پێشەکی
لە نێو شازادەکانی شاینامەدا، فەریبوورز پێگەیەکی هەیە کە هەم بە بنەچەی بەرز و هەم بە هیوای بەدینەهاتوو دەناسرێتەوە. کوڕێکی پاشا کەیکاووس و برای سیاوەشی پاک بوو، شازادەیەک لە بنەماڵە پاشایەتییەکەی کەیانیان کە نزیک بوو تەختی ئێران بەدەست بهێنێت، بەڵام کاتێک نیشانەی ڕەزامەندیی خوا لەسەر پیاوە گەنجترەکە کەوت، برازاکەی کەیخوسرەو بەسەریدا پێش خرا.
فەریبوورز پێش هەموو شتێک بە کێبڕکێ مەزنەکەی جێنشینی و ئەو تاقیکردنەوەی قەڵای دێوان بیر دەکرێتەوە کە چارەنووسی بابەتەکەی یەکلایی کردەوە؛ لەو کێبڕکێیەدا داواکاری ڕکابەری کەیخوسرەو بوو. هەرچەند لەو تاقیکردنەوەیەدا شکستی هێنا و دەستی لە تەخت هەڵگرت، فەریبوورز ڕووی لە یاخیبوون یان دڵتاڵی نەکرد؛ بەڵکو بە پاشای مافدار ڕازی بوو و بە وەفاداری خزمەتی کرد و وەک پاڵەوانێکی ئێران لە درێژایی جەنگە درێژەکانی دژی توراندا جەنگا. چیرۆکەکەی چیرۆکی شازادەیەکە کە داوای تاجی کرد، ویستی ئاسمانی قبووڵ کرد و بە خزمەتی وەفادارانە شایستەییی خۆی سەلماند.
فەریبوورز سەر بە میراتە هاوبەشە حەماسییەکەی گەلە ئێرانییەکانە، نەریتێک کورد لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشن تێیدا، و یەکێکە لە شازادە بەرچاوەکانی سەردەمە پاڵەوانییەکەی شاینامە. ناسینی ئەو واتە ناسینی جیهانە ئاڵۆزەکەی جێنشینیی پاشایەتی و ڕۆڵی ڕەزامەندیی خوا لە هەڵبژاردنی پاشاکان و شەرەفی شازادەیەک کە لە تەخت بێبەش کرا، بەڵام وەفاداریی خۆی بەو پاشایە بەخشی کە ئاسمان هەڵیبژاردبوو. چیرۆکەکەی بە چەند ڕووداوێکی سەرەکیی حەماسە مەزنەکەدا تێ هەڵکێشراوە.
ناوەڕۆک
فەریبوورز کێ بوو؟
فەریبوورز، کە ناوەکەی بە پیتی لاتینی Fariburz یان Fariborz دەنووسرێت، شازادە و پاڵەوانێکی ئێرانیی شاینامەیە، کوڕی پاشا کەیانییەکە کەیکاووس و برای شازادە بەدبەختەکە سیاوەش. زیاتر بەوە ناسراوە کە بەرامبەر برازاکەی کەیخوسرەو داواکاری ڕکابەر بۆ تەختی ئێران بوو، کێبڕکێیەک کە بە تاقیکردنەوەی قەڵایەکی جێگەی دێوان یەکلایی کرایەوە؛ فەریبوورز لێی شکست هێنا و کەیخوسرەو تێی سەرکەوت. دوای ئەوە فەریبوورز بە وەفاداری پاشای مافداری قبووڵ کرد و وەک پاڵەوانێک لە جەنگە مەزنەکانی دژی توراندا خزمەتی کرد، بەشداریی زۆر لە ڕووداوە سەرەکییەکانی حەماسەکەی کرد، پێش ئەوەی وەک پاڵەوانەکانی دیکە لە کۆتایی سەردەمەکەدا لە نێو بەفردا ون ببێت.
کوڕی کەیکاووس
فەریبوورز کوڕێکی کەیکاووس بوو، پاشا لووتبەرز و هەڵچووی بنەماڵەی فەرمانڕەوای کەیانیان، بەمەش شازادەیەکی بنەماڵە پاشایەتییەکەی ئێران بوو. برای سیاوەش بوو، شازادە پاک و تراژیدییەکە کە کوشتنی لە توران جەنگە مەزنەکەی تۆڵەکردنەوەی دەست پێ دەکرد، بەمەش مامی کەیخوسرەو، کوڕی سیاوەش، بوو. لە چەند ڕووداوێکی سەرەتای فەرمانڕەواییی باوکیدا دەردەکەوێت، لەوانە جەنگی مازەندەران و تراژیدیای سۆهراب، و شوێنی خۆی لە نێو شازادە و جەنگاوەرەکانی وڵاتدا دەگرێت.
فەریبوورز وەک کوڕی پاشای فەرمانڕەوا و شازادەی نەوەی کەیانیان، مافێکی سروشتیی هەبوو بۆ ئەوەی وەک جێنشین لێی بڕوانرێت و هەر ئەم پێگە پاشایەتییە دەیخستە ناوەندی کێبڕکێ مەزنەکە بۆ تەخت. بەڵام بوونی برازاکەی کەیخوسرەو، کوڕی سیاوەشی کوژراو، پێگەکەی ئاڵۆز دەکرد؛ ئەو لە توران لەدایک بوو و پەروەردە کرا بوو و وەک میراتگری باوکە شەهیدەکەی هێنرا بووە ئێران. داواکارییە ڕکابەرەکانی کوڕی پاشا و نەوەی پاشا، مام و برازا، دەبوون بە یەکێک لە پرسیارە مەزنەکانی سەردەمەکە و فەریبوورز لە ناوەندیدا دەوەستا.
خاڵە سەرەکییەکان
فەریبوورز شازادەیەکی شاینامە و کوڕی کەیکاووس بوو.
برای سیاوەش و مامی کەیخوسرەو بوو.
بەرامبەر کەیخوسرەو داواکاری ڕکابەر بۆ تەخت بوو.
جێنشینی بە تاقیکردنەوەی قەڵایەکی جێگەی دێوان یەکلایی کرایەوە.
فەریبوورز لە تاقیکردنەوەکەدا شکستی هێنا و کەیخوسرەو بوو بە پاشا.
دواتر بە وەفاداری وەک پاڵەوانێکی ئێران دژی توران خزمەتی کرد.
زانیارییە خێراکان
ناو: فەریبوورز (بە پیتی لاتینی Fariburz یان Fariborz)
سەرچاوە: شاینامە، کتێبە فارسییەکەی پاشاکان
باوک: کەیکاووس، پاشا کەیانییەکە
برا: سیاوەش، شازادە پاک و تراژیدییەکە
برازا: کەیخوسرەو، ڕکابەرەکەی بۆ تەخت
بەناوبانگ بە: کێبڕکێ بۆ تەخت و تاقیکردنەوەی قەڵاکە
پشتیوان: تووس لە داواکارییەکەی دژی کەیخوسرەو پشتیوانیی کرد
کرداری بەرچاو: کوشتنی گولباد، پاڵەوانە تورانییەکە، لە جەنگی تاک بە تاکدا
هاوسەرگیری: لەگەڵ فەرەنگیس، دایکی کەیخوسرەو
چارەنووس: لە کاتی سەرکەوتنی کەیخوسرەو بۆ شاخ، لە نێو بەفردا ون بوو
کێبڕکێ بۆ تەخت
ڕووداوی ناسێنەری چیرۆکی فەریبوورز کێبڕکێ مەزنەکەی جێنشینیی تەختی ئێرانە. کاتێک کەیخوسرەوی گەنج لەلایەن پاڵەوان گیڤەوە لە تورانەوە هێنرا بووە ئێران، مشتومڕێک هەڵگیرسا لەسەر ئەوەی کێ دەبێت جێنشینی کەیکاووسی بەساڵاچوو بێت. پاڵەوانە لووتبەرزەکە تووس، فەرماندەی سوپا، پشتیوانیی داواکاریی فەریبوورز، خودی کوڕی پاشا، دژی داواکاریی کەیخوسرەو کرد.
ناڕەزاییی تووس بە کەیخوسرەو ڕەگی لە بنەچەکەیدا بوو: دایکی کەیخوسرەو تورانی بوو، کچی دوژمنە سەرسەختەکەی ئێران، ئەفراسیاب، و تووس دەترسا بە تاجلەسەرنانی ئەو، خوێنی توران بگاتە تەختی ئێران. بۆیە پاڵپشتیی داواکاریی فەریبوورزی کرد، شازادەیەکی بە بنەچەی پاشایەتیی پاکی ئێرانی لە هەردوو لاوە. مشتومڕەکە هێندە توند بوو کە مەترسیی هەڵگیرسانی جەنگی ناوخۆی لە نێوان پشتیوانانی هەردوو داواکارەکەدا دروست کرد و ئەرکی پاشا کەیکاووسی پیر بوو ڕێگایەک بدۆزێتەوە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکە بەبێ خوێنڕشتن و بۆ ناسینەوەی ئەوەی کام لە هەردوو شازادەکە ڕەزامەندیی ئاسمانی هەڵگرتووە.
تاقیکردنەوەی قەڵای دێوان
بۆ چارەسەرکردنی مشتومڕەکە، کەیکاووس تاقیکردنەوەیەکی داڕشت کە ویستی ئاسمانی دەردەخست. قەڵایەکی مەزن هەبوو، لە نەریتەکەدا لە نزیک ئەردەبیل، کە دەگوترا گرتنی مەحاڵە و نشینگەی دێوانە و هیچ سوپایەک نەیتوانیبوو بیگرێت. پاشا فەرمانی دا تەخت بدرێت بە هەرکام لە هەردوو داواکارەکە کە بتوانێت ئەم قەڵا دێولێنشینە بگرێت، بەو متمانەیەی ئاسمان تەنها سەرکەوتن بەو شازادەیە دەبەخشێت کە فەڕ، شکۆی پاشایەتیی خودایی، هەڵگرتبێت.
فەریبوورز لەگەڵ پشتیوانەکەی تووس بەرەو قەڵاکە چوو، بەڵام سەرەڕای هەموو هەوڵەکانیان نەیانتوانی بیگرن. پاشان کەیخوسرەو بەرەو قەڵاکە هات و گرتی و لە نەریتەکەدا بۆ سوپاسگوزاری ئاگرێکی پیرۆزی لە بەرزاییەکەیدا دامەزراند. نیشانەکە هیچ گومانی تێدا نەبوو: شکۆی خودایی لەسەر کەیخوسرەو بوو و ئەو بوو، نەک فەریبوورز، کە ئاسمان هەڵیبژاردبوو. کەیخوسرەو تاجی پاشایەتیی ئێرانی لەسەر نرا و هیوای فەریبوورز بۆ تەخت کۆتایی هات. تاقیکردنەوەی قەڵاکە ویستی ئاسمانی ئاشکرا کردبوو و پرسیاری جێنشینی بە نیشانەی ئاشکرای ڕەزامەندیی خوا یەکلایی کرایەوە، نەک بە جەنگ.
پاڵەوانی ئێران
ئەوەی دوای کێبڕکێیەکە هات لە شەرەفمەندترین بەشەکانی چیرۆکی فەریبوورزە، چونکە دوای بێبەشبوونی لە تەخت، ڕووی لە یاخیبوون یان دڵتاڵی نەکرد، بەڵکو بە وەفاداری بە پاشای مافدار ڕازی بوو و خزمەتی دڵسۆزانەی پێشکەش کرد. بڕیاری ئاسمان و پاشایەتیی برازاکەی کەیخوسرەوی قبووڵ کرد و لە جەنگە درێژ و سامناکەکەی تۆڵە دژی توراندا شوێنی خۆی لە نێو پاڵەوانەکانی ئێراندا گرت.
فەریبوورز لە هەڵمەتە مەزنەکانی جەنگەکەدا جەنگا و بۆ ماوەیەک، دوای شەرمەزاریی تووس لە کارەساتی فۆرووددا، کەیخوسرەو فەرماندەییی سوپای ئێرانی پێ سپارد؛ هەرچەند لە نەریتەکەدا بەرامبەر دوژمن کەم پێشکەوتنی بەدەست هێنا و بە تێپەڕبوونی کات فەرماندەیی گەڕایەوە بۆ کەسانی دیکە. بەناوبانگترین کرداری تاکەکەسیی ئەو کوشتنی گولباد، پاڵەوانە تورانییەکە، لە جەنگی تاک بە تاکدا بوو، سەرکەوتنێکی جەنگی کە لێهاتووییی وەک جەنگاوەر پیشان دا. وەک نیشانەیەکی دیکەی پێگەکەی لە بنەماڵە پاشایەتییەکەدا، فەریبوورز هاوسەرگیریی لەگەڵ فەرەنگیس کرد، بێوەژنی براکەی سیاوەش و دایکی کەیخوسرەو. بە ڕێگەی ئەم کردار و پەیوەندییانەوە، ئەو شازادەیەی لە تەخت بێبەش کرابوو، بوو بە پاڵەوانێکی وەفادار و ڕێزلێگیراوی پاشا و وڵات.
لەدنیاچوونی پاڵەوانەکان
فەریبوورز وەک چەند کەسایەتییەکی مەزنی نەوەکەی، لە لەدنیاچوونە پڕ لە ڕازەکەی پاڵەوانەکاندا لە کۆتایی سەردەمەکە کۆتایی بە ژیانی هات. کاتێک پاشا نموونەییەکە کەیخوسرەو، کە جەنگە درێژەکەی بردبووەوە و لە دنیا ماندوو بوو، دەستی لە تەختەکەی هەڵگرت و بۆ شاخەکان سەرکەوت تا لە زەوی ون ببێت، کۆمەڵێک لە دڵسۆزترین هاوەڵەکانی لەو گەشتە کۆتاییەدا یاوەرییان کرد. فەریبوورز لەو پاڵەوانانە بوو کە لە نەریتەکەدا، لە کاتی ئەو سەرکەوتنەدا لە زریانێکی مەزنی بەفردا لە بەرزاییە شاخاوییەکان گیانیان لەدەست دا و وەک پاشاکەیان لە دنیا ون بوون.
ئەم کۆتاییە بۆ ئەو شازادەیەی جارێک داوای تەختی کردبوو، خەمناکییەکی شیاوی هەیە. ئەو مامەیە کە برازاکەی بەسەریدا پێش خرابوو، لە کۆتاییدا شوێنی هەمان برازا کەوت، پاشای هەڵبژێردراوی ئاسمان، بۆ نێو شاخەکان و لەگەڵیدا لە بەفردا گیانی لەدەست دا. ئەو پیاوەی ڕەنگە ببایە بە پاشا، وەک هاوەڵێکی وەفاداری پاشا مرد؛ ڕکابەرییەکەی لە مێژ بوو جێگای خۆی بە خزمەتی دڵسۆزانە دابوو و هاوبەشی چارەنووسی پاڵەوانە مەزنەکان بوو کە لە کۆتایی سەردەمە پاڵەوانییەکەدا لە دنیا ون بوون. فەریبوورز بەم شێوەیە لەدنیا چوو، ئەو شازادەیەی داوای تەختی کرد و کاتێک لێی بێبەش کرا، لە وەفاداریدا شەرەفی دۆزییەوە.
هێما و مانا
فەریبوورز چەند بابەتێکی قووڵی شاینامە بەرجەستە دەکات و پێش هەموو شتێک بیرۆکەی فەڕ، شکۆی پاشایەتیی خودایی کە ئاسمان پاشا هەڵبژێردراوەکانی پێ دەناسێنێتەوە. کێبڕکێ بۆ تەخت و تاقیکردنەوەی قەڵاکە لە دەوری ئەم باوەڕە سەرەکییەی حەماسەکە دەسووڕێنەوە: مافی فەرمانڕەوایی تەنها پرسێکی لەدایکبوون یان ئارەزوو نییە، بەڵکو پرسێکی ڕەزامەندیی خوایە و ئاسمان هەڵبژاردەکەی بە نیشانەی بێگومان دەردەخات. فەریبوورز سەرەڕای هەموو خوێنە پاشایەتییەکەی ئەو نیشانەیەی نەبوو؛ کەیخوسرەو هەڵیگرتبوو و بەمەش تەخت هی ئەو بوو.
بەڵام فەریبوورز هەروەها نموونەیەکی ئارامتر و زۆر شەرەفمەند بەرجەستە دەکات: ڕەزامەندیی شایستە بە ویستی ئاسمان و پێشکەشکردنی خزمەتی وەفادارانە بەوەی هەڵیبژاردووە. فەریبوورز لە تەختی داواکراوی خۆی بێبەش کرا، بەڵام یاخی نەبوو، هەرچەند ڕەنگە پیاوێکی کەمشایستەتر وا بکردایە؛ بەڵکو بە پاشای مافدار ڕازی بوو و تا کۆتایی بە دڵسۆزی خزمەتی کرد، تەنانەت شوێنی کەوت بۆ نێو بەفرەکان. لەمەدا لەو کەسایەتییانە جیاوازە کە لووتبەرزی و ئارەزوویان کێشەی هێنا و نموونەیەکی ئەو وەفاداری و ڕەزامەندییەیە کە حەماسەکە ڕێزی لێ دەگرێت. چیرۆکەکەی فێرمان دەکات کە شەرەف تەنها لە بردنەوەدا نییە، بەڵکو لەوەشدایە بە شایستەیی دەست هەڵبگریت بە قازانجی داواکارییەکی باڵاتر و بە دڵسۆزی خزمەت بکەیت لەو شوێنەی دەکرا خۆت فەرمانڕەوایی بکردایە. شاینامە لەو شازادەیەدا کە داوای تەختی کرد و بوو بە پاڵەوانێکی وەفادار، وێنەیەکی کەرامەت لە نائومێدی و شەرەف لە خزمەتدا پێشکەش دەکات.
فەریبوورز و کوردەکان
فەریبوورز سەر بە میراتە هاوبەشە حەماسییەکەی گەلە ئێرانییەکانە، نەریتی شاینامە کە کورد لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی ئێرانی هاوبەشن تێیدا. وەک گەلێکی ئێرانی کە ڕەگی قووڵی لەم جیهانە کولتوورییەدا هەیە، کورد میراتگری زنجیرە مەزنەکەی پاشا و پاڵەوانەکانن، لەوانە شازادەکانی بنەماڵەی کەیانیان و کێبڕکێ مەزنەکە بۆ تەخت کە فەریبوورز ڕۆڵی خۆی تێدا بینی.
ڕاستگۆیی ئەوە دەخوازێت بگوترێت فەریبوورز، وەک کەسایەتییەکانی دیکەی شاینامە، بەشێکە لەم نەریتە فراوانترە ئێرانییە، نەک کەسایەتییەکی تایبەت بە کورد؛ شازادەیەکی ڕابردووە ئەفسانەییە هاوبەشەکەی تەواوی گەلە ئێرانییەکانە. بەڵام ئەو بابەتانەی چیرۆکەکەی بەرجەستەیان دەکات، ڕۆڵی ڕەزامەندیی خوا لە فەرمانڕەواییی ڕەوا و مەترسیی جێنشینیی جێمشتومڕ و شەرەفی ڕەزامەندیی وەفادارانە و خزمەتی دڵسۆزانە، گشتین و لە سەرانسەری جیهانە کولتوورییە ئێرانییەکەدا ڕەنگیان داوەتەوە، لەوانە لە نێو کوردەکاندا کە لە مێژە حەماسە مەزنەکەیان بە خۆشەویست زانیوە. میراتە هاوبەشەکە لە کەسایەتیی فەریبوورزدا وێنەیەکی ئەو شازادەیە پێشکەش دەکات کە داوای تەختی کرد و لە وەفاداریدا شەرەفی دۆزییەوە، وێنەیەک کە هی هەموو ئەو گەلانەیە کە کتێبی پاشاکانیان بە خۆشەویست زانیوە.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا فەریبوورز بەهۆی دژایەتیکردنی کەیخوسرەو خراپەکار بوو؟ نەخێر؛ ئەمە خاڵێکی گرنگە. فەریبوورز نە تەختداگیرکەر بوو نە خیانەتکار، بەڵکو شازادەیەکی بنەماڵە پاشایەتییەکە بوو کە مافێکی ڕاستەقینەی داواکردنی تەختی هەبوو و پاڵەوان تووس پشتیوانیی مەرامەکەی کرد. بەهۆی بنەچە تورانییەکەی کەیخوسرەو لە لای دایکیەوە، مشتومڕی جێنشینی پرسیارێکی ڕاستەقینە و جدی بوو. ئەوەی فەریبوورز جیا دەکاتەوە ئەوەیە کە کاتێک تاقیکردنەوەکە ویستی ئاسمانی ئاشکرا کرد، بڕیارەکەی قبووڵ کرد و بە وەفاداری خزمەتی پاشای مافداری کرد. باشترە وەک شازادەیەکی شایستە تێی بگەین کە تەنها هەڵبژێردراوی ئاسمان نەبوو و بە شەرەفەوە بەرگەی نائومێدییەکەی گرت، نەک وەک خراپەکار.
ئایا تاقیکردنەوەی قەڵاکە تەنها کێبڕکێیەکی چەک بوو؟ لە لۆژیکی حەماسەکەدا زۆر زیاتر بوو: ئامرازێک بوو بۆ ئاشکراکردنی ویستی خوا. دەگوترا گرتنی قەڵاکە مەحاڵە و جێگەی دێوانە و باوەڕی وا هەبوو کە تەنها ئەو شازادەیەی فەڕ، شکۆی پاشایەتیی خودایی، هەڵبگرێت دەتوانێت بیگرێت. سەرکەوتنی کەیخوسرەو لەو شوێنەی فەریبوورز تێیدا شکستی هێنا، بە پرسێکی هێز یان بەخت تێ نەدەگەیشترێت، بەڵکو بە نیشانەی ئاشکرای هەڵبژاردەی ئاسمان، کە لە نەریتەکەدا بە نیشانە خوداییەکان پشتڕاست کرایەوە. بەمەش تاقیکردنەوەکە جۆرێک بوو لە ئازمایش کە پاشای مافداری ئاشکرا دەکرد، بە گوێرەی ئەو گرنگییە قووڵەی حەماسەکە بە ڕەزامەندیی خوا بۆ پاشایەتی دەدات.
ئایا چیرۆکی فەریبوورز مێژووە؟ نەخێر؛ فەریبوورز سەر بە زنجیرە ئەفسانەییەکانی شاینامەیە، نەک مێژووی بەڵگەدار. کەسایەتییەکی سەردەمە پاڵەوانییەکەی حەماسەکەیە و کردار و ڕۆڵەکەی لە کێبڕکێ بۆ تەختدا سەر بە بواری ئەفسانەیە، نەک ڕاستی. چیرۆکەکەی دەبێت وەک ئەفسانەیەکی پاڵەوانی و پاشایەتی بنرخێنرێت کە پڕە لە مانای پاشایەتی و ڕەزامەندیی خوا و وەفاداری، نەک وەک تۆماری ڕووداوی ڕاستەقینە.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
کەیکاووس: پاشا، باوکی فەریبوورز
سیاوەش: شازادە پاکەکە، برای فەریبوورز
کەیخوسرەو: برازا و ڕکابەرەکە کە تەختی بردەوە
فەرەنگیس: دایکی کەیخوسرەو، کە فەریبوورز هاوسەرگیریی لەگەڵ کرد
تووس: پاڵەوانەکە کە پشتیوانیی داواکاریی فەریبوورزی کرد
گیڤ: پاڵەوانەکە کە کەیخوسرەوی هێنایەوە ئێران
ئەفراسیاب: پاشای توران، باپیری کەیخوسرەو
شاینامە: کتێبی حەماسیی پاشاکان کە فەریبوورز تێیدا دەردەکەوێت
پرسیارە باوەکان
فەریبوورز لە شاینامەدا کێ بوو؟
فەریبوورز شازادە و پاڵەوانێکی ئێرانیی شاینامە، کوڕی پاشا کەیانییەکە کەیکاووس و برای شازادە تراژیدییەکە سیاوەش بوو. زیاتر بەوە ناسراوە کە بەرامبەر برازاکەی کەیخوسرەو داواکاری ڕکابەر بۆ تەختی ئێران بوو، کێبڕکێیەک کە بە تاقیکردنەوەی قەڵایەکی جێگەی دێوان یەکلایی کرایەوە. فەریبوورز لە تاقیکردنەوەکەدا شکستی هێنا، کەیخوسرەو بوو بە پاشا و پاشان فەریبوورز بە وەفاداری وەک پاڵەوانێکی ئێران لە جەنگە مەزنەکەی دژی توراندا خزمەتی کرد.
فەریبوورز چ پەیوەندییەکی بە کەیخوسرەوەوە هەبوو؟
فەریبوورز مامی کەیخوسرەو بوو. فەریبوورز کوڕێکی پاشا کەیکاووس و برای شازادە سیاوەش بوو؛ کەیخوسرەو کوڕی سیاوەش بوو کە لە توران لەدایک بوو. بەمەش فەریبوورز، کوڕی پاشا، و کەیخوسرەو، نەوەی پاشا، مام و برازا بوون و بوون بە ڕکابەری تەختی ئێران. لە پەیوەندییەکی دیکەدا فەریبوورز دواتر هاوسەرگیریی لەگەڵ فەرەنگیس کرد، دایکی کەیخوسرەو و بێوەژنی سیاوەش.
تاقیکردنەوەی قەڵای دێوان چی بوو؟
بۆ یەکلاییکردنەوەی جێنشینیی جێمشتومڕ بەبێ جەنگی ناوخۆ، کەیکاووس فەرمانی دا تەخت بدرێت بە هەر داواکارێک کە بتوانێت قەڵایەکی مەزن بگرێت، لە نەریتەکەدا لە نزیک ئەردەبیل، کە دەگوترا گرتنی مەحاڵە و نشینگەی دێوانە. باوەڕی وا هەبوو کە تەنها ئەو شازادەیەی فەڕ، شکۆی پاشایەتیی خودایی، هەڵبگرێت دەتوانێت بیگرێت. فەریبوورز و پشتیوانەکەی تووس شکستیان هێنا، بەڵام کەیخوسرەو گرتی و ئاشکرای کرد کە ڕەزامەندیی ئاسمان لەسەر ئەوە و تاجی پاشایەتیی لەسەر نرا.
بۆچی تووس فەریبوورزی بەسەر کەیخوسرەودا پێش خست؟
تووس، فەرماندە لووتبەرزەکە، ناڕەزاییی بە کەیخوسرەو هەبوو چونکە دایکی تورانی و کچی دوژمنە سەرسەختەکەی ئێران، ئەفراسیاب، بوو و دەترسا خوێنی توران بگاتە تەختی ئێران. بۆیە پشتیوانیی داواکاریی فەریبوورزی کرد، شازادەیەک بە بنەچەی پاشایەتیی پاکی ئێرانی و کوڕی پاشای فەرمانڕەوا. مشتومڕەکە هێندە توند بوو کە مەترسیی جەنگی ناوخۆی دروست کرد، تا تاقیکردنەوەی قەڵاکە بە قازانجی کەیخوسرەو یەکلایی کردەوە.
فەریبوورز دوای لەدەستدانی تەخت چی کرد؟
فەریبوورز بە شەرەفەوە بڕیاری ئاسمانی قبووڵ کرد و بە وەفاداری خزمەتی پاشای مافدار، کەیخوسرەو، کرد و لە جەنگی دژی توراندا شوێنی خۆی لە نێو پاڵەوانەکانی ئێراندا گرت. بۆ ماوەیەک، دوای شەرمەزاریی تووس، فەرماندەییی سوپای پێ سپێردرا و بەناوبانگترین کرداری کوشتنی گولباد، پاڵەوانە تورانییەکە، لە جەنگی تاک بە تاکدا بوو. هاوسەرگیریی لەگەڵ فەرەنگیس، دایکی کەیخوسرەو، کرد و وەک خزمەتکارێکی دڵسۆزی پاشا و وڵات مایەوە.
فەریبوورز چۆن مرد؟
فەریبوورز لە لەدنیاچوونە پڕ لە ڕازەکەی پاڵەوانەکاندا لە کۆتایی سەردەمەکە کۆتایی بە ژیانی هات. کاتێک کەیخوسرەو دەستی لە تەختەکەی هەڵگرت و بۆ شاخەکان سەرکەوت تا لە دنیا ون ببێت، فەریبوورز لەو هاوەڵە دڵسۆزانە بوو کە یاوەرییان کرد و لە نەریتەکەدا لە زریانێکی مەزنی بەفردا لە بەرزاییەکان گیانیان لەدەست دا. ئەو شازادەیەی جارێک داوای تەختی کردبوو، وەک هاوەڵێکی وەفاداری پاشای هەڵبژێردراوی ئاسمان مرد و هاوبەشی چارەنووسی پاڵەوانە مەزنەکانی سەردەمەکە بوو.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
Fariburz (Shahnameh) - Wikipedia
Fariborz, son of Key Kavus - Encyclopaedia Iranica