Çar dewlet peymana neêrîşkariyê kirin. Serwerî û rêxistinên li ser sînoran bi siyaseta kurdî ve girêdayî bûn; nivîs û pêkanîn cuda ne.

Rûpela peymanê xalan 7–10 û navên çar wezîrên derve nîşan dide
Rêza Peymanan 190,1938, rûpel 27: wergera îngilîzî û nav. Kopiya belgeyê ye, ne wêneya merasîma îmzeyê. League of Nations · Treaty Series 190 (1938), p. 27 · Wikimedia Commons scan · Historical public-domain treaty record.

Dewlet û dîrok

Afganistan, Îran, Iraq û Tirkiye 8 Tîrmeha 1937 li Tehranê îmze kirin: Faiz Mohammad Khan, Samiy, Nacî el-Esîl û Aras. Pejirandin 25 Hezîrana 1938 hatin danîn. [1] Afganistan ji bo xwe tevlî bû, ne parçekera erdên kurdan; Sûriye îmzeker nebû.

Neêrîşkarî

Xalên 1–4 destwerdan, sînor, şêwir û êrîşê vedikolin. [1] Parastina hevpar a otomatîk tune bû:1939 guhertin li hember Îtalya û Almanyayê hat nîqaşkirin. [4] Pêşniyar û nivîsa heyî cuda ne.

Xala 7 û kurd

Xala 7 divê grupên di erdê xwe de ku pergala dewleteke din têk dibin bêne rawestandin; navê kurdan nîne. [1] Saito 2002 bi Entessar bendên derbasbûn û penagehên şervanan dibêje. [2] Girîng e, lê ne îspata qedandina her derbasbûnê an heman encamê li her derê.

Armancên cuda

Îran 1937 aştî nîşan da û xwe destpêker dît. [3] Ev pêşkêşkirina hikûmetê ye. Kurteya Palabıyık xeterên hundir û derve tevî hev vedikole. [5] Pirsên kurdî, cîrantî û xemên navneteweyî girêdayî ne.

Bikaranîna 1941

Rapora 13 Tebaxa 1941 dibêje Brîtanya Iraq teşwîq kir ku paktê li hember Îranê ji bo mêvanên Alman û penaberên siyasî yên Iraqê bi kar bîne. Gotegotên derbeyê nepejirandî bûn. [6] Daxwazeke belgekirî derveyî dozeke taybet a kurdî ye, ne îspata pêkanîna temam.

Dem û sînor

Xala 10 pênc sal û ger şeş meh berê betalkirin tune be pênc salên din datîne. [1] Aştiya dewletan xweseriya kurdan neda. Komkujiyên taybet, hemû penagehên rakirî û operasyonên paşê delîla cuda dixwazin;1955 bi çarçoveya xwe were xwendin.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. League of Nations Treaty Series, vol. 190 (1938), no. 4402, pp. 21–27: official French treaty and English translation, ten articles and ratification note.
  2. Miwa Saito, Nation-building and Conflict Resolution: The Kurds in Iraq and Turkey (PhD, St Andrews, 2002), p. 121: Kurdish border movements and the pact, citing Entessar (1992), p. 54.
  3. FRUS 1937, vol. I, document 820: Engert dispatch, 25 August, enclosing Iran’s statement of 23 August 1937.
  4. FRUS 1939, vol. II, document 352: 12 April report of discussion about possible mutual defence.
  5. Mustafa Serdar Palabıyık, Sadabad Pact: An Analysis Based on Alliance Theories, Ortadoğu Etütleri 2.1 (2010; online record 2016), pp. 147–179; public abstract consulted.
  6. FRUS 1941, vol. III, document 373: Knabenshue telegram, 13 August 1941, on invoking the pact over activities in Iran.