گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
فەڕوخ شاه، برازای کوردی ئەیوبیی سەلاحەددین و میری بەعلەبەک، وەک جێگری فەرمانڕەوای دیمەشق خزمەتی کرد و لە پاراستنی سنووری ئیمپراتۆریەتی کورددا سەرکەوتنی سەرەکیی بەسەر خاچپەرستەکاندا بەدەست هێنا.
وتارەکە بخوێنەوە ست الشام (مردوو لە 1220)، شازادەی کوردی ئەیوبی و خوشکی سەلاحەددین، مەدرەسەی شامیەی کوبرای لە دیمەشق دامەزراند و کەسایەتییەکی سەرەکیی دەرباری ئیمپراتۆریی کورد بوو.
وتارەکە بخوێنەوە دەیفە خاتوون (مردوو لە 1242)، شازادەی کوردی ئەیوبی و کچی عادلی I، لە 1236-1242 فەرمانڕەوای نیابەتیی حەلەب بوو و مەدرەسەی فیردەوس و خانەقای فەرافیرەی دروست کرد.
وتارەکە بخوێنەوە موزەفەری I عومەر، کوڕی شاهەنشاه برای سەلاحەددین، یەکەم فەرمانڕەوای ئەیوبیی حەما بوو (1178-1191). لقێکی کوردی دامەزراند کە زیاتر لە 150 ساڵ بەردەوام بوو و پاشای زانای پێ گەیاند.
وتارەکە بخوێنەوە محەمەد کوڕی شێرکۆ، کوڕی فەرماندە گەورە کوردەکە شێرکۆ، لە 1178دا بنەماڵەی ئەیوبیی حیمسی دامەزراند و ئیمپراتۆریەتی کوردی بۆ لقێکی نوێ فراوان کرد کە زیاتر لە یەک سەدە بەردەوام بوو.
وتارەکە بخوێنەوە فەڕوخ شاه، برازای سەلاحەددین و کوڕی شاهەنشاه کوڕی ئەیوب، فەرماندەیەکی کوردی ئەیوبی بوو کە لە سنووری دیمەشق و بەعلەبەک بەرامبەر هێرشەکانی خاچپەرستەکان بەرگری دەکرد.
وتارەکە بخوێنەوە ست الشام، کچی نەجمەددین ئەیوب و خوشکی سەلاحەددین، شازادە ژنێکی کوردی ئەیوبی بوو کە بە کاری خێرخوازی و کاریگەریی سیاسی لە ناوەندی ئیمپراتۆریەتەکەدا ناسراو بوو.
وتارەکە بخوێنەوە دەیفە خاتون، کچی ئەلعادلی یەکەم و جێگری فەرمانڕەوای حەلەب لە 1216-1242، یەکێک لە بەهێزترین ژنانی ئیمپراتۆریای کوردیی ئەییووبی و پشتیوانی زانست بوو.
وتارەکە بخوێنەوە ئەلموعەززەم تورانشا، سوڵتانی کوردی ئەییووبیی میسر لە 1249-1250، حەوتەمین هەڵمەتی خاچپەرستانی لە فارەسکور بردەوە، پاشان مەملوک بەیبەرس تیرۆری کرد و کۆتاییی بە ئیمپراتۆریای کوردی لە میسر هێنا.
وتارەکە بخوێنەوە ئەڵئەشرەف مووسا، دوا سوڵتانی ناوەکیی کوردی ئەییووبیی میسر (1250-1254)، فەرمانڕەوایەکی منداڵ و ناوەکی بوو کە مەملوک ئەیبەک داینا بۆ ڕەواییبەخشین بە ڕژێمە نوێیەکە.
وتارەکە بخوێنەوە ئەنناسیر یووسف، کوڕی نەوەی کوردی ئەییووبیی سەلاحەددین، فەرمانڕەواییی حەلەب و دیمەشقی کرد تا وێرانکاریی مەغۆل لە 1260 کۆتاییی بە ئیمپراتۆریای کوردی لە سووریا هێنا.
وتارەکە بخوێنەوە ئەسساڵح ئەییووب، سوڵتانی کوردی ئەییووبیی میسر لە 1240-1249، دوا فەرمانڕەوای کارای بنەماڵەکە بوو؛ پێشەنگی دروستکردنی سوپا مەملوکییەکان بوو و لە کاتی بەرەنگاربوونەوەی حەوتەمین هەڵمەتی خاچپەرستان مرد.
وتارەکە بخوێنەوە ئەلعادلی دووەم، سوڵتانی کوردی ئەییووبیی میسر لە 1238-1240، کوڕی ئەلکامیل بوو کە فەرمانڕەواییی کورت و ناکاراکەی کۆتاییی هات کاتێک براکەی، ئەسساڵح ئەییووب، لەکاری لابرد.
وتارەکە بخوێنەوە ئەلکامیل، سوڵتانی کوردی ئەییووبیی میسر لە 1218-1238، پێنجەمین هەڵمەتی خاچپەرستانی شکست پێ هێنا و بە پەیمانی یافا لە 1229، بە کردەوەیەکی جێی ناکۆکی قودسی بە فرێدریکی دووەم ڕادەست کرد.
وتارەکە بخوێنەوە ئەلموعەززەم عیسا، کوڕی ئەلعادلی یەکەم، فەرمانڕەواییی دیمەشقی بۆ ئیمپراتۆریای کوردیی ئەییووبی کرد و لە 1219 بە بڕیارێکی جێی ناکۆکی دیوارەکانی قودسی ڕووخاند بۆ ئەوەی نەکەونە دەستی پێنجەمین هەڵمەتی خاچپەرستان.
وتارەکە بخوێنەوە ئەڵئەشرەف مووسا، کوڕی ئەلعادلی یەکەم، فەرمانڕەوایەکی کوردی ئەییووبی بوو کە ناوچەی جەزیرەی کۆنترۆڵ کرد و لە 1229 بوو بە سوڵتانی دیمەشق؛ شاعیر و پشتیوانێکی ئیمپراتۆریای کوردی.
وتارەکە بخوێنەوە ئەززاهیر غازی (1172-1216)، کوڕە کوردە ئەییووبییەکەی سەلاحەددین، بۆ 30 ساڵ وەک بنیاتنەر و دیپلۆمات و جەنگاوەر فەرمانڕەواییی حەلەبی کرد و شارەکەی کرد بە گەوهەرێکی ئیمپراتۆریای کوردی.
وتارەکە بخوێنەوە عادلی I (سەفادین)، سوڵتانی کوردی میسر و سووریا لە 1200-1218، برای سەلاحەددین کە ئیمپراتۆریەتی کوردی ئەیوبیی دوای نزیکبوونەوەی لە داڕمان ڕزگار کرد و یەک خست.
وتارەکە بخوێنەوە عەزیز عوسمان (دەوروبەری 1172–1198 ز) کوڕی سەلاحەددین و یەکەم سوڵتانی سەربەخۆی ئەیوبیی میسر بوو. ڕۆڵەکەی لە گواستنەوەی ئیمپراتۆریەتی کورد دوای سەلاحەددین بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە ئەفزەڵ کوڕی سەلاحەددین (دەوروبەری 1169–1225 ز) گەورەترین کوڕی سەلاحەددین و یەکەم فەرمانڕەوای ئەیوبیی دیمەشق بوو. ڕۆڵەکەی لە گواستنەوەی ئیمپراتۆریەتی کورد دوای سەلاحەددین بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە سەلاحەددین (1137–1193 ز) دامەزرێنەری کوردی ئیمپراتۆریەتی ئەیوبی بوو؛ لووتکەی باڵادەستیی جیۆسیاسیی کورد. لە 1187دا ئۆرشەلیمی گەڕاندەوە و ئیمپراتۆریەتێکی بنیاد نا کە میسر، سووریا، فەلەستین و خاکی زیاتر دەگرتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە نەجمەددین ئەیوب باوکە کوردەکەی سەلاحەددین و ئەو پیاوە بوو کە ناوەکەی ناسنامەی ئیمپراتۆریەتی ئەیوبی کوردە. باوباپیرەی گەورەترین بنەماڵەی کورد لە مێژوودا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە شێرکۆ (کۆچی دوایی کردووە لە 1169 ز) مامی کوردی هەزەبانیی سەلاحەددین بوو کە بە گرتنی میسر دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی ئەیوبی کوردی مومکین کرد. شێری شاخ بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە
سوڵتان کوڕی مەحموود (فەرمانڕەوایی: 1174–دەوروبەری 1199 ز) کۆتا فەرمانڕەوای بنەماڵەی شەدادی کورد بوو و 248 ساڵ فەرمانڕەوایی کوردی لە باشووری قەفقازی کۆتایی پێ هێنا. بەشی کۆتایی بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە