پێشەکی
هەریر شارۆچکە و دەشتێکی کوردیی پارێزگای هەولێری کوردستانی عێراقە؛ لە بناری چیاکاندا، لەسەر ئەو ڕێگا سەرەکییە هەڵکەوتووە کە لە شاری هەولێرەوە بەرەو چیاکانی ڕەواندز و سۆران بەرز دەبێتەوە. دەشتێکی بەپیتە بەرزاییەکان دەوریان داوە؛ لە مێژە وێستگەیەکی ڕێگا بووە لە نێوان دەشتە نزمەکان و خاکە بەرزەکان، شوێنێکی ئارام بەڵام مێژوویی لەسەر یەکێک لە گرنگترین ڕێگاکانی کوردستان.
هەریر هەرچەندە لە شار و دۆڵەکانی دەوروبەری کەمتر بەناوبانگە، چیرۆکی چۆنیەتی بەیەکەوە بەستنی دەشت و چیاکانی کوردستان دەگێڕێتەوە. ئەم ناساندنە سەیری شارۆچکەکە و دەشتەکەی و شوێنەکەی لەسەر ڕێگا دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• هەریر شارۆچکە و دەشتێکی کوردیی پارێزگای هەولێری کوردستانی عێراقە.
• لە بناری چیاکان، لە نێوان شاری هەولێر و چیاکانی ڕەواندزدا هەڵکەوتووە.
• دەشتە بەپیتەکەی هەریر لە مێژە بنەمای کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بووە.
• شارۆچکەکە وێستگەیەکی مێژووییە لەسەر ڕێگای چوونە ناو خاکە بەرزەکان.
• لە سنووری کۆنی میرنشینی سۆراندا هەڵکەوتووە.
زانیارییە خێراکان
ناو بە کوردی: هەریر
وڵات / ناوچە: عێراق (باشوور / هەرێمی کوردستان)
پارێزگا: هەولێر
شوێن: دەشتێکی بەپیت لە بناری چیاکان
لەسەر ڕێگای: ڕەواندز و سۆران
ئابووری: کشتوکاڵ و ئاژەڵداری
مێژوو: وێستگەیەک لەسەر ڕێگای چیاکان
سنووری کۆن: میرنشینی سۆران
پێڕست
کەسایەتی و شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
هەریر لە کوێیە؟
هەریر لە باکووری ڕۆژهەڵاتی هەولێر، لە بناری چیاکان و لەسەر ئەو ڕێگایە دەکەوێت کە بەرەو ڕەواندز و ناوچە گەشتیارییەکانی دەوروبەری شەقڵاوە دەبات. لێرە دەشتە تەختەکەی هەولێر دەست دەکات بە گۆڕان بۆ زنجیرەگرد و بەرزایی؛ هەریریش لە دەروازەی چیاکاندا لەسەر دەشتە بەرفراوانەکەی خۆی هەڵکەوتووە، لەو شوێنەی ڕێبواران دەشتە نزمەکان بەجێ دەهێڵن و دەست دەکەن بە هەڵکشان بەرەو خاکە بەرزە کوردییەکان.
دەشتی هەریر
شارۆچکەکە ناوەکەی بە دەشتی هەریر بەخشیوە؛ حەوزێکی بەپیتە بەرزاییەکانی دەوروبەر لە باوەشیان گرتووە. ئەم دەشتە بە جۆگە چیاوییەکان ئاودێری کراوە و نەوە دوای نەوە کاری تێدا کراوە؛ بنەمای چاندنی گەنم و باخداری و لەوەڕاندنی ڕانە ئاژەڵەکان بووە و هەریری کردووە بە ناوەندێکی بچووکی کشتوکاڵی ناوچەکە. گردەکان دەوریان داوە و ئاسمان بەسەریدا کراوەیە؛ نموونەیەکی دیاری دیمەنی بناری چیاکانە کە دەشت و چیاکانی کوردستان تێیدا یەک دەگرنەوە.
لەسەر ڕێگای چیاکان
گرنگیی هەریر هەمیشە لە شوێنەکەی لەسەر ڕێگا سەرچاوەی گرتووە. ئەو ڕێگا سەرەکییەی لە هەولێرەوە بە بناری چیاکاندا تێدەپەڕێت و بەرەو ناو چیاکان بەرز دەبێتەوە، هەمان ڕێڕەو کە ڕێگا چیاوییە بەناوبانگەکەی ڕەواندز پێیدا دەڕوات، بە تەنیشت هەریردا تێدەپەڕێت. بەمە هەریر بووە بە شوێنێکی سروشتیی پشوودان بۆ ڕێبوار و بازرگان و کاروانەکانی هاتوچۆی خاکە بەرزەکان و سنووری ئێران کە لەو دیوی ئەواندایە. دەسەڵات بەسەر ئەم ڕێگایەدا واتە دەسەڵات بەسەر دەروازەی نێوان دەشت و لوتکەکاندا؛ هەریریش ڕێک لەسەر ئەو ڕێگایە هەڵکەوتبوو.
مێژوو و خاکی سۆران
دەشتی هەریر لە خاکە مێژووییەکەی میرنشینی سۆراندا دەکەوێت؛ ئەو میرنشینە کوردییەی کە ناوەندی دەسەڵاتی لە ڕەواندز بوو. هەریر، وەک دەشتێکی نیشتەجێکراو و بەپیت لەسەر ڕێگا سەرەکییەکەی میرنشین، بەشدار بوو لە ژیانی ئەو دەوڵەتە چیاوییە و هاتوچۆی فەرمانڕەوا و سەرباز و بازرگانەکانی. بە درێژایی سەردەمی عوسمانی و تا سەردەمی نوێ هەر نیشتەجێگەیەکی بچووک بەڵام بەردەوام مایەوە؛ چارەنووسی بە ڕێگا و چیرۆکە بەرفراوانترەکەی دەشتاییە بەرزەکانی سۆرانەوە بەسترابوو.
هەریری ئەمڕۆ
ئەمڕۆ هەریر شارۆچکە و دەشتێکی ئارامی کوردیی ناو پارێزگای هەولێرە؛ هێشتا کێڵگەکانی دەچێنرێن و هێشتا لەسەر ڕێگای چوونە ناو چیاکان هەڵکەوتووە. ڕێگا نوێکان ئەو هەڵکشانەیان ئاسان کردووە کە جاران هەریری کردبوو بە وێستگەیەکی ئەوەندە گرنگ، بەڵام هەریر خەسڵەتی خۆی وەک دەروازەیەکی سەوز لە نێوان شار و بەرزاییەکاندا پاراستووە؛ بەشێکی بچووک بەڵام ڕەگداکوتاوی دیمەنی کوردستان.
ڕیزبەندیی کاتیی ڕووداوەکان
سەردەمە سەرەتاییەکان — لە دەشتە بەپیتەکەی هەریر، لە بناری چیاکاندا، نیشتەجێ دەبن و کشتوکاڵ دەکەن.
سەردەمی میرنشین — هەریر لە خاکی میرنشینی سۆراندا دەکەوێت کە ناوەندەکەی ڕەواندزە.
سەردەمی عوسمانی — شارۆچکەکە وەک وێستگەیەک لەسەر ڕێگای چوونە ناو چیاکان خزمەت دەکات.
سەدەی 20 — ڕێگا نوێکان ڕێگای تێپەڕبوون بە هەریر و چوون بەرەو ڕەواندز باشتر دەکەن.
ئەمڕۆ — هەریر هەر شارۆچکەیەکی ئارامی کشتوکاڵییە لەسەر ڕێگای خاکە بەرزەکان.
پرسیارە باوەکان
هەریر لە کوێیە؟
هەریر شارۆچکە و دەشتێکی پارێزگای هەولێری کوردستانی عێراقە؛ لە بناری چیاکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی هەولێر و لەسەر ڕێگای ڕەواندز هەڵکەوتووە.
دەشتی هەریر چییە؟
حەوزێکی بەپیتە لە دەوروبەری شارۆچکەی هەریر، گردەکان دەوریان داوە و لە مێژە لە لێواری چیاکاندا بۆ کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بەکار هاتووە.
بۆچی هەریر گرنگ بوو؟
چونکە لەسەر ڕێگا سەرەکییەکەی هەولێر بەرەو ناو چیاکان هەڵکەوتبوو؛ بەمە بووبوو بە وێستگەیەکی سروشتی بۆ ڕێبوار و بازرگانانی چوون بەرەو خاکە بەرزەکان.
میرنشینی سۆران چی بوو؟
میرنشینی سۆران میرنشینێکی کوردی بوو کە ناوەندەکەی ڕەواندز بوو؛ دەشتی هەریر لە سنوورە مێژووییەکەیدا دەکەوت.
کەسایەتی و شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
میرنشینی سۆران · ڕێگای چیاویی ڕەواندز · بناری چیاکانی کوردستان · هەولێر · ڕەواندز · شەقڵاوە.