پێشەکی
میدیات شارۆچکەیەکی مێژووییە لە پارێزگای ماردین لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، لە دڵی طور عابدین هەڵکەوتووە — ئەو دەشتە بەرزە کلساوییەی وەک یەکێک لە لانکە گەورەکانی مەسیحیەتی سریانی بەناوبانگە. میدیات بە بەردی هەنگوینی‌ڕەنگ دروست کراوە، کڵێسا، مزگەوت و خانووە ورد نەخشێنراوەکان بەرزاییەکانی ڕازاندووەتەوە؛ یەکێکە لە جوانترین شارۆچکەکانی ناوچەکە و شوێنی پێکگەیشتنی کۆمەڵگەی زۆرە: سریانی، کورد و ئەوانی دیکە بۆ چەندین سەدە لە کۆڵانەکانیدا پێکەوە ژیاون.
میدیات شارۆچکەی بەرد، باوەڕ و پیشەی دەستییە، جێگەیەکی تایبەتی لە میراتی باشووری ڕۆژهەڵاتی ناوچە کوردییەکاندا هەیە. ئەم ناساندنە لە شارۆچکەکە، گەلەکانی و شوێنە سەرنجڕاکێشەکەی دەکۆڵێتەوە.
خاڵە سەرەکییەکان
• میدیات شارۆچکەیەکی مێژووییە لە پارێزگای ماردین، لە دڵی دەشتی بەرزی طور عابدین.
• بە تەلارسازیی بەردە زێڕینەڕەنگەکان، کڵێسا و مزگەوتەکانی بەناوبانگە.
• طور عابدین یەکێکە لە ناوەندە مێژووییەکانی مەسیحیەتی سریانی.
• میدیات نیشتمانی کۆمەڵگەکانی سریانی، کورد و ئەوانی دیکەیە.
• بە پیشەی تەلکاری بەناوبانگە، ڕازاندنەوەی ناسک بە تەلی زیو.
زانیاریی خێرا
ناو: میدیات
وڵات / ناوچە: تورکیا (باکوور)
پارێزگا: ماردین
ناوچە: طور عابدین
بەناوبانگە بە: تەلارسازیی بەردە زێڕینەڕەنگەکان و کڵێساکان
کۆمەڵگەکان: سریانی، کورد و ئەوانی دیکە
پیشەی دەستی: تەلکاری (ڕازاندنەوە بە تەلی زیو)
میرات: لانکەیەکی مەسیحیەتی سریانی
ناوەڕۆک
شارۆچکەیەکی بەردە زێڕینەڕەنگەکان
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
میدیات لە کوێیە؟
میدیات لە ڕۆژهەڵاتی شاری ماردین هەڵکەوتووە، لەسەر دەشتی بەرزی طور عابدین لە نێوان نوسەیبین لەسەر سنووری سووریا و خاکەکانی دیجلە لە نزیک حەسەنکەیف. لە بەرزاییەکی پشتەوپشتەی نەرم بە بەردی کلساویی کاڵ هەڵکەوتووە، باخی ترێ و زەیتوون و دێرە کۆنەکان بە ناویدا بڵاون — سروشتێک کە لە کۆناییەکی زۆر دوورەوە خەڵکی تێدا نیشتەجێ بووە و کشتوکاڵی تێدا کردووە.
شارۆچکەیەکی بەردە زێڕینەڕەنگەکان
شانازیی مەزنی میدیات تەلارسازییەکەیە. شارۆچکەکە نزیکەی بە تەواوی بە بەردی کلساویی نەرم و زێڕینەڕەنگ دروست کراوە کە بەردتاشە خۆجێییەکان بۆ چەندین سەدە کردوویانە بە ڕووکاری پڕنەخش، کەوانە، حەوشە و بورجی کڵێسا. گەڕەکە کۆنەکانی تێکئاڵانێکی خانوو و کۆڵانی هەنگوینی‌ڕەنگن، لە نێوانیاندا لووتکە تیژەکانی کڵێسا سریانییەکان و منارەکانی مزگەوتەکان هەڵدەکشێن؛ دیمەنی گومەز و بورجەکانی زەنگ لە جوانترینەکانی هەموو میزۆپۆتامیا دەژمێردرێت. ئەم بەردکارییە میدیاتی کردووە بە شارۆچکەیەکی میراتیی پێزانراو و شوێنێکی دڵخوازی هەم سەردانکەران و هەم فیلمسازان.
دڵی طور عابدین
میدیات لە ناوەندی طور عابدین، «چیای بەندەکانی خودا»، هەڵکەوتووە؛ یەکێکە لە گرنگترین ناوەندەکانی مەسیحیەتی سریانی لە جیهاندا. زیاتر لە هەزار ساڵە ئەم دەشتە بەرزە بە دێر و کڵێساکانی نەریتی ئۆرتۆدۆکسی سریانی ڕازاوەتەوە، و میدیات لە مێژە ناوەندێکی ئەو باوەڕە کۆنە بووە. هەرچەندە کۆمەڵگەی سریانی بەهۆی ئاژاوەکانی سەدەی بیستەمەوە زۆر کەم بووەتەوە، کڵێسا، دێر و نەریتە زیندووەکانی هەر لە ناوەندی ناسنامەی شارۆچکەکە و ناوچەکەدان.
پێکگەیشتنی گەلەکان
میدیات هەمیشە شارۆچکەی چەندین کۆمەڵگە بووە کە شان بە شانی یەک ژیاون. مەسیحییە سریانییەکان، کورد و گرووپە عەرەبی‌زمانەکان هەموویان لێرە نیشتەجێ بوون، و کڵێسا و مزگەوتەکانی شارۆچکەکە لە نزیک یەک ڕاوەستاون وەک نیشانەی ئەو ژیانە هاوبەشە. ئەمڕۆ کورد بەشێکی گەورەی دانیشتوان پێک دەهێنن، کۆمەڵگەی سریانیش — هەرچەندە کەم بووەتەوە — لە ڕووی کولتوورییەوە هەر زیندوو و گرنگە، و هەندێک لەو بنەماڵانەی کۆچیان کردووە دەستیان بە گەڕانەوە کردووە. ئەم تێکەڵبوونەی گەل و باوەڕەکان بەشێکە لەوەی تایبەتمەندیی جیاواز بە میدیات دەبەخشێت.
میدیاتی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ میدیات شارۆچکەیەکی میراتیی گەشەسەندووە، بە تەلارسازیی بەردەکەی، کڵێسا و دێرەکانی و زیوکارە بەناوبانگەکانی تەلکاری پێزانراوە، کە کارە ناسکەکانیان بە تەلی زیو لە سەرتاسەری وڵات دەفرۆشرێت. گەشتیاری لە دەوروبەری گەڕەکە کۆنەکانی گەشەی کردووە و شارۆچکەکە شانازی بە مێژووە فرەچینەکەی دەکات. لە دڵی طور عابدین، میدیات وەک شوێنێک هەر دەمێنێت کە گەل و باوەڕە زۆرەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی ناوچە کوردییەکان لە مێژە لێی پێک گەیشتوون و تێکەڵ بوون.
هێڵی کات
کۆنایی — لە سەردەمە سەرەتاییەکاندا خەڵک لە میدیات و دەشتی بەرزی طور عابدین نیشتەجێ دەبن.
سەرەتای سەردەمی مەسیحی — طور عابدین دەبێت بە ناوەندێکی مەسیحیەتی سریانی، دەوڵەمەند بە دێرەکان.
بە درێژایی سەدەکان — میدیات وەک شارۆچکەیەکی بەردین گەشە دەکات کە سریانی، کورد و ئەوانی دیکە تێیدا دەژین.
سەدەی 20 — کۆمەڵگەی سریانی زۆر کەم دەبێتەوە، بەڵام میراتەکەی هەر دەمێنێت.
ئەمڕۆ — میدیات شارۆچکەیەکی میراتیی پێزانراوە لە دڵی طور عابدین.
پرسیارە باوەکان
میدیات لە کوێیە؟
میدیات شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ماردین لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، لە دڵی دەشتی بەرزی طور عابدین، لە ڕۆژهەڵاتی شاری ماردین.
بۆچی میدیات بەناوبانگە؟
میدیات بە تەلارسازیی بەردە زێڕینەڕەنگەکەی، کڵێسا و دێرە سریانییە زۆرەکانی و نەریتی تەلکاری بۆ ڕازاندنەوە بە تەلی زیو بەناوبانگە، لە دڵی طور عابدینی مێژوویی هەڵکەوتووە.
طور عابدین چییە؟
طور عابدین دەشتێکی بەرزی کلساوییە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، یەکێکە لە ناوەندە مێژووییە گەورەکانی مەسیحیەتی سریانی، دێر و کڵێسا کۆنەکان بە ناویدا بڵاون.
کێ لە میدیات دەژیت؟
میدیات نیشتمانی چەندین کۆمەڵگەیە، لەوانە مەسیحییە سریانییەکان، کورد و گرووپە عەرەبی‌زمانەکان کە لە مێژە شان بە شانی یەک لە شارۆچکەکە ژیاون.
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
طور عابدین · مەسیحیەتی سریانی · زیوکاریی تەلکاری · ماردین · نوسەیبین · حەسەنکەیف.