پێشەکی
دەریاچەی دووکان گەورەترین دەریاچەی کوردستانی عێراقە، ڕووبەرێکی زەبەلاحی ئاوی شینە لە باوەشی چیاکانی پارێزگای سلێمانیدا. لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم بە دروستکردنی بەنداوی دووکان لەسەر زێی بچووک پێک هات و ناوچەکەی گۆڕی — ئاو، کارەبا و مەیدانێکی گەورەی پشوودانی هێنا بۆ دڵی بەرزاییە کوردییەکان. ئەمڕۆ شوێنەکانی گەشتیاری بە کەنارەکانیدا بڵاون و ئاوەکەی پەناگەیەکی دڵخوازە.
دەریاچەی دووکان هەم دەستکەوتێکی ئەندازیاری و هەم شوێنی جوانییە، یەکێکە لە شتە سەرسوڕهێنەرە سروشتی و دروستکراوەکانی کوردستان. ئەم ناساندنە لە دەریاچەکە، بەنداو و ژیانی دەکۆڵێتەوە.
خاڵە سەرەکییەکان
• دەریاچەی دووکان گەورەترین دەریاچەی کوردستانی عێراقە.
• لە پارێزگای سلێمانی هەڵکەوتووە و چیاکان دەوریان داوە.
• دەریاچەکە بە بەنداوی دووکان لەسەر ڕووباری زێی بچووک پێک هاتووە.
• ئاو، کارەبای ئاوی و ئاودێری بۆ ناوچەکە دابین دەکات.
• کەنارەکانی مەبەستێکی بەناوبانگن بۆ پشوودان و گەشتیاری.
زانیاریی خێرا
ناو بە کوردی: دەریاچەی دووکان
جۆر: کۆگای ئاو / دەریاچە
وڵات / ناوچە: عێراق (باشوور / هەرێمی کوردستان)
پارێزگا: سلێمانی
ڕووبار: زێی بچووک
دروستکراوە بە: بەنداوی دووکان
تایبەتمەندی: گەورەترین دەریاچەی کوردستانی عێراق
ناسراوە بە: کارەبا، ئاو و پشوودان
ناوەڕۆک
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
دەریاچەی دووکان لە کوێیە؟
دەریاچەی دووکان لە باکووری ڕۆژاوای پارێزگای سلێمانی هەڵکەوتووە، لە چیاکانی نێوان شاری سلێمانی و دەشتی ڕانیا — ناوچەی ڕاپەڕین لە کۆتایی باکووری دەریاچەکە. لە ناو پشتەچیا بەرزەکاندا هەڵکەوتووە و ئاوەکانی زێی بچووک پڕی دەکەنەوە؛ دەریاچەکە بۆ چەندین میل بە ناو سروشتی چیاکاندا پێچ دەخوات، لق و کەنداوە زۆرەکانی دەگەنە ناو دۆڵەکانی دەوروبەر.
بەنداوی دووکان
دەریاچەکە بەرهەمی بەنداوی دووکانە، بەنداوێکی گەورەی کەوانەیی بە کۆنکریت کە لە دەیەی 1950 لەسەر زێی بچووک دروست کرا؛ یەکێکە لە پڕۆژە ئەندازیارییە سەرەکییەکانی سەردەمی خۆی لە عێراق. بە ڕێگرتن لە ڕووبارەکە لەو شوێنەی بە تەنگەیەکی شاخاوییدا دەڕۆیشت، بەنداوەکە ئاوەکانی کۆکردەوە تا ئەو کۆگا ئاوە زەبەلاحە پێک بێت کە دەریاچەی دووکانە. بەنداوەکە لافاو کۆنترۆڵ دەکات، ئاو بۆ وەرزی وشک هەڵدەگرێت و وێستگەیەکی کارەبای ئاوی بەکار دەخات؛ بەمە بووە بە بنەمایەکی سەرەکیی دابینکردنی ئاو و کارەبای ناوچەکە.
ئاو، کارەبا و ژیان
دەریاچەی دووکان زۆر زیاترە لە دیمەنێکی جوان؛ شادەمارێکی ژیانە. ئاوە هەڵگیراوەکەی زەوییە کشتوکاڵییەکانی خوارەوە ئاودێری دەکات، ئاو بۆ شارۆچکە و شارەکان دابین دەکات و یارمەتیی ناوچەکە دەدات بۆ تێپەڕاندنی هاوینە درێژ و وشکەکان؛ بەنداوەکەشی کارەبا بۆ تۆڕی کارەبای کوردستان بەرهەم دەهێنێت. زێی بچووک کە ئاوی بۆ دابین دەکات، یەکێکە لە لقە گەورەکانی دیجلە، و بەڕێوەبردنی وردی ئاوەکانی دەریاچەکە بۆ ژیانی بەشێکی فراوانی کوردستان و ناوچەکانی دەرەوەی کوردستانیش گرنگییەکی بنەڕەتی هەیە.
شوێنێکی پشوودان
بۆ خەڵکی کوردستان، دەریاچەی دووکان هەروەها شوێنێکی خۆشەویستی خۆشگوزەرانییە. ئاوە شینەکان و کەنارە شاخاوییەکانی کردوویانە بە مەبەستێکی دڵخواز بۆ گەشتی یەکڕۆژە و ڕۆژانی پشوو؛ شوێنی گەشتیاری، چێشتخانە و خانووەکانی پشوودان بە درێژایی بەشێک لە کەنارەکە ڕیز بوون و لە مانگە گەرمترەکاندا بەلەمەکان بەسەر ئاوەکەدا دەڕۆن. بنەماڵەکان بۆ سەیران، مەلەوانی، ماسیگرتن و ڕاکردن لە گەرمای هاوینی ناوچە نزمەکان دێن، و دەریاچەکە بووە بە یەکێک لە خۆشەویستترین شوێنەکانی پشوودان لە هەموو هەرێمی کوردستان.
دەریاچەی دووکانی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ دەریاچەی دووکان هەر هەم سەرچاوەیەکی بنەڕەتی و هەم پەناگەیەکی بەناوبانگە؛ بەنداوەکەی هێشتا کارەبا و ئاو بۆ ناوچەکە دابین دەکات و کەنارەکانی هێشتا سەردانکەران ڕادەکێشن. وەک هەموو ڕووبار و دەریاچەکانی ناوچەکە، ڕووبەڕووی فشارەکانی وشکەساڵی و گۆڕانی ڕەوتی ئاو دەبێتەوە؛ بۆیە چاودێریی وردی ئاوەکانی ڕۆژبەڕۆژ گرنگتر دەبێت. لە ناو چیاکانیدا دەدرەوشێتەوە و وەک دەریاچە گەورەکەی دڵی کوردستان هەر دەمێنێت.
هێڵی کات
دەیەی 1950 — بەنداوی دووکان لەسەر زێی بچووک دروست دەکرێت و دەریاچەی دووکان پێک دەهێنێت.
ناوەڕاستی سەدەی 20 — کۆگای ئاوەکە دەست بە دابینکردنی ئاو و کارەبا و کۆنترۆڵکردنی لافاو دەکات.
دەیەکانی دواتر — کەناری دەریاچەکە وەک ناوچەیەکی سەرەکیی پشوودان و گەشتیاری گەشە دەکات.
ساڵانی دوایی — وشکەساڵی و بەڕێوەبردنی ئاو دەبن بە نیگەرانییەکی پەلەدار بۆ دەریاچەکە.
ئەمڕۆ — دەریاچەی دووکان هەر گەورەترین دەریاچە و پەناگەیەکی خۆشەویستە لە کوردستان.
پرسیارە باوەکان
دەریاچەی دووکان لە کوێیە؟
دەریاچەی دووکان لە باکووری ڕۆژاوای پارێزگای سلێمانی لە کوردستانی عێراقە، لە چیاکانی نێوان شاری سلێمانی و دەشتی ڕانیا.
دەریاچەی دووکان چۆن پێک هات؟
دەریاچەکە لە دەیەی 1950 بە دروستکردنی بەنداوی دووکان لەسەر ڕووباری زێی بچووک پێک هات، کە ئاوەکەی کۆکردەوە تا کۆگا ئاوە گەورەکە پێک بێت.
بۆچی دەریاچەی دووکان گرنگە؟
گەورەترین دەریاچەی کوردستانی عێراقە و سەرچاوەیەکی سەرەکیی ئاو، ئاودێری و کارەبای ئاوییە، هەروەها مەبەستێکی گرنگی پشوودانە.
دەتوانیت سەردانی دەریاچەی دووکان بکەیت؟
بەڵێ. دەریاچەی دووکان یەکێکە لە بەناوبانگترین شوێنەکانی پشوودان لە هەرێمی کوردستان، بە شوێنی گەشتیاری و دامەزراوەکانی کەنار بۆ مەلەوانی، بەلەمسواری و سەیران.
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
بەنداوی دووکان · زێی بچووک · ناوچەی ڕاپەڕین · ڕانیا · سلێمانی · ڕەواندز.