2015 kayıtları IŞİD kaçırmaları, askerî işbirliği, David Cendo’nun öldürülmesi ve tartışmalı yargılamayı içeriyor. Her olay kendi kanıtıyla incelenmelidir.
Tartışma nasıl başladı?
Assyria Post 30 Ocak 2026’da gazeteci Shamoun Zitou’nun Assyria TV’deki iddialarını yayımladı. Kürt güçleri ve IŞİD kaynaklı Asuri ölümlerini karşılaştırırken Aralık 2015 lokanta bombalamaları ve David Cendo’nun öldürülmesini ilişkilendirdi; kişi kişi karşılaştırmalı veri sunmadı. [1] İddiayı aktarmak doğruluğunu kanıtlamaz; yazıya katılmamak da yayın organını terör destekçisi ilan etmeye gerekçe olmaz. Olaylar ayrı incelenmelidir.
Habur’daki kaçırmalar
Amnesty’nin 2015/16 Suriye bölümü, IŞİD’in 23 Şubat 2015’te Habur boyunca çoğunlukla Asuri köylerinden yaklaşık 253 sivili kaçırdığını kaydeder. Rapor tarihindeki salıverilmeleri ve rehinelerle ilgili endişeyi anlatır. [2] Kaçırılan sayısı ölü sayısı değildir; yerinden edilenler de ayrı kategoridir. Bu ayrımlar kişilerin akıbetini anlamak için gereklidir. Dönemin raporu güncel kayıp listesi gibi sunulmamalıdır.
İşbirliği ve Cendo’nun öldürülmesi
Rudaw 26 Mayıs 2015’te YPG’nin, 22 Nisan’da öldürülen Habur Muhafızları komutanı David Cendo soruşturmasında dört kişiyi tutukladığını açıkladığını bildirdi. Açıklama kurumsal sorumluluğu reddediyor, üyeliklerini netleştirmeden şüphelileri bireyler olarak tanımlıyordu. Rudaw ayrıca Habur Muhafızları ve Süryani Askerî Konseyinin YPG yanında IŞİD’le savaştığını yazdı. [3] İşbirliği cinayeti ortadan kaldırmaz; YPG’nin açıklaması bağımsız bulgu olarak verilemez.
Yargılamaya itirazlar
Welatê Me’nin aktardığı 1 Ağustos 2015 tarihli Asuri İnsan Hakları Ağı açıklaması, 25 Temmuz’da iki sanığa yirmişer, birine beş ve birine bir yıl ceza verildiğini, beşincinin gıyaben yargılandığını bildirir. Sağ kalan İlyas Nasır’ın saldırganları teşhis eden ifadesini anlatır. Ağ mahkemenin bağımsızlığını, kimlikleri ve infazı sorgulayıp faillerin ötesinde soruşturma istedi. [4] Bu, ağın eleştirisinin birincil kaydıdır; burada doğrulanmış bir karar metni değildir. Ceza açıklanması tarafsız ve tam soruşturmayı tek başına kanıtlamaz.
Lokanta bombalamaları ayrı bir olaydır
AFP’nin dönem haberi 30 Aralık 2015 Kamışlı lokanta patlamalarında SOHR’ye dayanarak en az on altı ölüm ve otuz yaralanma bildirdi. Muhabiri Hristiyan mahallesindeki saldırıyı aktardı; Amaq üzerinden IŞİD’in üstlenmesini de yazdı. [5] Üstlenme adli rekonstrüksiyon değildir. Cendo dosyasında YPG bağlantılı şüphelilerin bildirilmesi de sekiz ay sonraki başka saldırının düzenleyicisini kanıtlamaz. Buradaki kaynaklar lokanta saldırısının YPG tarafından düzenlendiği iddiasını doğrulamıyor.
Hak raporlarının kapsamı
HRW’nin Haziran 2014 raporu PYD yönetiminde keyfî tutuklama, kötü muamele, usul sorunları ve çözülemeyen cinayetleri belgeledi; yerel Kürt olmayan topluluklara yönelik iddiaları kapsamı dışında bıraktığını açıkça belirtti. [6] Bu yüzden bütün Asuri şikâyetlerini ya da 2015 olaylarını incelemiş sayılmaz. Amnesty’nin sonraki yıllık raporu zorla yerinden edilme ve adil olmayan yargılamalar da belgeledi. [2] Bunlar sıradan idari anlaşmazlık diye küçümsenmemeli; her ayrı dosyanın sorumluluğunu otomatik belirlediği de sanılmamalıdır.
Karşılaştırma için isimli vakalar gerekir
Aynı tarih ve coğrafya, belirlenmiş kurbanlar, sivil–savaşçı ayrımı ve sorumluluk atfetme yöntemi gerekir. Kayıplar kesin ölümlerden ayrılmalı, mükerrer sayım önlenmelidir. Bu kaynaklar böyle eşleşmiş veri sağlamaz; buradan güvenilir sayısal sıralama çıkmaz. Kürtler ve Asuriler farklı partiler, gruplar, tanıklar ve kurbanlar içerir. Bir partinin kararı bütün etnik topluluğa yüklenemez. Olayı, faili, kanıtı ve belirsizliği açıkça belirtmek hesap verebilirliği güçlendirir.
Kaynaklar ve ek okumalar
- The Assyria Post, 30 January 2026; primary record of the allegations being discussed, not independent substantiation.
- Amnesty International Report 2015/16, Syria, printed p. 353; Khabur abductions and abuses under the PYD-led administration.
- Rudaw Arabic, 26 May 2015, report on four arrests in David Jendo’s killing; quotes the YPG statement and describes military cooperation.
- Assyrian Human Rights Network, 1 August 2015, statement on the Jendo trial, reproduced by Welatê Me; attributed criticism.
- AFP reporting in Hürriyet Daily News, 31 December 2015; Qamishli bombings, correspondent’s observation and reported ISIS claim.
- Human Rights Watch, Under Kurdish Rule, 19 June 2014; selected summary, methodology and recommendations, with explicit scope limits.
- Oystercard, View of the border zone between Qamishli and Nusaybin, 22 January 2023; CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.