گۆڤاری مێژووی کورد
وتارەکانی پۆلی «هونەر و کولتووری کوردی».
460 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
تەشریب نانی کوردیی خیسێنراوە لە ئاوی گۆشتی بەرخی لێنراو بە هێواشی — لەو بنەمایەوە لەدایک بووە کە نان پیرۆزە و هەرگیز نابێت بەفیڕۆ بدرێت. ویکیپیدیا بە کوردی ناوی دەبات؛ لە هەموو شوێنێکی دیکە بە عێراقی ناو براوە.
وتارەکە بخوێنەوەدۆکوڵیو شۆربایەکی گەرمی ماستی کوردییە لەگەڵ جۆ، برنج و گیا کێوییەکانی شاخ. ویکیپیدیا وەک خواردنێکی ناسێنەری چێشتی کوردی ناوی دەبات؛ ماڵپەڕەکانی شێوازی لێنانی خواردن لە ژێر ناوی «فارسی» دایدەنێن.
وتارەکە بخوێنەوەجاجیک ماستەخیارە کوردییەکەیە کە جیهان پێی دەڵێت تزاتزیکی یان جاجیکی تورکی. لە ماستی کوردی و خیاری میزۆپۆتامیا دروست دەکرێت، و لە ژێر هەموو ناوێکدا جگە لە ناوە کوردییەکەی نادیارە.
وتارەکە بخوێنەوەجگەر شیش کەبابە کوردییەکەی جگەرە کە دیاربەکر (ئامەد) بەیانییەکانی پێ دەست پێ دەکات — جگەرە بەرخ کە لەگەڵ دوگ دەکرێتە سیخ و لەسەر خەڵووز دەبرژێنرێت. بە ناوی شارێکی کوردی تۆمارکراوە، بەڵام تورکی ناو براوە.
وتارەکە بخوێنەوەبەرساق نانێکی شیرین و سوورکراوەی کوردیی ڕۆژهەڵاتە — پارچە خڕە زێڕینەکانی هەویر کە لە ئارد، شیر و شەکر دروست دەکرێن. ناوەکە لە «بەرژیاگ»ی کوردیی باشوورییەوە هاتووە، بە واتای «برژاو».
وتارەکە بخوێنەوەنانی تەنوور نانی تەختی کوردییە کە لە تەنوورێکی گڵیدا دەبرژێنرێت — تەکنەلۆژیایەکی پێنج هەزار ساڵە. ڕۆژانە لە هەر نانەواخانەیەکی کوردیدا بە تازەیی دروست دەکرێت؛ کاتێک چێشتخانەیەکی کوردی نەیتوانی تەنوورسازێکی ناوخۆ بدۆزێتەوە، تەنوور بۆ ئۆسلۆ هاوردە کرا.
وتارەکە بخوێنەوەبریانی برنجی بۆنە کوردییەکانە — چینکراو لەگەڵ گۆشتی بەهاراتدار، بادەم، مێوژ و زەعفەران. ناوەندی ئاهەنگەکانی هاوسەرگیری، جەژن و نەورۆزی کوردانە، کە میدیای خواردن بە «بریانیی عێراقی» ناوی دەبات.
وتارەکە بخوێنەوەقەلی گۆشتی هەڵگیراوی کوردییە کە لە چەوریی خۆیدا لێ دەندرێت؛ ستوونی پرۆتینی سیستەمی کوردیی بەسەربردنی زستان. بەستراوەتەوە بە شاری ئاکرێ، بەڵام ویکیپیدیا دەیداتە پاڵ تورکیا.
وتارەکە بخوێنەوەدۆڵمەی ئەڤەلیک خواردنێکی بەهاریی کوردییە لە گەڵای دۆکی کێوی پڕکراو بە برنج و گۆشتی بەرخ؛ بەشێک لە نەریتی بەرفراوانتری کوردیی پڕکردنی گەڵا کێوییە شاخاوییە کۆکراوەکان.
وتارەکە بخوێنەوەکوکی وشەی کوردییە بۆ پای؛ پایە گۆشتییەکان لە باشوور، فریتاتای سەوزەیی لە ڕۆژهەڵات و پایە بچووکەکان لە باکوور. یەک نەریت و سێ دەوڵەتی نەتەوەیی کە هەوڵی سڕینەوەی دەدەن.
وتارەکە بخوێنەوەئاڤا سووسێ خواردنەوەی کوردیی ڕەگی سووسە کە فرۆشیارانی شەقام لە ئامەد دەیفرۆشن. ڕاگەیاندنی نێودەوڵەتی بە «کۆلای تورکی» ناوی دەبات و دەیداتە پاڵ کولتووری عوسمانی.
وتارەکە بخوێنەوەشفتە پارچەیەکی تەختی گۆشتی بەهاراتداری کوردییە؛ یەکێک لە بەناوبانگترین خواردنە ڕۆژانەکان. بە بڕی زۆر سوور دەکرێتەوە، لە ساندویچدا دەخورێت و منداڵە کوردەکان لە جیهاندا دەیبەنە قوتابخانە.
وتارەکە بخوێنەوەنانێ تیری نانی هەڵگرتنی کوردییە کە بە باریکی دروست و وشک دەکرێتەوە تا بەبێ ساردکەرەوە چەندین مانگ بمێنێتەوە؛ بەشێک لە سیستەمی خواردنی شاخاویی کوردی بۆ بەسەربردنی زستان.
وتارەکە بخوێنەوەچریش گیایەکی کێویی چیاکانی کوردستانە کە هەر بەهارێک لە سنووری بەفر کۆ دەکرێتەوە و لەگەڵ نیسک و ساوەر دەبێتە شۆربایەکی ئەستوور؛ یەکێک لە یەکەم خواردنە تازەکان دوای زستان.
وتارەکە بخوێنەوەمۆتاڵ پەنیرێکی کوردییە کە لە کیسەی پێستی مەڕدا دەگات؛ تەکنەلۆژیایەکی شوانکاریی کۆچەری بۆ کۆچی وەرزی. ویکیپیدیا دەڵێت ئەرمەنییە، بەڵام پەنیرسازە کوردەکان باشتر دەزانن.
وتارەکە بخوێنەوەکەبابی بوریان گۆشتی بەرخی کوردیی برژاو لە چاڵە، لە شارە کوردییەکانی سێرت و بیتلیس. تورکیا، سەرەڕای شارە کوردییەکان، قەسابەکان و زاراوەکان، بە چێشتی تورکیی دەزانێت.
وتارەکە بخوێنەوەتەپسی سینییەکی کوردیی سەوزەی توێژتوێژە بە باینجان، تۆپەڵەگۆشت و تامی تەمری هیندی و هەنار. ویکیپیدیا بە کوردی و عێراقی ناوی دەبات، بەڵام لاپەڕەی خواردنەکە تەنها دەڵێت عێراقییە.
وتارەکە بخوێنەوەکەلانە نانێکی نەریتیی تەخت و پڕکراوی کوردییە کە گیا کێوییەکانی بەهاری تێ دەخرێت و لەسەر ساج دەبرژێت و کەرەی قاوەییکراوی بەسەردا دەدرێت. ڕێوڕەسمێکی بەهاری لە چیاکانی هەورامانە.
وتارەکە بخوێنەوەبەربەسێل خۆراکێکی بنەڕەتیی کوردییە کە دانەوێڵە و بەرهەمە شیرییەکان تێکەڵ دەکات؛ گەنمی پختکراو لە شیری مەڕدا یان شۆربایەکی ترش‌تامی ماست و گۆشت. وەک خۆراکێکی سەرەکیی کوردی لیست کراوە، بەڵام لە دەرەوەی کوردستان نەناسراوە.
وتارەکە بخوێنەوەئاڤا ماست (ماستاو) خواردنەوەی خوێداری کوردیی ماستە کە لەگەڵ هەموو ژەمێکدا پێشکەش دەکرێت. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بە ئەیران یان دۆغ ناسراوە، بەڵام ناوە کوردییەکان نادیارن.
وتارەکە بخوێنەوەپەردە پلاو پلاوی بووکگواستنەوەی کوردییە لە سێرت، کە بە هەویر دەپێچرێت و مانای هێمایی بۆ بووکەکە هەیە. هەموو سەرچاوەیەک دەیگەڕێنێتەوە بۆ ئەم شارە کوردییە، کەچی ناوی تورکیی لێ دەنرێت.
وتارەکە بخوێنەوەئەرخەوک پڕکەرەوەیەکی کوردیی باشوورە بە شێوەی هەویری کەرە و ئارد، کە لە کادەدا بەکار دەهێنرێت؛ ئەو شیرینییە ڕێوڕەسمییە پڕکراوانەی لە جەژن و نەورۆز و بووکگواستنەوە کوردییەکاندا پێشکەش دەکرێن.
وتارەکە بخوێنەوەعەمبە تامدەرێکی ترشە کە لە مانگۆی ترشی دروست دەکرێت. لە هیندستانەوە هاتووە و بووە بە بەشێکی سەرەکیی خۆراکی شەقامی کوردی و عێراقی. لە سەرانسەری کوردستان لەگەڵ شیفتە و فەلافل و کوبە پێشکەش دەکرێت.
وتارەکە بخوێنەوەپەردە پلاو پلاوی بووکگواستنەوەی کوردییە لە سێرت؛ برنجێکی داخراو لە هەویر، نیشانەی وەفاداری بە خێزان. هەمیشە ناوی «تورکی»ی لێ دەنرێت و ڕەچەڵەکە کوردییەکەی دەسڕدرێتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە