Destpêk
Serdeşt (bi kurdî: Serdeşt) bajarokeke kurdî ye li çiyayên daristanî yên Zagrosê li bakurê rojavayê Îranê, nêzîkî sînorê Iraqê. Cihê aram ê daristanên berû û bazirganiya çiyayî yek ji herî xemgîntirîn taybetiyên dîroka nû hilgiriye: Serdeşt yekem bajaroka cîhanê bû ku bi çekên kîmyewî li dijî nifûsa xwe ya sivîl hat êrişkirin.
Ew êrişa Hezîrana 1987, hema salek berî gazdayîna navdartir a Helebceyê li aliyê din ê sînor, Serdeşt herdem nîşan kir. Ev nasname li bajarokê, hovîtiya li wê hat kirin û berxwedana gelê wê dinêre.
Xalên Sereke
• Serdeşt (bi kurdî: Serdeşt) bajarokeke kurdî ye li parêzgeha Azerbaycana Rojava, li bakurê rojavayê Îranê (Rojhilat).
• Di 28 Hezîrana 1987 de Iraqê di Şerê Îran–Iraqê de bi çekên kîmyewî êrişî Serdeştê kir.
• Ew yekem bajaroka cîhanê tê hesibandin ku bi çekên kîmyewî li dijî nifûseke sivîl hat bombebarankirin.
• Êrişê bi sedan kes kuşt û birîndar kir, û gelek kesên din heta dawiya jiyana xwe ji encamên wê êş kişandin.
• Serdeşt li herêmeke daristanên berû ye û bi xwezaya xwe, hingiv û bazirganiya sînorî navdar e.
Agahiyên Kurt
Nav (bi Kurdî): Serdeşt
Welat / Herêm: Îran (Rojhilat / Kurdistana Rojhilat)
Parêzgeh: Azerbaycana Rojava
Cih: Çiyayên daristanî yên Zagrosê nêzîkî sînorê Iraqê
Gel: Kurd (bi piranî sunnî)
Bi Çi Tê Naskirin: Êrişa kîmyewî ya 1987; daristanên berû û hingiv
Dîroka Êrişê: 28 Hezîran 1987
Girîngî: Yekem bajarok ku li dijî sivîlên wê gaz hat bikaranîn
Naverok
Bajarokeke di Nav Daristanan de
Serdeşt Li Ku ye?
Serdeşt li başûrê parêzgeha Azerbaycana Rojava ya bakurê rojavayê Îranê ye, li deverên bilind ên çiyayên Zagrosê nêzîkî sînorê Iraqê, li başûrê Gola Wirmê û ne dûrî herêmên kurdî yên derdora Mehabadê. Ew bajarokeke kurdên sunnî ye di nav hin herî daristanîtirîn deverên Îranê de, erdekî daristanên berû, kaniyan û geliyên tûj.
Cihê wê li sînor ji mêj ve ew kiriye bajaroka bazirganiya sînorî, û di Şerê Îran–Iraqê de heman cihê sînorî bi trajedî ew xist ser rêya pevçûnan.
Bajarokeke di Nav Daristanan de
Ji navdariya wê ya nû ya xemgîn dûr, Serdeşt li Îranê bi xweşikbûna xwezaya xwe tê naskirin — daristanên berû yên stûr ên çiyayên derdorê, hingiv û cihê wê yê bilind, hênik û kesk, ku ji biyabanên beşeke mezin a welêt pir cuda ye. Ji bo niştecihên wê yên kurd, ew ji mêj ve komeleke sade lê bi rehên kûr e, bi axê û cîhana firehtir a kurdî ya li aliyê din ê sînorê nêzîk ve girêdayî ye.
28 Hezîran 1987
Di 28 Hezîrana 1987 de, di Şerê Îran–Iraqê de, balafirên Iraqê bombeyên kîmyewî yên bi gaza xerdelê li Serdeştê avêtin û taxên niştecihbûnê yên bajarokê pêkanîn. Bi sedan sivîl di êrişê û encamên wê de hatin kuştin an birîndar kirin. Ji ber ku bombe li bajarokeke niştecih ketin li şûna meydana şer, Serdeşt bi berfirehî wek yekem bajaroka cîhanê tê bîranîn ku bi çekên kîmyewî li dijî nifûsa wê ya sivîl hat êrişkirin — xaleke xemgîn ku hema salek berî gazdayîna Helebceyê hat gihîştin.
Birîneke Berdewam
Hoviya Serdeştê bi ji holê rabûna gazê bi dawî nebû. Bi hezaran saxmayî bi dehsalan bi encamên dirêjdem ên gaza xerdelê — zirara pişikan, çavan û çerm — jiyane, û bajarok bû semboleke mayînde ya êşa kurdên di Şerê Îran–Iraqê de asê bûn. Qedera wê bi ya Helebceyê, bajaroka kurdî ya Iraqê ku di 1988 de gaz li wê hat bikaranîn, bi nêzîkî ve girêdayî ye; her du nav bi hev re xemgîntirîn bîranînên şerê kîmyewî yê li dijî gelê kurd in.
Serdeşt Îro
Îro Serdeşt bajarokeke kurdî ya zindî ye ku bîranîna xwe bi rûmeteke aram hilgirtiye, salvegera êrişê bibîr tîne û rêzê li qurbanî û saxmayiyên xwe digire. Careke din bi daristanên xwe hatiye dorpêçkirin, ew wek cihê xweşikbûneke kûr û bîranîneke kûr dimîne — bajarokeke biçûk ku şahidiya yek ji hovtirîn çekên şerê nû kir û qebûl nekir ku ew jê bête rakirin.
Demrêz
1980 — Şerê Îran–Iraqê dest pê dike û herêmên kurdî yên sînorî digire nav xwe.
28 Hezîran 1987 — Iraqê bi çekên kîmyewî (gaza xerdelê) êrişî Serdeştê dike û sivîlan pêdixe.
1988 — Êrişa kîmyewî ya li Helebceyê li aliyê din ê sînor bi hezaran kurdan dikuje.
1988 — Şerê Îran–Iraqê bi dawî dibe, lê saxmayiyên Serdeştê ji encamên mayînde êş dikişînin.
îro — Serdeşt her sal êrişê bibîr tîne wek sembola êşkişandin û saxmayîna kurdan.
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Serdeşt çima navdar e?
Serdeşt wek yekem bajaroka cîhanê tê bîranîn ku bi çekên kîmyewî li dijî nifûsa wê ya sivîl hat êrişkirin, dema Iraqê di 28 Hezîrana 1987 de di Şerê Îran–Iraqê de bi gaza xerdelê ew bombebaran kir.
Navê kurdî yê Sardasht çi ye?
Bi kurdî bajarok Serdeşt tê gotin.
Serdeşt li ku ye?
Sardasht (Serdeşt) bajarokeke kurdî ye li başûrê parêzgeha Azerbaycana Rojava ya bakurê rojavayê Îranê, li çiyayên daristanî yên Zagrosê nêzîkî sînorê Iraqê.
Serdeşt çawa bi Helebceyê ve girêdayî ye?
Her du bajarokên kurdî bûn ku bi çekên kîmyewî hatin êrişkirin — Serdeşt li Îranê di 1987 de û Helebce li Iraqê di 1988 de — û bûn du xemgîntirîn sembolên şerê kîmyewî yê li dijî kurdan.
Kes, Cih û Mijarên Têkildar
Şerê Îran–Iraqê · çekên kîmyewî · Helebce · Mehabad · Meriwan · Rojhilat (Rojhilatê Kurdistanê).