Kürt tarihi yazıları
Antlaşmalar kategorisindeki makaleler.
33 makale Türkçe olarak sunuluyor.
Sykes-Picot Anlaşması’nın Kürt topraklarını bir yurt yerine imparatorluk bölgeleri olarak nasıl ele aldığını ve bunun Kürt tarihinde bugün neden önemini koruduğunu inceleyin.
Makaleyi oku
2016 ABD-KBY Mutabakat Zaptı, ABD ile Kürdistan Bölgesi arasındaki ilk resmî ikili askerî anlaşmaydı ve Peşmergeyi güvenlik ortağı olarak tanıyordu.
Makaleyi oku 2014 Erbil-Bağdat Petrol Anlaşması, günde 550.000 varil Kürt petrolünü, Irak bütçesinin %17’si ve IŞİD krizi sırasında Peşmergeye 1 milyar dolarlık finansman karşılığında takas etti. Sonunda çöktü.
Makaleyi oku 2005 Irak Anayasası, Kürdistan Bölgesi’ni kendi hükümeti, dili ve Peşmergesi olan federal yapı tanıdı. Kerkük hakkındaki 140. madde hiçbir zaman uygulanmadı.
Makaleyi oku Washington Anlaşması (1998), KDP ile PUK arasındaki Kürt iç savaşını sona erdirdi. ABD’nin arabuluculuğuyla, Kürdistan’ı istikrara kavuşturan ama bölünmeyi kökleştiren bir iktidar paylaşımı anlaşması oluşturdu.
Makaleyi oku Petrol Karşılığı Gıda Programı (1996), Irak petrol gelirinin yüzde 13’ünü BM tarafından yönetilen Kürt kuzeyine ayırdı. Kürt özerkliğini ayakta tutan ekonomik can damarıydı.
Makaleyi oku 1991 Irak-Kürt özerklik müzakereleri, Kürt tarihinin en büyük ayaklanmasının ardından yapıldı. Bağdat’la görüşmeler çökünce Kürtler özgür seçimler düzenleyerek Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ni kurdu.
Makaleyi oku Irak ile İran arasındaki 1975 Cezayir Anlaşması, Kürt ayaklanmasını bir gecede sona erdirdi. İran ve ABD Kürtleri terk etti, 1.400 köy yerle bir edildi ve Barzani sürgünde öldü.
Makaleyi oku 1970 Kürt-Irak Özerklik Anlaşması, Kürt özyönetimini, dil haklarını ve Kerkük’ü vaat etti. Saddam Hüseyin her koşula ihanet ederek savaşı ve on yıllarca acıyı tetikledi.
Makaleyi oku Bağdat Paktı (1955), Türkiye, Irak ve İran’ı, Kürt ulusal hareketlerinin bastırılmasına Batı desteği sağlayan bir Soğuk Savaş askerî ittifakında birleştirdi.
Makaleyi oku Kavam-Sadçikov Anlaşması (1946), Sovyetlerin İran’dan çekilmesini petrol hakları karşılığında sağladı; tarihteki tek bağımsız Kürt cumhuriyeti Mahabad’ın kaderini belirledi.
Makaleyi oku Sadabad Antlaşması (1937), Türkiye, İran ve Irak’ı saldırmazlık ve iç işlerine karışmama paktında birleştirerek her devletin kendi Kürt nüfusunu müdahale olmadan bastırmasını mümkün kıldı.
Makaleyi oku Ankara Antlaşması (1926), Kürt çoğunluklu Musul vilayetini petrol gelirlerinden pay karşılığında Irak’a vererek Kuzey ve Güney Kürdistan’ın bölünmesini kesinleştirdi.
Makaleyi oku Lozan Antlaşması (1923), Sevr’in Kürt özerkliği vaadinin yerine tam bir sessizlik koyarak Kürdistan’ı uluslararası hukuktan sildi. Bugün de süren dört parçalı bölünmeyi kesinleştirdi.
Makaleyi oku Ortak İngiliz-Irak Bildirisi (1922), Irak’ta Kürt özerkliğinin ilk tanınmasıydı. Noel Bildirisi diye bilinir; hiç uygulanmadı, ancak ilkesi yaşamayı sürdürür.
Makaleyi oku Sevr Antlaşması (1920), Kürtlerin kendi kaderini tayin etmesini tanıyan tek uluslararası antlaşmaydı. 62-64. maddeler özerklik ve bağımsızlığa giden bir yol vaat ediyordu; ancak hiçbir zaman uygulanmadı.
Makaleyi oku 1919’da Kürt ve Ermeni liderler, Paris’te her iki halk için bağımsız devlet kurulması çağrısında bulunan ortak bir bildiri imzaladı. Bu tarihî dayanışma eylemini keşfedin.
Makaleyi oku Sykes-Picot Anlaşması (1916), Osmanlı’nın Kürt topraklarını Britanya ve Fransa arasında gizlice bölerek Kürdistan’ın bugün de süren dört parçalı bölünmesini tamamladı.
Makaleyi oku İkinci Erzurum Antlaşması (1847), Britanya ve Rusya arabuluculuğunda Kürdistan’dan kesin sınır çizdi; Kürtlerin bölünmesini uluslararası hukuka dönüştürdü.
Makaleyi oku Birinci Erzurum Antlaşması (1823), Kürdistan’ın Osmanlı ve İran imparatorlukları arasındaki bölünmesini yeniden teyit etti; Kürt aşiretlerine siyasi aktör olarak değil, tebaa olarak muamele edildi.
Makaleyi oku Zuhab Antlaşması (1639), Kürdistan’ı Osmanlı ve Safevi imparatorlukları arasında kalıcı olarak böldü. Sınırları bugün de Türkiye, Irak ve İran’ı tanımlar.
Makaleyi oku Amasya Barışı (1555), Kürdistan’ın ilk resmî bölünmesiydi; Kürtlerin ana yurdunu rızaları olmadan Osmanlı ve Safevi imparatorlukları arasında paylaştırdı.
Makaleyi oku 1514’te Kürt emirleri, özerklik karşılığında Çaldıran’da Osmanlı Sultanı I. Selim’le ittifak kurdu. Bu belirleyici ve sonunda ihlal edilen Kürt anlaşmasını inceleyin.
Makaleyi oku 1229’da Selahaddin’in torunu el-Kamil, Kudüs’ün II. Friedrich’e barışçıl devrini müzakere etti. Kürt soyundan gelen Eyyubilerin bu ustalıklı diplomasi hamlesini keşfedin.
Makaleyi oku