gundeke jîndar e hem jî cihê ziyaretê ye ku her roj zêdetir kes ji bo bedewî û mîrasa wê tên. Turîzmê bala nû û dahat aniye, di heman demê de civak hewl dide mîmariya kevneşopî û jiyana ku gund dike cihê taybet biparêze. Li ser çemê xwe di nav lûtkeyên Hewramanê de rêz bûye; Hecîc yek ji derbirînên herî dilrev ên çanda çiyayî ya kurdî dimîne.
Demrêz
berî sedsalan — Hecîc li pala çiyayê tebeqe bi tebeqe bi şêwaza pelikanî ya hewramî tê avakirin.
bi kevneşopî — Gund bi çandiniya terasî, bax û xwedîkirina pez li ser Sîrwanê dijî.
bi demê re — Hecîc wek yek ji gundên herî bedew ên Hewramanê tê naskirin.
2021 — Dîmena çandî ya Hewramanê di lîsteya Mîrasa Cîhanî ya UNESCOyê de tê tomarkirin.
îro — Hecîc gundeke jîndar û cihê mîrasê yê navdar e.
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Hecîc li ku ye?
Hecîc gundek e li herêma Hewramanê ya parêzgeha Kirmaşanê li rojavayê Îranê, li ser çemê Sîrwanê nêzî sînorê Kurdistana Iraqê.
Hecîc bi çi tê naskirin?
Ew bi mîmariya xwe ya «pelikanî» tê naskirin: xaniyên kevirî li palê li ser hev rêz dibin û her ban dibe hewşa xaniyê li ser wê, di dîmeneke çiyayî ya bi heybet de.
Herêma Hewramanê çi ye?
Hewraman (Uramanat) herêmeke çiyayî ya Kurdistana Îranê û Iraqê ye ku bi gundên terasî, çanda kurdî ya hewramî ya taybet û kevneşopiyên xwe tê naskirin; dîmena wê ya çandî devereke Mîrasa Cîhanî ya UNESCOyê ye.
Tu dikarî biçî Hecîcê?
Erê. Hecîc gundeke jîndar e ku bûye cihê ziyaretê yê populer ji bo kesên ku ji bo bedewî û mîrasa wê tên.
Kes, Cih û Mijarên Têkildar
Herêma Hewramanê · gundên pelikanî · çemê Sîrwanê · Pawe · Palangan · Pîr Şalyar.