**Kurteya AI:** Nûçeyên Kurdî yên vê hefteyê cudahiya di navbera zindîtiya civakî û xetereya siyasî de nîşan didin. Herêma Kurdistanê di Cejna Qurbanê de pêşwaziya zêdetirî 350,000 geştyaran kir û rola xwe ya berdewam wekî cihê ewle yê seferê ji bo malbatên seranserê Iraqê nîşan da. Di heman demê de nîqaşa Iraqê ya li ser komên çekdar, nakokiyên temsîlkirina Kurdan li Sûriyeyê, zexta mafên mirovan li Kurdistana Îranê û pêvajoya nazik a aştiya Tirkiye-Kurd nîşan didin ku civakên Kurd hîn li navenda pirsên herêmî yên li ser hêza dewletê, maf, ewlehî û temsîlkirinê ne.
Naverok
• Destpêk: Hefteyek tevger, zext û nîşanên siyasî
• Geştûguzara cejnê hêza civakî ya kişandina Herêma Kurdistanê nîşan dide
• Nîqaşa Iraqê ya komên çekdar û faktora Kurdistanê
• Rojava û temsîlkirina Kurdan li Sûriyeyê hîn mijara nakokiyê ne
• Pêvajoya aştiyê ya Tirkiyeyê: Çarçoveya yasayî an nediyariya siyasî
• Rojhilat: Cezayên mirinê, girtin û hişyariya mafên mirovan
• Rêza demê: Çend mehên borî di nûçeyên Kurdî de
• Pirs û bersiv: Xwendevan divê çi bizanin?
• Çavkanî
Destpêk: Hefteyek tevger, zext û nîşanên siyasî
Nûçeyên Kurdî yên vê hefteyê bi du cureyên pir cuda yên tevgerê şêwe girtin. Ya yekem tevgera rastîn bû: malbat, hecî, kesên betlaneyê û ziyaretvanên di Cejna Qurbanê de ber bi Herêma Kurdistanê û di nav wê de diçûn. Rudaw ragihand ku di dema betlaneyê de zêdetirî 350,000 geştyaran serdana çar parêzgehên Herêmê kir û nêzîkî ji sedî 80 ji Iraqê federal hatin.[1] Ev hejmar girîng e, ji ber ku geştûguzar ne tenê çalakiyeke aborî ye. Di rewşa Kurdî de herwiha têgihiştinên li ser ewlehî, mîvanperwerî, erdnîgarî û nîzama giştî nîşan dide.
Cureya duyemîn a tevgerê siyasî bû. Hikûmeta nû ya Iraqê hîn bi zexta li ser awayê anîna komên çekdar di bin desthilata dewletê de rû bi rû bû; nîqaşek ku rasterast behsa Herêma Kurdistanê dike, ji ber ku hin fraksiyonên bi piştgiriya Îranê hebûna hêzên biyanî yên koalîsyonê li bakurê Iraqê wekî sedema redkirina bêçekbûnê diyar dikin.[2] Li Sûriyeyê temsîlkirina Kurdan hîn mijara nakokiyê bû piştî raporên ku Kurdan di pêvajoya hilbijartina Meclîsa Gel de tenê pênc kursî girtin; partiyên Kurd jî daxwaza hebûneke pir mezintir a li gorî giraniya wan a demografîk û siyasî didomandin.[3]
Hefteyê herwiha nîqaşa nû ya li ser pêvajoya aştiya Kurdî ya Tirkiyeyê dît. Abdullah Öcalan ji Îmraliyê bi rêya kanalên Partiya DEM û têkiliyên malbatî peyam da, hişyarî kir ku «wextê windakirinê tune ye» û ji bo derxistina pêvajoyê ji bendewarî û nediyariyê çarçoveyeke yasayî xwest.[4] [5] Li Kurdistana Îranê jî komên mafên mirovan piştrastkirina cezayên mirinê li dijî girtiyên siyasî yên Kurd û zexta berfirehtir a Gulanê li ser civaka sivîl a Kurdî, kesayetiyên çandî û girtîyan ragihandin.[6] [7]
Geştûguzara cejnê hêza civakî ya kişandina Herêma Kurdistanê nîşan dide
Pozîtîftirîn çîroka hefteyê ji sektora geştûguzarê ya Herêma Kurdistanê hat. Rudaw ragihand ku di betlaneya çarrojî ya Cejna Qurbanê de zêdetirî 350,000 geştyaran serdana Hewlêr, Dihok, Helebce û Silêmaniyê kir.[1] Rayedaran got ku nêzîkî ji sedî 80 ziyaretvan ji Iraqê federal, bi taybetî parêzgehên navendî û başûrî, hatin.[1]
Hejmar li seranserê Herêmê balkêş bûn. Li gorî raporan Hewlêrê zêdetirî 100,000 geştyar qebûl kirin, li hember 89,000 di betlaneya Cejna Qurbanê ya sala borî de. Silêmaniyê ji roja berî cejnê heta Yekşemê nêzîkî 100,000 ziyaretvan tomar kirin; Helebceyê jî zêdetirî 100,000 ziyaretvan ji bo cihên geştûguzarê ragihandin. Dihokê rojane zêdetirî 8,000 geştyar qebûl kirin û tevahiya pênc rojan ji 50,000 derbas bû.[1]
Parêzgeh an dever | Hejmara geştûguzarê ya di Cejna Qurbanê de hat ragihandin | Çima girîng e
Tevahiya Herêma Kurdistanê | Zêdetirî 350,000 ziyaretvan | Hêza berdewam a Herêmê ya kişandina kesan wekî cihê betlaneyê nîşan dide.
Hewlêr | Zêdetirî 100,000 ziyaretvan | Mezinbûnê li gorî dema Cejna Qurbanê ya borî nîşan dide.
Silêmanî | Nêzîkî 100,000 ziyaretvan | Hêza geştûguzarê ya rojhilatê Herêma Kurdistanê piştrast dike.
Helebce | Zêdetirî 100,000 ziyaretvan li cihên geştûguzarê | Xuya bûna zêde ya Helebceyê ji bîranîna dîrokî ya wê ya trajîk wêdetir nîşan dide.
Dihok | Zêdetirî 50,000 ziyaretvan di pênc rojan de | Balkêşiya geştûguzara cihên bêhnvedanê û çiyayên bakur nîşan dide.
Geştûguzar wateya siyasî jî hilgire. Herêmeke ku di dema bêîstiqrariya berfirehtir a Rojhilata Navîn de dikare bi sedan hezar ziyaretvan bikşîne, xwe wekî cihê aramiya nisbî pêşkêş dike. Ew yek ku piraniya ziyaretvanan ji Iraqê federal hatin bi taybetî girîng e. Nîşan dide ku gelek Iraqî hîn Herêma Kurdistanê wekî penageheke betlaneyê dibînin: sartir, kesktir, birêkûpêktir û di dema zêdetirîn seferên betlaneyê de ji gelek deverên din ewletir.
Rayedaran herwiha girîngî dan hemahengiya di navbera hêzên ewlehiyê û saziyên hikûmetê de û gotin di dema betlaneya qelebalix de tu bûyera nexwestî pêk nehat.[1] Ev xal ji bo wêneya giştî ya Herêmê navendî ye. Geştûguzar bi rê, otêl, kontrolgeh, xwaringeh, cihên xwezayî, polîs û baweriya gel ve girêdayî ye. Di hefteyekê de ku komên çekdar, tepeserî û pevçûna jeopolîtîk serdestî li gelek nûçeyên herêmî kirin, çîroka geştûguzarê aliyekî din ê jiyana giştî ya Kurdî nîşan da: malbat, bazar, çiya, mîvanperwerî û hêza aborî ya îstiqrarê.
Nîqaşa Iraqê ya komên çekdar û faktora Kurdistanê
Nîqaşa siyasî û ewlehiyê ya Iraqê xurt ma. Arab News bi veguhastina ji AFP ragihand ku Kataeb Hezbollah soz da «çalakiyên çekdarî» bidomîne, dema Bexda bi zexta Dewletên Yekbûyî ya bêçekkirina fraksiyonên bi piştgiriya Îranê rû bi rû bû.[2] Serokwezîrê Iraqê Ali al-Zaidi ji dema di nîvê Gulanê de dest bi erkê kir soz daye ku çekan tenê di destê dewletê de bihêle.[2] Ev prensîb, ku gelek caran wekî monopolê dewletê li ser çekan tê kurtkirin, ceribandineke navendî ji bo her hikûmeta Iraqî ye.
Ev mijar rasterast li Herêma Kurdistanê dikeve. Li gorî raporan Kataeb Hezbollah nîqaşkirina bêçekbûnê red dike heta hêzên biyanî li Herêma Kurdistanê ya bakurê Iraqê wekî beşeke koalîsyona navneteweyî ya bi pêşengiya Dewletên Yekbûyî, ku di 2014 de ji bo şerê li dijî çekdaran hatiye avakirin, bicihkirî ne.[2] Heman rapor dibêje li gorî bernameyê dê koalîsyon heta Îlonê peywira xwe li Herêma Kurdistanê bi dawî bike.[2]
Ev Herêma Kurdistanê dixe nav argumaneke mezintir a Iraqî û herêmî. Ji bo hikûmeta federal, bêçekkirin an tevlîkirina fraksiyonên çekdar mijara serweriyê ye. Ji bo fraksiyonên çekdar, hebûna leşkerî ya biyanî wekî bihane ji bo parastina çekan tê bikaranîn. Ji bo Herêma Kurdistanê pirs tevlihevtir e. Piştgiriya koalîsyonê ji aliyê dîrokî ve bi şerê li dijî Dewleta Îslamî, perwerde û hemahengiya bi hêzên Pêşmerge re û avahiya berfirehtir a ewlehiyê ya bakurê Iraqê ve girêdayî bûye.
Pirsgirêk ew e ku Herêm dikare di nakokiyên Bexda, Washington û aktorên bi Îranê re girêdayî de bibe amûreke danûstandinê ya retorîk. Dema komeke çekdar hebûna koalîsyonê li Kurdistanê wekî sedema parastina çekan diyar dike, Herêmê dike beşeke bihane ji bo nîqaşa neteweyî ya komên çekdar. Ev girîng e, ji ber ku ewlehiya Kurdî gelek caran bi hemahengiya bi hevkarên navneteweyî re ve girêdayî bûye, di heman demê de îstiqrara siyasî ya Bexdayê bi anîna hêza zorê di bin desthilata dewletê de ve girêdayî ye.
Rojava û temsîlkirina Kurdan li Sûriyeyê hîn mijara nakokiyê ne
Li Sûriyeyê temsîlkirina Kurdan yek ji hestiyartirîn mijarên hîn neçareserkirî ye. Hawar News bi kurtkirina ragihandina rojnameyên herêmî rexneyên li ser pêvajoya hilbijartina Meclîsa Gel ragihand û got Kurdan ji 210 kursiyan tenê pênc girtin.[3] Li gorî raporan partî û tevgerên siyasî yên Kurd, di nav de Partiya Yekîtiya Demokratîk, encam red kirin û herî kêm 40 kursî xwestin.[3]
Hejmar ji aliyê siyasî ve mijara nakokiyê ne, ji ber ku behsa paşeroja statuya Kurdan li Sûriyeyê dikin. Pêvajoyeke ku di meclîseke 210-endamî de tenê pênc kursiyên Kurdî derdixe dikare wekî tevlîkirinê were pêşkêşkirin, lê partiyên Kurd dibêjin ew giraniya demografîk an rola dîrokî ya nifûsa Kurd temsîl nake.[3] Raporê herwiha temsîlkirina qels a jinan diyar kir û got tenê jinek di lîsteya endamên hilbijartî de xuya bû, dema tê bendewarîkirin ku serokê veguhastinê 70 endamên mayî tayîn bike.[3]
Ev nîqaş mijarên di kurteya hefteyî ya berê ya Kurdish-History, Hemwelatiya Rojava, vegerên Efrînê û zextên ewlehiyê li ser Herêma Kurdistanê, hatine nîqaşkirin didomîne. Wê gotarê daxwazên hemwelatiyê yên Kurdan ên bê hemwelatî û vegera malbatên Efrînê yên koçberkirî lêkolîn kir. Mijara niha temsîlkirin e: di nîzama nû ya Sûriyeyê de kî ji bo civakên Kurd diaxive, kursî çawa tên dabeşkirin û gelo partiyên Kurd wekî hevparên neteweyî yên wekhev tên dîtin.
Temsîlkirin ne tenê mijareke sembolîk e. Li sêwirandina destûrê, mafên zimanî, nenavendîbûnê, rêkeftinên ewlehiyê, rêveberiya herêmî û têkiliya Şam û bakurrojhilatê Sûriyeyê bandor dike. Eger aktorên siyasî yên Kurd mekanîzmaya parlamentoyê ji şûna hilbijartineke rastîn wekî «tayînkirineke veşartî» bibînin, xetere ew e ku veguhastina Sûriyeyê dê şêweyên kevn ên derxistinê di bin zimanê nû yê sazîyan de ji nû ve hilberîne.[3]
Pêvajoya aştiyê ya Tirkiyeyê: Çarçoveya yasayî an nediyariya siyasî
Pêvajoya aştiya Tirkiye-Kurd bi peyamên Abdullah Öcalan vegeriya sernavên nûçeyan. Kurdistan24 ragihand ku Öcalan bang li Tirkiyeyê kir ku ji bo pêvajoya aştiyê çarçoveyeke yasayî ava bike û hişyarî kir ku derengmayîn xetereya bêîstiqrariyê tîne.[4] Turkish Minute bi veguhastina ji AFP heman peyama bingehîn ragihand: di bendewariyê de man «tenê xetere çêdike» û «wextê me yê windakirinê tune ye».[8]
Dem pir girîng e. Kurdistan24 ragihand ku PKK sala borî dev ji têkoşîna xwe ya çekdarî ya çar dehsalan berdaye û di 5ê Gulanê 2026 de rêxistinê veguhastina xwe bo «Tevgera Apoîst» ragihand û got li benda gavên yasayî yên beramber ji Enqereyê ye.[4] Di peyameke paşê ya cejnê de Öcalan got Tirkiye «ji her dema berê nêzîktirî azadî û demokrasiyê ye» û careke din girîngî da pêwîstiya çarçoveyeke fermî ya yasayî û destûrî.[5]
Li gorî Kurdistan24, Pervin Buldan got Öcalan yasayeke bingehîn a çarçoveyê ji heft heta heşt madeyên destûrî pêk tê pêşniyar kiriye; wekî tedbîreke yekcarî ji bo zexmkirina pêvajoya aştiyê hatiye mebestkirin.[5] Li gorî raporan rayedarên Partiya DEM dixwazin berî ku parlamentoya Tirkiyeyê bikeve bêhnvedana havînê reformên yasayî pêk bên.[5]
Ev pirsa navendî ye: gelo pêvajoyeke aştiyê dikare bê yasa bijî? Axaftinên nefermî, destdaniyên sembolîk û agirbestên demkî dikarin di demeke kurt de tundûtûjiyê kêm bikin. Lê pêvajoyeke mayînde bingeheke yasayî dixwaze ku beşdariya siyasî, mekanîzmayên efû an ji nû ve tevlîkirinê, mafên herêmî, mijarên girtîyan, parastinên zimanî û garantiyên li dijî paşvegerîna nişkave diyar bike. Bê çarçoveyeke wisa pêvajo li hember hilbijartin, berteka neteweperestan, biryarên dadgehan û qeyrana herêmî nazik dimîne.
Gotinên Öcalan herwiha pirsa Kurdî bi tenduristiya berfirehtir a demokrasiyê ya Tirkiyeyê ve girê dan. Turkish Minute ragihand ku wî çalakiya polîsan li navenda Partiya Gel a Komarî rexne kir û pirsî gelo ketina bi zorê ya navenda partiyekê bi çakûçekî mezin bi demokrasiyê re li hev tê.[8] Ev girîng e, ji ber ku mafên siyasî yên Kurdan û pîvanên demokratîk ên Tirkiyeyê nayên ji hev veqetandin. Dewleteke ku qada demokratîk ji opozîsyona sereke re teng dike, bi îhtîmala kêm dikare di nav aktorên Kurd de baweriyeke kûr ava bike.
Rojhilat: Cezayên mirinê, girtin û hişyariya mafên mirovan
Xemên mafên mirovan li Kurdistana Îranê zêde bûn. Kurdpa ragihand ku cezayên mirinê yên du girtiyên siyasî yên Kurd ên Bûkanê, Mohammad Faraji û Raouf Sheikh-Maroufi, ji aliyê Dadgeha Bilind a Îranê ve hatine pejirandin.[6] Her du di serhildana şoreşgerî ya Jin, Jiyan, Azadî de hatin girtin û li gorî raporan di bin xetereya giran a îdamê de ne.[6]
Li gorî Kurdpa, her du zilam ji aliyê hêzên ewlehiyê ve bê fermanên dadwerî hatin binçavkirin, ji bo lêpirsînê hatin veguhastin û ji bo derxistina îtirafên bi zorê îşkenceya giran a fîzîkî û derûnî li wan hat kirin.[6] Rapor herwiha dibêje gihîştina wan a parêzerên xwe hilbijartine hatiye redkirin û malbatên wan hîn ji îdama nêzîk pir bi xem in.[6]
Kurteyeke berfirehtir a Washington Kurdish Institute Gulan 2026 wekî meheke zexta zêdekirî li seranserê Rojhilatê vegot; di nav de binçavkirin, girtina bê têkiliya derve, zexta zindanê, qedexeyên çandî, îdamên veşartî û kontrola leşkerîkirî ya kolanan hebûn.[7] Kurteyê zexta li ser kesayetiyên çandî û perwerdeyî yên Kurd, di nav de hunermend, dengbêj, mamoste û çalakvanên zimanî, belge kir.[7]
Qada xemê li Rojhilatê | Şêweya hatiye ragihandin | Çima girîng e
Cezayê mirinê | Cezayên mirinê yên pejirandî an ragihandî li dijî girtiyên siyasî yên Kurd.[6] [7] | Xetereya lezgîn a îdaman û xema navneteweyî ya mafên mirovan çêdike.
Îtirafên bi zorê | Raporên îşkence û zextê di dema lêpirsînê de.[6] | Pirsgirêkên giran ên darizandina dadperwer û pêvajoya yasayî ya rêkûpêk derdixe.
Zexta çandî | Raporên zexta li ser muzîkjen, mamoste û kesayetiyên çandî yên Kurd.[7] | Nîşan dide ku tepeserî nasname û derbirîna çandî dike armanc, ne tenê siyaseta çekdarî.
Girtina bê têkiliya derve | Li gorî raporan gelek dozên Gulanê redkirina têkiliya malbatê û gihîştina parêzeran dihewandin.[7] | Xetereya xirabmuamele, windabûn û beyanên bi zorê zêde dike.
Divê dosyeya Rojhilatê li kêleka qeyrana berfirehtir a herêmî were xwendin. Desthilatdarên Îranê gelek caran çalakiya Kurdî di çarçoveya zimanê ewlehiyê de pêşkêş dikin, bi taybetî di demên şer an zexta derve de. Lê komên Kurd ên mafên mirovan şêweyekê vedibêjin ku tê de nerazîbûna siyasî, derbirîna çandî û civaka sivîl wekî xetere tên dîtin. Encam xelekeke binçavkirin, tirsandin û cezayê mirinê ye ku civakên Kurd di bin zexta domdar de dihêle.
Washington û pirsa Kurdî
Hefteyê herwiha nîqaşa nû ya siyaseta Dewletên Yekbûyî-Kurd dît. Gotareke Diliman Abdulkader li Middle East Forum Observer arguman kir ku divê Dewletên Yekbûyî nûnerê taybet ji bo karûbarên Kurdî tayîn bikin.[9] Gotar raman e û divê wekî analîzê, ji şûna nûçeya rasterast, were xwendin. Dîsa jî xemeke Kurdî ya berdewam digire: Washington gelek caran mijarên Kurdî bi rêya têkiliyên xwe yên bi Enqere, Bexda û Şamê re, ji şûna nêrîneke tevahî ya Kurdî, dest digire.
Arguman ew e ku pirsa Kurdî sînorên dewletan derbas dike. Kurd ji bo hevsengiya federal a Iraqê, bakurrojhilatê Sûriyeyê, nîqaşa demokratîkbûna Tirkiyeyê û erdnîgariya mafên kêmaran û opozîsyona Îranê navendî ne. Avahiyeke siyaseta Dewletên Yekbûyî ya van mijaran cuda dest digire dikare wê rastiyê ji dest bide ku zexta li parçeyekî Kurdistanê gelek caran li yên din jî bandor dike.
Ev bi taybetî piştî nakokiyên nû yên li ser têkiliyên Dewletên Yekbûyî-Kurd, komên opozîsyona Kurdî ya Îranê, hêzên koalîsyonê li Herêma Kurdistanê û paşeroja Rojava têkildar e. Kurteya hefteyî ya berê ya Kurdish-History, Axaftinên Bexdayê, êrîşên dronan û xuya bûna çanda Kurdî, nakokiyên Hewlêr-Bexda, tehdîdên dronên Îranê û dîplomasiya çandî ya Kurdî lêkolîn kir. Vê hefteyê pirsa siyasî berfireh dibe: gelo aktorên navneteweyî divê tenê bi rêya dewletên heyî bi Kurdan re têkilî daynin, an divê kanalên civakên Kurd wekî rastiyeke siyasî ya herêmî nas dikin ava bikin?
Rêza demê: Çend mehên borî di nûçeyên Kurdî de
Dîrok | Pêşketin | Çima girîng e
Sibat 2026 | Pevçûna berfirehtir a Îranê rewşeke ewlehiyê ya herêmî derxist ku tê de deverên Kurdî û komên opozîsyona Kurdî ya Îranê bi tehdîdên dubare rû bi rû bûn. | Ev paşxaneya nîqaşên paşê yên li ser hêzên koalîsyonê, komên çekdar û ewlehiya derbasî sînoran ava kir.
5ê Gulanê 2026 | Kurdistan24 ragihand ku PKK veguhastina xwe bo «Tevgera Apoîst» ragihand û li benda gavên yasayî yên beramber ji Enqereyê bû.[4] | Vê gavê bal ji têkoşîna çekdarî ber bi çarçoveya yasayî û siyasî ya pêvajoyeke aştiyê ya mimkin ve bir.
23–24ê Gulanê 2026 | Kurdish-History nûçeyên hefteyî yên nû li ser hemwelatiya Rojava, vegerên Efrînê, axaftinên Bexdayê, êrîşên dronan û xuya bûna çanda Kurdî weşandin. | Ev gotarên navxweyî ji xwendevanên pêşketinên Kurdî yên hefteyî dişopînin re berdewamiyê peyda dikin.
24–25ê Gulanê 2026 | Nûnerên Partiya DEM serdana Öcalan kirin; wî hişyarî kir ku «wextê windakirinê tune ye» û çarçoveya yasayî ya pêvajoya aştiyê xwest.[4] [8] | Pêvajoya aştiyê ji şûna tenê nîqaşeke ewlehiyê bimîne ket qonaxeke yasayî û destûrî.
29ê Gulanê 2026 | Peyama cejnê ya Öcalan got Tirkiye «ji her dema berê nêzîktirî azadî û demokrasiyê ye», dema kesayetiyên DEM yasayeke çarçoveyê ya pêşniyarkirî vegotin.[5] | Peyamê nîqaşa gelo Enqere dê berî bêhnvedana havînê ya parlamentoyê gav biavêje ji nû ve vekir.
30ê Gulanê 2026 | Kurdpa pejirandina cezayên mirinê yên Mohammad Faraji û Raouf Sheikh-Maroufi ragihand.[6] | Raporê xema li ser îdam û pêvajoya yasayî ya rêkûpêk li Kurdistana Îranê zêde kir.
31ê Gulanê 2026 | Rudaw ragihand ku di Cejna Qurbanê de zêdetirî 350,000 geştyaran serdana Herêma Kurdistanê kir.[1] | Geştûguzarê balkêşî û îstiqrara nisbî ya Herêmê, tevî zexta herêmî, nîşan da.
31ê Gulanê 2026 | Arab News/AFP di nav zexta Dewletên Yekbûyî û hewldana Bexdayê ya hiştina çekan tenê ji dewletê re de, soza Kataeb Hezbollah ya parastina çekan ragihand.[2] | Nîqaşa Iraqê ya komên çekdar rasterast li Kurdistanê bandor dike, ji ber ku hin fraksiyon behsa hêzên koalîsyonê li Herêmê dikin.
Ji bo paşxaneyeke dîrokî ya kûrtir, xwendevan dikarin dîsa li gotarên Kurdish-History yên li ser Xanedana Baban û Xanedana Erdelan binêrin. Ev dîrok nîşan didin ku jiyana siyasî ya Kurdî ji mêj ve bi danûstandinên di navbera hêzên herêmî, saziyên herêmî û nasnameya çandî de şêwe girtiye.
Pirs û bersiv: Xwendevan divê çi bizanin?
1. Çima hejmara geştûguzara cejnê girîng e?
Nîşan dide ku Herêma Kurdistanê ji bo malbatên seranserê Iraqê hîn cihê sereke yê seferê ye. Zêdetirî 350,000 ziyaretvan di cejnê de baweriya gel bi ewlehî, binesazî û aboriya mîvanperweriyê ya Herêmê nîşan didin.[1]
2. Çima nîqaşa Iraqê ya komên çekdar ji bo Kurdan girîng e?
Hin fraksiyonên çekdar hêzên biyanî yên koalîsyonê li Herêma Kurdistanê wekî sedema redkirina bêçekbûnê diyar dikin. Ev Herêmê dike beşeke argumana neteweyî ya li ser desthilata dewletê, hêzên biyanî û çekên mîlîsan.[2]
3. Giliyê sereke yê Kurdan li ser pêvajoya parlamentoya Sûriyeyê çi ye?
Rapor dibêjin aktorên Kurd li dijî girtina tenê pênc kursiyan ji 210 derketin û herî kêm 40 kursî xwestin. Mijar ew e ku gelo temsîlkirina Kurdan rastiya siyasî nîşan dide an tenê tevlîkirineke sembolîk e.[3]
4. Mebesta Öcalan ji çarçoveya yasayî ya aştiyê çi ye?
Ew bang dike ku pêvajoya aştiyê ji bendewarî û têkiliyên nefermî ber bi yasayê ve biçe. Rapor pêşniyarên yasadana destûrî an çarçoveyî vedibêjin ku dê avahiyekê bidin pêvajoyê û xetereya paşvegerînê kêm bikin.[4] [5] [8]
5. Çima raporên cezayên mirinê yên Rojhilatê lezgîn in?
Kurdpa radigihîne ku piştî pejirandina Dadgeha Bilind niha du girtiyên siyasî yên Kurd bi xetereya giran a îdamê rû bi rû ne. Îdiayên îşkence, îtirafên bi zorê û nebûna gihîştina parêzerên hilbijartî dozên wan bi taybetî xemgîn dikin.[6]
Çavkanî
[1] Rudaw — Di betlaneya Cejna Qurbanê de zêdetirî 350,000 geştyar serdana Herêma Kurdistanê dikin — https://rudaw.net/english/categories/kurdistan/958726
[2] Arab News / AFP — Kataeb Hezbollah soz dide çekan biparêze, dema Iraq bi zexta Dewletên Yekbûyî ya bêçekkirina koman rû bi rû ye — https://www.arabnews.jp/en/middle-east/article_171137/
[3] Hawar News / ANHA — Panoramaya hefteyî: hilbijartin pêkhateyên Sûriyeyê dixin derveyî; rêkeftina li ser Îranê ya tê bendewarîkirin — https://hawarnews.com/en/weekly-panorama-elections-marginalize-syrian-components-anticipated-agreement-on-iran
[4] Kurdistan24 — Rêberê girtî yê PKK dibêje ji bo avakirina bingeha yasayî ya pêvajoya aştiyê ya Tirkiyeyê «wextê windakirinê tune ye» — https://www.kurdistan24.net/en/story/916251/jailed-pkk-leader-says-no-time-to-lose-in-establishing-legal-basis-for-t%C3%BCrkiyes-peace-process
[5] Kurdistan24 — Öcalan di peyama cejnê de dibêje Tirkiye «nêzîktirî azadî û demokrasiyê ye» — https://www.kurdistan24.net/en/story/916861
[6] Kurdpa — Cezayên mirinê yên du girtiyên siyasî yên Jin, Jiyan, Azadî ji aliyê Dadgeha Bilind ve hatin pejirandin — https://kurdpa.net/en/news/2026/05/61
[7] Washington Kurdish Institute — Kurteya Kurdistanê, Gulan 2026 — https://dckurd.org/2026/05/26/kurdistan-digest-may-2026-2/
[8] Turkish Minute / AFP — Öcalan hişyarî dike ku pêvajoya aştiyê ya Tirkiyeyê çarçoveyeke yasayî dixwaze û dibêje «wextê windakirinê tune ye» — https://www.turkishminute.com/2026/05/25/ocalan-warns-turkey-peace-process-needs-legal-framework-says-no-time-to-lose/
[9] Middle East Forum Observer — Divê Dewletên Yekbûyî nûnerê taybet ji bo karûbarên Kurdî tayîn bikin — https://www.meforum.org/mef-observer/the-u-s-should-appoint-a-special-envoy-for-kurdish-affairs