پێشەکی
مار پەتیون کڵێسای مێژوویی کلدانیی دیاربەکرە؛ تەنها کڵێسای کاتۆلیکی کلدانیی شارەکە، کە لە گەڕەکە کۆنە دیوارەدراوەکەی ئامەد نزیک منارە بەناوبانگە چوارپێیەکە جێگیر بووە. بە بەردی ڕەشی بازاڵتی ناوچەکە دروست کراوە و بەپێی نەریت، پەرستن لەم شوێنەدا بۆ چەندین سەدە لەمەوبەر دەگەڕێتەوە؛ پاشماوەیەکی بەنرخی ئەو کۆمەڵە مەسیحییانەی شارەکەیە کە جاران گەشاوە بوون. مار پەتیون، کە نزیک دراوسێ ئەرمەنییەکەی، سورپ گیراگۆس، لە گەڕەکێکدا ڕاوەستاوە کە ماوەیەکی درێژ چەندین ئایین هاوبەشیان کردووە، شایەتییەکی کاریگەری میراتە فرەئایینەکەی شارە مەزنەکەی ناوچە کوردییەکەیە لەسەر دیجلە.
مار پەتیون، کڵێسایەکی بچووکی کلدانی بە بەردی ڕەش لە دڵی ئامەدی کۆن، بەشێکی کۆنی باوەڕی شارەکە بە زیندوویی دەهێڵێتەوە. ئەم ناساندنە بە وردبینییەوە باس لە کڵێساکە، کۆمەڵەکەی و چیرۆکەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• مار پەتیون کڵێسای مێژوویی کاتۆلیکی کلدانیی دیاربەکرە.
• لە شارە کۆنە دیوارەدراوەکە (سوور)، نزیک منارە چوارپێیەکە هەڵکەوتووە.
• کڵێسای ئێستا بۆ دەوروبەری سەدەی 17 دەگەڕێتەوە و دواتر دووبارە بنیات نراوەتەوە.
• سەر بە کڵێسای کلدانییە، کە ڕەگی لە کۆمەڵە ئاشوورییە کۆنەکەدایە.
• شایەتێکی میراتە فرەئایینەکەی ئامەدە.
زانیارییە خێراکان
ناو: کڵێسای کلدانیی مار پەتیون
بەو ناوەش دەناسرێت: کڵێسای ئەنتۆنیی پیرۆز (مار پەتیون)
جۆر: کڵێسای کاتۆلیکی کلدانی
وڵات / هەرێم: تورکیا (باکوور)
شار: دیاربەکر (ئامەد)، ناوچەی سوور
دروستکردنی کڵێسا: دەوروبەری سەدەی 17
دووبارە بنیادنانی: سەدەی 19 (نووسراوەی نەخشکراوی 1834)
کۆمەڵە: کاتۆلیکە کلدانییەکان (ئاشوورییەکان)
ناوەڕۆک
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
مار پەتیون لە کوێیە؟
مار پەتیون لە ناوچەی سوور، شارە کۆنە دیوارەدراوەکەی دیاربەکر، هەڵکەوتووە، لە کۆڵانێکی ئارامی بە بازاڵت ڕاخراو نزیک مزگەوتی شێخ مەتەر و منارە چوارپێیەکەی. دراوسێی نزیکی کڵێسا مەزنە ئەرمەنییەکەی سورپ گیراگۆسە، هەردووکیان لە نزیک یەکتر لە گەڕەکێکدا ڕاوەستاون کە ماوەیەکی درێژ نیشتەجێی کۆمەڵە مەسیحییەکانی شارەکە بووە. ئەم گۆشەی ئامەدی کۆن، کە کڵێسا و مزگەوت لە تەنیشت یەکتر بەرز دەبنەوە، خەسڵەتە چین‌چین و فرەئایینەکەی شارەکە بەرجەستە دەکات.
کۆمەڵەی کلدانی
مار پەتیون سەر بە کڵێسای کاتۆلیکی کلدانییە، کۆمەڵەیەک کە ڕەگی لە مەسیحییە ئاشوورییە کۆنەکانی میزۆپۆتامیادایە، کە دواتر لەگەڵ کڵێسای کاتۆلیک یەکیان گرت لە هەمان کاتدا نەریت و ڕێوڕەسمە پەرستنییە ڕۆژهەڵاتییەکانی خۆیان پاراست. دیاربەکر بۆ ماوەیەکی درێژ ناوەندێکی گرنگی ئەم کۆمەڵەیە بوو، و مار پەتیون وەک کڵێسایەکی سەرەکی بەکار هات، تەنانەت هەندێک جار بە ناوەندی پەتریارکەکانیشیەوە پەیوەست بوو. کڵێساکە بەستەرێکی زیندووە بە مێژووە قووڵە مەسیحییەکەی ناوچەکەوە، کە ڕەگەکانی بۆ سەرەتاییترین سەدەکانی باوەڕەکە لەم خاکانەدا دەگەڕێنەوە.
کڵێسایەک بە بەردی ڕەش
وەک یادگارە مەزنەکانی دیاربەکر، مار پەتیون بە زۆری بە بەردی ڕەشی بازاڵت دروست کراوە کە خەسڵەتی شارەکە دیاری دەکات، و لە هۆڵەکانیدا تەڵی کەلس و تەختەداری باوی بینا کۆنەکانی ئامەد بەکار هاتووە. بەپێی نەریت دەگوترێت پەرستن لەم شوێنەدا زۆر کۆنە، بەڵام کڵێسای ئێستا بە گشتی بۆ دەوروبەری سەدەی حەڤدەهەم دەگەڕێندرێتەوە، و دووبارە بنیادنانی دواتری بە نووسراوێکی نەخشکراوی 1834 تۆمار کراوە. بە قەبارەیەکی بچووکتر لە تەنیشت مزگەوتە شکۆدارەکانی شارەکە و سورپ گیراگۆسی زەبەلاح، شکۆیەکی ئارامی تایبەت بە خۆی هەیە، شوێنێکی نوێژ کە کۆمەڵەیەکی بچووک و بەباوەڕ دەیپارێزێت.
خۆڕاگری و یادەوەری
چیرۆکی مار پەتیون، وەک چیرۆکی کڵێساکانی دیکەی ئامەد، بەو سەختییانە نیشانەدارە کە لە سەدەی بیستەمدا بەسەر کۆمەڵە مەسیحییەکانی ناوچەکەدا هاتن. کۆمەڵە کلدانییەکەی شار لە کارەساتەکانی ئەو سەردەمەدا زۆر بچووک بوەوە و لە ساڵەکانی دواتردا تەنها ژمارەیەکی کەمی خێزان مایەوە. بەڵام کڵێساکە بەردەوام بوو، ئەوانەی مانەوە پاراستیان و بە نرخ دانایان، و لەم دواییەدا ناوەندی هەوڵەکانی چاککردنەوە بووە. مانەوەی شایەتێکە لەسەر خۆڕاگریی یادەوەری و باوەڕ لە نێو گەلە مەسیحییەکانی ناوچەکەدا.
مار پەتیون لە ئەمڕۆدا
ئەمڕۆ مار پەتیون هەر وەک کڵێسای کلدانیی دیاربەکر بەکار دەهێنرێت، کۆمەڵە بچووکەکە چاودێری دەکات و لەگەڵ کڵێسا مێژووییەکانی دیکەی شارە کۆنەکەدا چاک دەکرێتەوە. ئەو سەردانکەرانەی لە کۆڵانە ئارامەکەیدا بە دوایدا دەگەڕێن، یادخەرەوەیەکی کاریگەری ئەو گەل و ئایینە زۆرانە دەدۆزنەوە کە لە ماوەی سەدەکاندا ئامەدیان هاوبەش کردووە. مار پەتیون، کە لە شارە کۆنەکە نزیک هەردوو مزگەوت و کڵێسای ئەرمەنی ڕاوەستاوە، وەک تێلێکی بەنرخ لە تێکەڵە دەوڵەمەند و خۆڕاگرەکەی مەزنترین شاری ناوچە کوردییەکە بەردەوامە.
ڕیزبەندیی کاتی
سەدە سەرەتاییە مەسیحییەکان — بەپێی نەریت، پەرستن لەم شوێنەدا زۆر کۆنە.
دەوروبەری سەدەی 17 — کڵێسای کلدانیی ئێستا لە شارە کۆنەکە دروست دەکرێت.
1834 — نووسراوێکی نەخشکراو دووبارە بنیادنانی کڵێساکە تۆمار دەکات.
سەدەی 20 — کۆمەڵەی کلدانی زۆر بچووک دەبێتەوە؛ کڵێساکە بەردەوامە.
ئەمڕۆ — مار پەتیون هەر بەکار دەهێنرێت و چاودێری و چاککردنەوەی بۆ دەکرێت.
پرسیارە باوەکان
مار پەتیون چییە؟
مار پەتیون کڵێسای مێژوویی کاتۆلیکی کلدانیی دیاربەکرە، تەنها کڵێسای ئەم جۆرە لە شارەکە، کە لە گەڕەکە کۆنە دیوارەدراوەکە نزیک منارە چوارپێیەکە هەڵکەوتووە.
مار پەتیون لە کوێیە؟
لە ناوچەی سوور، شاری کۆنی دیاربەکر لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا هەڵکەوتووە، نزیک مزگەوتی شێخ مەتەر و کڵێسای ئەرمەنیی سورپ گیراگۆس.
کلدانییەکان کێن؟
کاتۆلیکە کلدانییەکان کۆمەڵەیەکن کە ڕەگیان لە مەسیحییە ئاشوورییە کۆنەکانی میزۆپۆتامیادایە، کە لەگەڵ کڵێسای کاتۆلیک یەکیان گرت لە هەمان کاتدا نەریتە ڕۆژهەڵاتییەکانی خۆیان پاراست.
کڵێساکە چەند کۆنە؟
کڵێسای ئێستا بە گشتی بۆ دەوروبەری سەدەی 17 دەگەڕێندرێتەوە، و دووبارە بنیادنانی دواتری بە نووسراوێکی نەخشکراوی 1834 تۆمار کراوە؛ هەرچەندە بەپێی نەریت دەگوترێت پەرستن لەم شوێنەدا زۆر کۆنترە.
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
مەسیحییەتی کلدانی و ئاشووری · شاری کۆنی ئامەد · دیاربەکری فرەئایین · دیاربەکر · سورپ گیراگۆس · منارە چوارپێیەکە.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
کڵێسای کلدانیی مار پەتیون — ویکیپیدیا