Bâd, Badh veya Bâz adıyla da anılan lider,990’da ölmeden önce Kürt siyasî gücünü oluşturdu. Seferleri ve Mervân’ın oğullarının sonraki yönetimi farklı kuruluş tarihlerini açıklar.

Tarihî Meyyâfârikīn olan modern Silvan; kuru kayalık tepelerin önünde evler, ağaçlar ve ince bir minare
Dûrzan cîrano’nun 23 Haziran 2010 tarihli Silvan fotoğrafı. Modern coğrafi bağlamdır; Bâd’ın portresi veya onun devrine ait yapı kanıtı değildir. © Dûrzan cîrano · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons. Resized.

Düzensiz kaynaklar

Yaz ve Ünalan ilk faaliyetleri Hizan ve Maden arasındaki Bahesmâ Dağları’na yerleştirir, kayıtların çelişkili olduğunu vurgular. [1] Badh, Bâd ve Bâz farklı ad biçimleridir, zorunlu olarak ayrı kişiler değildir. Doğum, çocukluk ve kesin miras sırası belirsizdir. Ortaçağ aşiret aidiyeti bugünkü topluluklara kesintisiz biyolojik soy kanıtlamaz.

Çoban, yağmacı veya sınır savaşçısı mı?

Yazarlar İbnü’l-Esîr’in et dağıtarak taraftar kazanan çoban anlatısını sorgular; aşiret liderliği ve sınır savaşını tercih eder. [1] Bu da bir yorumdur. Yağma ve gaza terimleri anlatıcının konumunu yansıtır. Görünüş veya varsayılan karizma; kaynak, taraftar ve toprak kontrolüne ilişkin belgenin yerini tutmaz.

Kuruluş tarihi neden değişir?

Çalışma,373 tarihli ve 983 olarak verilen sikkenin yaygın kuruluş tarihindeki rolünü tartışır. Adudüddevle’nin 983’teki ölümünden sonraki genişlemeden önce,978 civarında bağımsızlaşma önerir. [1] Sikke burada doğrudan incelenmedi. İlk korunmuş nesne, üst otoriteden kopuş ve başkent fethi farklı aşamalardır.

Değişken hâkimiyet

Tufantoz Meyyâfârikīn ve Âmid’e ilerleyişi, Büveyhîleri yenerek 984’te Musul’un kısa süre ele geçirilmesini ve sonraki anlaşmayı anlatır. [2] Bunlar her yerde kalıcı idare değil, değişen güç ilişkileridir. Sonraki hanedanın en geniş sınırları Bâd’ın her yılına yansıtılamaz.

Ölüm ve hanedan adı

Tufantoz Musul mücadelesindeki ölümü 380/990’a tarihler; ardından Ebû Ali Hasan b. Mervân Hısnıkeyfâ ve Meyyâfârikīn’ı aldı. [2] Hillenbrand’ın yayımlanmış girişinde karşı koalisyon Hamdânî ve Ukaylîlerdir. [3] Halefin babası Mervân hanedana adını verdi. Bâd öncü sayılırken Ebû Ali daha dar bir silsilenin ilk hükümdarı kabul edilebilir.

Sonraki eserleri ayırmak

Hillenbrand hanedanı 990–1085’e tarihler ve Ebû Ali, Mümehhidüddevle Said ve Nasrüddevle Ahmed’i ayırır. Yazıt ve sikkeler maddi kanıttır. [3] Sonraki bütün kurum ve yapılar Bâd’a mal edilemez. Askerî sınır gücü yeni bölgesel düzene katkı sağladı; bu, modern millî program anlamına gelmez.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Arafat Yaz and Sıddık Ünalan, Mervânî Devleti’nin Kuruluşu, Şarkiyat 11/3(2019), pp.1200–1212. DOI 10.26791/sarkiat.634099. Especially 1200–1204 and 1208–1210; source criticism and proposed earlier foundation.
  2. Abdurrahim Tufantoz, Mervânîler, TDV İslâm Ansiklopedisi 29(2004), pp.230–232. Expansion, Buyid relations, death and succession.
  3. Carole Hillenbrand, Marwanid Inscriptions, in Inscriptions of the Medieval Islamic World(2023), pp.264–282; online 2025. Published summary/introduction consulted, not the restricted full chapter.