Taufiq Wahby combineerde overheidsdienst met Koerdische taalstudie. Zijn grammatica en het woordenboek van 1966 met C. J. Edmonds documenteren spelling en woordenschat.

Van Sulaymaniyah naar overheidsdienst
Wahby werd in 1891 in Sulaymaniyah geboren en diende naast zijn Koerdische taalstudie in het Ottomaanse en Iraakse leger. Het eigentijdse overlijdensbericht van het Koerdisch Instituut Parijs vermeldt zijn gouverneurschap in 1930 en latere ministeriële en parlementaire functies. [1] Yüksel noemt opleiding in Sulaymaniyah, Bagdad en Istanbul. [2] Zijn loopbaan omvatte verschillende instellingen en talen.
Het woordenboek van 1966
A Kurdish-English Dictionary verscheen in 1966 bij Clarendon Press, gezamenlijk geschreven met C. J. Edmonds. Basis is de literaire taal van Sulaymaniyah, in het boek Southern Kirmanji genoemd, nu Centraal-Koerdisch of Sorani. ERIC beschrijft gemarkeerde leenwoorden, grammaticale aanduidingen en bijlagen over kalender, namen, werkwoorden en een verhaal. [3] Deze reikwijdte is preciezer dan een algemene verwijzing naar alle Koerdische varianten.
Grammatica en spellinghervorming
De inleiding verbindt de spelling met Wahby’s Destûrî Zimanî Kurdî, Bagdad 1929–1930, en zijn Arabischtalige grammatica voor leerlingen, Beiroet 1956. Het woordenboek gebruikt een Latijnse transliteratie van aangepast Arabisch schrift en kiest ch, gh en sh. [4] Dat is een bepaald systeem voor dit werk, geen enkel alfabet voor alle Koerdische teksten.
Onderzoek tussen talen
Yüksel stelt dat kennis van Europese talen en oriëntalistisch onderzoek zijn taalhervorming mede vormgaven. Hij noemt bijdragen aan Koerdische, Arabische en Engelse tijdschriften en samenwerking met Britse onderzoekers. [2] Het woordenboek is een concreet voorbeeld. Deze uitwisseling plaatst Wahby in een intellectueel netwerk, naast zijn eigen inzet om het Koerdisch te beschrijven en ontwikkelen.
Londen, herinnering en toegang
Volgens het overlijdensbericht vertrok hij in 1958 uit Irak naar Londen, schreef verder in ballingschap en stierf er in januari 1984. Hij was medeoprichter van het Instituut en werd in Pîre Megrîn in Iraaks Koerdistan begraven. Zijn laatste taalkundige artikel verscheen in Hêvî. [1] VejînLex biedt een doorzoekbare editie en noemt Aso Mahmudi’s digitalisering, waardoor het gezamenlijke werk toegankelijk blijft. [5]
Bronnen en verder lezen
- Kurdish Institute of Paris, “La disparition de Tawfiq Wahby,” Bulletin de liaison et d’information, no. 4 (January–February 1984); contemporary institutional obituary.
- Metin Yüksel, “Tawfiq Wahbi and the Reform of the Kurdish Language in Contact Zones,” Archiv orientální 91/3 (2023 issue), pp. 403–421; public abstract in Hacettepe University’s research record.
- ERIC, record ED029287, A Kurdish-English Dictionary (1966), by Taufiq Wahby and C. J. Edmonds; bibliographic description and contents.
- Taufiq Wahby and C. J. Edmonds, A Kurdish-English Dictionary (1966), introduction, especially “Vocabulary” and “Transcription”; text presented by VejînLex.
- VejînLex, A Kurdish-English Dictionary: Central Kurdish–English edition, searchable entries and digitization credits.
- Ara Qadir, Tofiq Wehbi Mezar, 23 July 2011; own photograph, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.