سەعدئاباد ١٩٣٧: نەدەستدرێژی، ماددەی ٧ و سیاسەتی سنووریی کورد

چوار دەوڵەت پەیمانی نەدەستدرێژییان کرد. سەروەری و ڕێکخراوی سنووربەزێن پەیوەندییان بە سیاسەتی کوردی هەبوو؛ دەق و کردار جیاوازن.

لاپەڕەی پەیمان ماددەکانی ٧–١٠ و ناوی چوار وەزیری دەرەوە نیشان دەدات — زنجیرەی پەیمان ١٩٠،١٩٣٨، لاپەڕە ٢٧: وەرگێڕانی ئینگلیزی و ناوەکان. وێنەی بەڵگەیە، نە مەراسیمی واژۆ. League of Nations · Treaty Series 190 (1938), p. 27 · Wikimedia Commons scan · Historical public-domain treaty record.

دەوڵەت و بەروار

ئەفغانستان، ئێران، عێراق و تورکیا ٨ تەممووزی ١٩٣٧ لە تاران واژۆیان کرد: فەیز محەمەد خان، سەمیعی، ناجی ئەلئەسیل و ئاراس. پەسەندکردن ٢٥ حوزەیرانی ١٩٣٨ دانرا. [1] ئەفغانستان بۆ خۆی بەشدار بوو، نە دابەشکەری خاکی کورد؛ سووریا واژۆکەر نەبوو.

نەدەستدرێژی

ماددەکانی ١–٤ دەستێوەردان، سنوور، ڕاوێژ و هێرش باس دەکەن. [1] بەرگریی هاوبەشی خۆکار نەبوو:١٩٣٩ گۆڕان لەبەرامبەر ئیتالیا و ئەڵمانیا گفتوگۆی لەسەر کرا. [4] پێشنیار و دەقی هەبوو جیاوازن.

ماددەی ٧ و کورد

ماددەی ٧ داوای ڕێگرتن لە گرووپی ناوخۆ دەکات کە سیستەمی دەوڵەتی تر تێکدەدەن؛ ناوی کوردی تێدا نییە. [1] سایتۆ ٢٠٠٢ بە ئینتەسار ڕێگری لە تێپەڕین و پەناگەی شەڕڤانان دەڵێت. [2] گرنگە، بەڵام بەڵگەی کۆتایی هەموو تێپەڕینێک یان هەمان ئەنجام لە هەموو شوێنێک نییە.

هۆکاری جیاواز

ئێران ١٩٣٧ ئاشتی و دەستپێشخەریی خۆی باس کرد. [3] ئەمە پێشکەشکردنی حکومەتە. پوختەی پەلابییک مەترسیی ناوخۆ و دەرەوە بەیەکەوە دەکۆڵێتەوە. [5] پرسی کورد و دراوسێیەتی و نیگەرانیی نێودەوڵەتی پەیوەستن.

بەکارهێنانی ١٩٤١

ڕاپۆرتی ١٣ ئابی ١٩٤١ فشاری بەریتانیا بۆ عێراق دەگێڕێتەوە تا پەیمان لەبەرامبەر ئێران بۆ میوانی ئەڵمانی و پەنابەری سیاسیی عێراقی بهێنێت. دەنگۆی کودەتا پشتڕاست نەبووەوە. [6] داواکارییەکی بەڵگەدارە لە دەرەوەی کەیسێکی تایبەتی کوردی، نە کردارێکی تەواو.

ماوە و سنوور

ماددەی ١٠ پێنج ساڵ و ئەگەر شەش مانگ پێشتر هەڵنەوەشێتەوە پێنج ساڵی تر دادەنێت. [1] ئاشتیی دەوڵەت خودموختاریی کورد نەدا. کۆمەڵکوژیی تایبەت، سڕینەوەی هەموو پەناگە و ئۆپەراسیۆنی دواتر بەڵگەی جیا دەوێت؛١٩٥٥ لە چوارچێوەی خۆی بخوێنرێتەوە.