مێژووی کوردمێژوو، کولتوور و میرات

گۆڤاری مێژووی کورد

پەیماننامەکان

وتارەکانی پۆلی «پەیماننامەکان».

33 وتار بە سۆرانی بەردەستە.

مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

یادداشتی لێکتێگەیشتنی ئەمریکا–حکومەتی هەرێم (2016): یەکەم پەیمانی سەربازیی فەرمی لە نێوان ئەمریکا و کورددا

یادداشتی لێکتێگەیشتنی ئەمریکا–حکومەتی هەرێمی 2016 یەکەم ڕێککەوتنی سەربازیی فەرمیی دوولایەنە بوو لە نێوان ئەمریکا و هەرێمی کوردستاندا، کە دانی بە پێشمەرگەدا نا وەک هاوبەشی ئاسایش.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕێککەوتنی نەوت و سەربازیی هەولێر و بەغدا (2014): یەکگرتوویی دژ بە داعش، دابەشبوون لەسەر نەوت

ڕێککەوتنی نەوتی هەولێر و بەغدای 2014 ڕۆژانە 550,000 بەرمیل نەوتی کوردی بەرامبەر 17 لە سەدی بودجەی عێراق و 1 ملیار دۆلار پارەی پێشمەرگە لە قەیرانی داعشدا دانا. لە کۆتاییدا ڕووخا.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕێککەوتنی واشنتن (1998): ئەو ئاشتییەی کۆتایی بە جەنگی ناوخۆیی کورد هێنا

ڕێککەوتنی واشنتن (1998) کۆتایی بە جەنگی ناوخۆیی کورد لە نێوان پارتی و یەکێتیدا هێنا. بە ناوبژیوانیی ئەمریکا ڕێککەوتنێکی دابەشکردنی دەسەڵاتی دروست کرد کە کوردستانی سەقامگیر کرد، بەڵام دابەشبوونیشی ڕەگدارتر کرد.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕێککەوتنی پڕۆگرامی نەوت بەرامبەر خۆراک (1996): ئەو 13 لە سەدەی خودموختاریی کوردی ڕزگار کرد

پڕۆگرامی نەوت بەرامبەر خۆراک (1996) بە بەڕێوەبردنی نەتەوە یەکگرتووەکان، 13 لە سەدی داهاتی نەوتی عێراقی بۆ باکوورە کوردییەکە تەرخان کرد. ئەمە پشتگیرییە ئابوورییە ژیانەبەخشەکە بوو کە خودموختاریی کوردی بەردەوام هێشتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

دانوستانەکانی خودموختاریی عێراق و کورد (1991): لە ڕاپەڕینەوە بۆ خۆبەڕێوەبردن

دانوستانەکانی خودموختاریی عێراق و کوردی 1991 دوای گەورەترین ڕاپەڕینی کورد لە مێژوودا هاتن. کاتێک گفتوگۆکان لەگەڵ بەغدا شکستیان هێنا، کورد هەڵبژاردنی ئازادیان ئەنجام دا و حکومەتی هەرێمیان دامەزراند.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕێککەوتنی جەزائیر (1975): ئەو ڕۆژەی جیهان کوردی بەجێ هێشت

ڕێککەوتنی جەزائیری 1975 لە نێوان عێراق و ئێراندا لە شەوێکدا کۆتایی بە ڕاپەڕینی کورد هێنا. ئێران و ئەمریکا کوردیان بەجێ هێشت، 1,400 گوند وێران کران و بارزانی لە تاراوگە مرد.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕێککەوتنی خودموختاریی کورد و عێراق (1970): ئەو بەڵێنەی سەدام دا و پێشێلی کرد

ڕێککەوتنی خودموختاریی کورد و عێراقی 1970 بەڵێنی خۆبەڕێوەبردنی کورد و مافە زمانییەکان و کەرکووکی دەدا. سەدام حوسێن خیانەتی لە هەر مەرجێک کرد و جەنگ و دەیان ساڵ ئازاری لێ کەوتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

پەیمانی بەغدا (1955): هاوپەیمانیی جەنگی سارد و سنووردارکردنی کورد

پەیمانی بەغدا (1955) تورکیا و عێراق و ئێرانی لە هاوپەیمانییەکی سەربازیی جەنگی سارد کۆ کردەوە کە پشتگیریی ڕۆژئاوای بە سەرکوتکردنی بزووتنەوە نەتەوەییەکانی کورد بەخشی.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕێککەوتنی قەوام–سادچیکۆڤ (1946): ئەو مامەڵە نەوتییەی کۆماری مەهابادی لەناو برد

ڕێککەوتنی قەوام–سادچیکۆڤ (1946) کشانەوەی سۆڤیەتی لە ئێران بە مافی نەوت ئاڵوگۆڕ کرد و چارەنووسی کۆماری مەهابادی یەکلایی کردەوە؛ تەنها کۆماری سەربەخۆی کوردی لە مێژوودا.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

پەیماننامەی سەعدئاباد (1937): کاتێک ئەو دەوڵەتانەی کوردستانیان دابەش کردبوو دژ بە کورد یەکیان گرت

پەیماننامەی سەعدئاباد (1937) تورکیا و ئێران و عێراقی لە پەیمانێکی هێرشنەکردنەسەر یەکتر و دەستێوەرنەداندا یەک خست؛ ڕێگای بە هەر دەوڵەتێک دا دانیشتوانە کوردەکانی بەبێ دەستێوەردان سەرکوت بکات.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

پەیماننامەی ئەنقەرە (1926): کاتێک کوردستان بە نەوت فرۆشرا

پەیماننامەی ئەنقەرە (1926) ویلایەتی مووسڵی، کە زۆرینەی دانیشتوانەکەی کورد بوو، لە بەرامبەر حەقدەستی نەوت بە عێراق سپارد و جیاکردنەوەی باکوور و باشووری کوردستانی یەکلایی کردەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

پەیماننامەی لۆزان (1923): ئەو پەیماننامەیەی کوردستانی لە نەخشە سڕییەوە

پەیماننامەی لۆزان (1923) کوردستانی لە یاسای نێودەوڵەتیدا سڕییەوە و بێدەنگیی تەواوی خستە جێی بەڵێنی سیڤەر بۆ خودموختاریی کورد. دابەشکردنی چواربەشیی یەکلایی کردەوە کە تا ئەمڕۆ بەردەوامە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕاگەیاندنی هاوبەشی بەریتانیا–عێراق (1922): بەڵێنی کریسمس بۆ خودموختاریی کورد کە هەرگیز جێبەجێ نەکرا

ڕاگەیاندنی هاوبەشی بەریتانیا–عێراق (1922) یەکەم دانپێدانان بوو بە خودموختاریی کورد لە عێراق. بە ڕاگەیاندنی کریسمس ناسرا؛ بەڵێنەکەی هەرگیز جێبەجێ نەکرا، بەڵام بنەماکەی بەردەوامە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

پەیماننامەی سیڤەر (1920): بەڵێنی کوردستان کە هەرگیز جێبەجێ نەکرا

پەیماننامەی سیڤەر (1920) تەنها پەیماننامەی نێودەوڵەتی بوو کە دانی بە مافی دیاریکردنی چارەنووسی کورددا نا. ماددەکانی 62–64 بەڵێنی خودموختاری و ڕێگایەک بۆ سەربەخۆییان دا، بەڵام هەرگیز جێبەجێ نەکران.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕاگەیاندنی هاوپشتیی کورد–ئەرمەنی (1919): کاتێک دوو خەڵک پێکەوەژیانیان لەبری ململانێ هەڵبژارد

لە 1919، سەرکردەکانی کورد و ئەرمەنی لە پاریس ڕاگەیاندنێکی هاوبەشیان واژۆ کرد و داوای دەوڵەتبوونی سەربەخۆیان بۆ هەردوو خەڵک کرد. ئەم کردارە مێژووییەی هاوپشتی بناسە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕێککەوتنی سایکس–پیکۆ (1916): ئەو پەیمانە نهێنییەی دابەشبوونی کوردستانی تەواو کرد

ڕێککەوتنی سایکس–پیکۆ (1916) بە نهێنی خاکە کوردییەکانی عوسمانیی لە نێوان بەریتانیا و فەرەنسادا دابەش کرد و دابەشبوونی کوردستانی بۆ چوار بەش تەواو کرد، کە تا ئەمڕۆ بەردەوامە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

دووەم پەیماننامەی ئەرزەڕووم (1847): کاتێک هێزە ئەورووپییەکان هێڵێکیان بە ناو کوردستاندا کێشا

دووەم پەیماننامەی ئەرزەڕووم (1847) بە ناوبژیوانیی بەریتانیا و ڕووسیا سنوورێکی وردی بە ناو کوردستاندا کێشا و دابەشبوونی کوردستانی گۆڕی بۆ یاسای نێودەوڵەتی.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

یەکەم پەیماننامەی ئەرزەڕووم (1823): کاتێک ئیمپراتۆریەتەکان لەسەر هۆزە کوردەکان دەجەنگان، بەبێ پرسکردن بە کورد

یەکەم پەیماننامەی ئەرزەڕووم (1823) دابەشبوونی کوردستانی لە نێوان ئیمپراتۆریەتەکانی عوسمانی و ئێراندا پشتڕاست کردەوە؛ مامەڵە لەگەڵ هۆزە کوردەکان وەک ڕەعیەت کرا، نەک وەک لایەنی سیاسی.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

پەیماننامەی زوهاب (1639): ئەو پەیماننامەیەی دابەشبوونی کوردستانی هەمیشەیی کرد

پەیماننامەی زوهاب (1639) کوردستانی لە نێوان ئیمپراتۆریەتەکانی عوسمانی و سەفەویدا بۆ هەمیشە دابەش کرد. سنوورەکانی هێشتا سنووری تورکیا و عێراق و ئێران دیاری دەکەن.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

ڕێککەوتنی چاڵدێران (1514): کاتێک میرە کوردەکان لەگەڵ عوسمانییەکان هاوپەیمان بوون ــ و خیانەتیان لێ کرا

لە 1514دا، میرە کوردەکان لە چاڵدێران لەگەڵ سوڵتان سەلیمی Iی عوسمانی هاوپەیمان بوون لە بەرامبەر خۆبەڕێوەبردن. ئەم ڕێککەوتنە چارەنووسسازە کوردییە بناسە کە لە کۆتاییدا خیانەتی لێ کرا.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 24ی ئایاری 2026

پەیماننامەی یافا (1229): کاتێک نەوەی سەلاحەدین قودسی بۆ بەرژەوەندیی ستراتیژی گۆڕییەوە

لە 1229، کامیل، نەوەی سەلاحەدین، دانوستانی بۆ گواستنەوەی ئاشتییانەی قودس بۆ فردریکی II کرد. ئەم کردارە لێهاتووانەی دیپلۆماسیی ئەیوبییەکان بە ڕەچەڵەکی کوردی بناسە.

وتارەکە بخوێنەوە