Overzicht
Op zaterdag 1 maart 2026 begonnen de Verenigde Staten en Israël een omvangrijke militaire campagne tegen Iran, waarbij opperste leider Ali Khamenei werd gedood en een grootschalige regionale oorlog uitbrak. Op de vierde dag bevinden de Koerden zich midden in het conflict. Iraanse drones treffen Koerdische oppositiebases in Noord-Irak. De CIA bewapent Koerdische troepen in Iran om een volksopstand te ontketenen. President Trump heeft persoonlijk zowel Iraaks-Koerdische leiders als de voorzitter van de KDPI gebeld. Tienduizenden Koerdische strijders in Irak, in de bergen van Rojhilat en in Noordoost-Syrië beslissen of dit het moment is waarop generaties hebben gewacht, of dat opnieuw verraad dreigt.
De oorlog waarvoor analisten lang waarschuwden is uitgebroken. De Amerikaans-Israëlische militaire campagne tegen Iran, nu op haar vierde dag, heeft het hele Midden-Oosten in brand gezet. Voor de Koerden is dit echter een conflict waarin zij rechtstreeks betrokken zijn, als doelwit, als mogelijke grondtroepen en als volk dat opnieuw wordt gevraagd alles te riskeren in een strijd die anderen begonnen. Zij kijken niet vanaf de zijlijn toe. Hieronder volgt het volledige beeld van wat er gebeurt en wat dit voor Koerden in de hele regio betekent.
Hoe de oorlog begon
De Amerikaans-Israëlische aanval en de dood van Khamenei
Op de ochtend van zaterdag 1 maart 2026 begonnen de Verenigde Staten en Israël een massale, gecoördineerde aanval op Iran. Meer dan 50,000 Amerikaanse militairen, 200 vliegtuigen, twee vliegdekschepen en strategische bommenwerpers namen aan de openingscampagne deel. Een van de eerste doelen was het leiderschapscomplex in Teheran, waar opperste leider Ali Khamenei werd gedood. Zijn echtgenote overleed de volgende dag aan haar verwondingen. Israël en de VS troffen gelijktijdig nucleaire infrastructuur, commandocentra van de Revolutionaire Garde (IRGC), raketlocaties, marinebases en omroepinstallaties in het hele land.
Iran sloeg onmiddellijk en hard terug. De IRGC vuurde ballistische raketten en drones af op Amerikaanse bases in Qatar, Koeweit, Bahrein en de VAE, trof de Amerikaanse ambassade in Koeweit en dreigde alle olietankerverkeer door de Straat van Hormuz te blokkeren. Iran viel ook de Britse RAF-basis Akrotiri op Cyprus aan. Op woensdag 4 maart staat het Iraanse dodental boven 1,045 en vertoont het conflict geen tekenen van vertraging. President Trump verklaarde publiekelijk dat de oorlog vier tot vijf weken zal duren.
De Koerdische dimensie
Iran treft Koerdische bases in Noord-Irak
Al vóór het formele uitbreken van de oorlog trad Iran tegen de Koerden op. Vanaf 28 februari begon de IRGC bases van Iraans-Koerdische oppositiegroepen in de Iraakse regio Koerdistan te treffen. Op zondag 1 maart meldde een hoge Koerdische functionaris dat Iraanse drones op één avond hoofdkwartieren van vier Iraans-Koerdische partijen tussen Erbil en Duhok hadden geraakt. Woensdag troffen drones een wapendepot op de basis van de Vrijheidspartij van Koerdistan in Dekala, waarbij twee strijders gewond raakten. Ook de militaire basis Harir bij de internationale luchthaven van Erbil, waar Amerikaanse en coalitietroepen verblijven, werd getroffen. Sulaymaniyah, bolwerk van de PUK, werd dinsdagavond aangevallen.
Iran beschuldigt de regio Koerdistan er al lang van militante groepen te herbergen die het als bedreiging voor de Islamitische Republiek ziet. De omvang en snelheid van de aanvallen sinds het oorlogsbegin vormen echter een ingrijpende escalatie. Iraakse milities die bij Teheran aansluiten, hebben hun lijst van doelwitten eveneens uitgebreid: naast Amerikaanse bases bij Erbil vallen zij nu rechtstreeks hoofdkwartieren van Iraans-Koerdische oppositiegroepen aan. Voor burgers in de regio Koerdistan, die zich lang op haar stabiliteit heeft beroemd, is dit een bijzonder verontrustende ontwikkeling.
Het CIA-plan om Koerdische troepen te bewapenen
Woensdag meldde CNN dat de CIA actief werkt aan de bewapening van Iraans-Koerdische troepen, uitdrukkelijk om in Iran een volksopstand te ontketenen. De regering-Trump voert rechtstreeks overleg met verscheidene Koerdische oppositiegroepen en Iraaks-Koerdische leiders over militaire steun. Volgens ITV News gaan de voorbereidingen verder terug dan de huidige oorlog: het afgelopen jaar zijn wapens West-Iran binnengesmokkeld waarmee duizenden Koerdische vrijwilligers in het land zijn bewapend. Amerikaanse en Israëlische aanvallen langs de Iraans-Iraakse grens zouden doelbewust IRGC-grensposities treffen om de weg vrij te maken voor een Koerdische grondinval in West-Iran.
Hoge Koerdische bronnen vertelden CNN dat Iraans-Koerdische oppositietroepen naar verwachting binnen enkele dagen een grondoperatie in West-Iran beginnen. ‘Wij geloven dat we nu een grote kans hebben’, zei een hoge Iraans-Koerdische functionaris tegen de zender. De operatie zou afhankelijk zijn van Amerikaanse en Israëlische luchtdekking, al benadrukken bronnen dat formele goedkeuring voor die steun nog niet bevestigd is. Ook zouden wapens of troepen die vanuit Irak Iran binnengaan de medewerking van de Regionale Regering van Koerdistan vereisen, wat Erbil in een uitzonderlijk gevoelige politieke positie plaatst.
Trump belt Koerdische leiders rechtstreeks
De diplomatieke intensiteit rond de Koerden heeft het hoogste niveau bereikt. Zondag, de dag na het begin van de bombardementen, belde president Trump zowel Masoud Barzani van de KDP als Bafel Talabani van de PUK, de twee belangrijkste politieke leiders van Iraaks Koerdistan. Zij bespraken de oorlog en verkenden hoe Koerden en Amerikanen tijdens het verdere verloop konden samenwerken. Twee Amerikaanse functionarissen en een bron die met de gesprekken bekend was, bevestigden dit aan Axios en noemden de gesprekken ‘gevoelig’.
Dinsdag belde Trump persoonlijk ook Mustafa Hijri, voorzitter van de Democratische Partij van Iraans Koerdistan (KDPI), een van de oudste en grootste Iraans-Koerdische oppositiebewegingen, die diezelfde week door IRGC-drones werd aangevallen. De telefoongesprekken markeren ongekende rechtstreekse Amerikaanse betrokkenheid bij de Koerdische politieke leiding en hebben gemeenschappen in de hele regio in beroering gebracht. Netanyahu zou een sleutelrol hebben gespeeld om Trump tot betrokkenheid bij de Koerden te bewegen, nadat hij tijdens bijeenkomsten in het Witte Huis uitvoerig voor hen had gelobbyd.
De Koerdische coalitie en de grondoperatie
De timing is niet toevallig. Slechts zes dagen voor het oorlogsbegin kondigden vijf grote Iraans-Koerdische oppositiepartijen, PDKI, PAK, PJAK, de Organisatie van de Strijd van Iraans Koerdistan en Komala, de Coalitie van Politieke Krachten van Iraans Koerdistan aan: een verenigd front tegen de Islamitische Republiek. Die coalitie staat nu op de drempel van militair optreden. In Iran wonen naar schatting tien miljoen Koerden. Duizenden zijn jarenlang in de bergen getraind. Of deze troepen in actie komen en de gevraagde Amerikaanse en Israëlische luchtdekking krijgen, is mogelijk de zwaarstwegende beslissing van de komende dagen.
Het Iraaks-Koerdische dilemma
Klem tussen Washington en Teheran
Terwijl Iraans-Koerdische oppositiegroepen naar optreden neigen, verkeert de Iraaks-Koerdische leiding in een pijnlijke positie. De regio Koerdistan deelt een lange grens met Iran, heeft diepe economische banden met Teheran en wordt al door Iraanse drones getroffen. Bafel Talabani van de PUK, wiens machtsbasis Sulaymaniyah werd aangevallen, voerde toch een telefoongesprek met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi en drong publiekelijk aan op een vreedzame oplossing. Een hoge KRG-functionaris vertelde CNN dat het standpunt van Washington onduidelijk en tegenstrijdig was: ‘De ene dag zegt Trump dat we het regime omver zullen werpen, de volgende dag zegt hij iets anders. Het beleid is niet duidelijk.’
Het strategische dilemma van de KRG is ernstig. Toestaan dat door de VS bewapende Koerdische troepen Iraaks Koerdistan als uitvalsbasis voor een grondoperatie in Iran gebruiken, zou vrijwel zeker massale Iraanse vergelding tegen de regio uitlokken. Samenwerking met Washington weigeren dreigt echter de supermacht te vervreemden die al meer dan twee decennia de belangrijkste waarborg voor Koerdische autonomie in Irak is. Een gemakkelijke weg bestaat niet. De burgerbevolking, die al onder dronevuur leeft, zal de gevolgen van elke keuze dragen.
Een waarschuwing: de geschiedenis van verraad aan Koerden
Velen binnen de regering-Trump erkennen achter de schermen wat Koerdische leiders door bittere ervaring hebben geleerd: de Verenigde Staten zochten herhaaldelijk Koerdische toenadering wanneer zij hen nodig hadden en trokken hun steun in zodra hun doelen waren bereikt. Koerdische troepen waren onmisbaar voor de nederlaag van ISIS in Irak en Syrië en werden vervolgens verlaten toen Turkije bezwaar maakte tegen verdere Amerikaanse steun. Na de invasie van Irak in 2003 werd hun veel beloofd en kregen zij veel minder. Analisten van Chatham House hebben al gewaarschuwd dat het CIA-bewapeningsplan een ‘bijgedachte’ lijkt, zonder plaats in serieuze strategische planning voor het oorlogseinde. Het dreigt intern conflict in Iran te ontketenen zonder samenhangend vervolgplan.
De Koerden verdienen meer dan als werktuig van anderen te dienen in een oorlog die zij niet begonnen, om vervolgens te worden afgedankt wanneer dat Washington of Jeruzalem uitkomt. Of dit moment, met Khamenei dood, een verzwakte IRGC en tien miljoen Koerden in Iran die klaarstaan om te handelen, een werkelijk keerpunt voor Koerdische zelfbeschikking in Rojhilat vormt of opnieuw offers zonder beloning brengt, zal de komende weken bepalen.
Vooruitblik
De komende dagen worden beslissend. Als Iraans-Koerdische troepen een grondoperatie in West-Iran beginnen, bewapend door de CIA en gesteund door Amerikaanse en Israëlische luchtmacht, wordt dit het belangrijkste Koerdische militaire optreden sinds de nederlaag van ISIS, mogelijk het zwaarstwegende in een generatie. Dat de coalitie enkele dagen voor de oorlog werd gevormd, suggereert dat dit was voorzien en voorbereid. De risico’s zijn echter enorm: Iraanse vergelding tegen de Iraakse regio Koerdistan kan verwoestend zijn, de trouw en capaciteit van Koerdische vrijwilligers in Iran zijn niet op grote schaal beproefd en de Amerikaanse staat van dienst in langdurige steun aan Koerden is ronduit slecht. Het Koerdische volk kijkt toe, wacht en beslist. De wereld doet hetzelfde.
Veelgestelde vragen
Wanneer begon de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran?
De VS en Israël begonnen op zaterdag 1 maart 2026 een massale, gecoördineerde aanval op Iran. Tijdens de campagne werd opperste leider Ali Khamenei gedood en werden nucleaire installaties, militaire IRGC-infrastructuur en commandocentra in het hele land getroffen. Op 4 maart duurt de oorlog vier dagen. President Trump schat dat hij vier tot vijf weken zal duren.
Waarom zijn Koerdische strijdkrachten zo belangrijk in deze oorlog?
Koerdische troepen bieden iets wat Amerikaanse en Israëlische luchtmacht niet kan bieden: grondtroepen binnen Iran. Met naar schatting tien miljoen Koerden in Iran en duizenden getrainde strijders langs de Iraaks-Iraanse grens vormen zij een mogelijke kracht voor een binnenlandse opstand. De CIA zou hen specifiek bewapenen om van binnenuit een volksopstand tegen de Islamitische Republiek te ontketenen. Een grondoperatie in West-Iran wordt op zeer korte termijn verwacht.
Lopen Erbil en de Iraakse regio Koerdistan gevaar?
Ja. Sinds het conflict begon heeft Iran de militaire basis Harir bij Erbil, Sulaymaniyah en bases van Koerdische oppositiepartijen in de regio met drones getroffen. Iraakse milities die bij Teheran aansluiten, hebben hun aanvallen uitgebreid tot hoofdkwartieren van Iraans-Koerdische oppositie binnen de regio Koerdistan. Voor burgers en militairen is de situatie daadwerkelijk gevaarlijk.
Wat is de Koerdische coalitie die vlak vóór de oorlog werd gevormd?
Zes dagen voor het oorlogsbegin kondigden vijf grote Iraans-Koerdische oppositiepartijen, PDKI, PAK, PJAK, de Organisatie van de Strijd van Iraans Koerdistan en Komala, de Coalitie van Politieke Krachten van Iraans Koerdistan aan. Haar verklaarde doel is de Islamitische Republiek ten val te brengen en Koerdische zelfbeschikking in Iran te vestigen. De oprichting lijkt nu een rechtstreekse voorbereiding op het huidige conflict.
Kan deze oorlog eindelijk tot Koerdische onafhankelijkheid in Iran leiden?
Het is de vraag die iedere Koerd bezighoudt. De omstandigheden, met Khamenei dood, een verzwakte IRGC, een verenigde Koerdische coalitie en Amerikaanse steun, zijn gunstiger dan op enig moment binnen het levende geheugen. Analisten waarschuwen echter dat Amerikaanse steun onvoorspelbaar is, dat Iran zijn Koerdische regio’s zwaar heeft versterkt en dat Washington de Koerden eerder heeft laten vallen. De kans is werkelijk aanwezig. Of zij wordt benut en duurzaam blijkt, moet nog blijken.