پێشەکی
ساسۆن (بە کوردی: ساسوون) ناوچەیەکی شاخاویی سەختە لە پارێزگای باتمان لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا؛ خاکێکە بە بەرزاییە دارستانییە لێژەکان و گوندە دوورەدەستەکان. ئەمڕۆ ناوچەیەکی بەرزی کوردییە، بەڵام ناوەکەی دەنگدانەوەی ڕابردوویەکی درێژ و فرەچین هەڵدەگرێت: ساسۆن جاران قەڵایەکی بەناوبانگی ئەرمەنییەکان بوو، شوێنی ئەفسانە و کارەسات، و چیاکان هێشتا یادەوەریی ئەو گەلە زۆرانەیان تێدایە کە بە نیشتمانی خۆیان زانیویانە.
کەم ناوچە هەیە ئەوەندە مێژوو لە ناو سروشتێکی ئەوەندە کێوییدا کۆ بکاتەوە. ئەم ناساندنە لە چیاکان، گەلەکان و یادەوەرییەکانی ساسۆن دەکۆڵێتەوە.
خاڵە سەرەکییەکان
• ساسۆن (بە کوردی: ساسوون) ناوچەیەکی کوردیی شاخاوییە لە پارێزگای باتمان، لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا.
• خاکێکە بە بەرزاییە دارستانییە لێژەکان و گوندە پەرتەوازەکان.
• لە مێژوودا ساسۆن قەڵایەکی بەناوبانگی ئەرمەنی بوو، دەوڵەمەند بە ئەفسانە.
• ڕابردووی توندوتیژییەکانی کۆتایی سەردەمی عوسمانی لەخۆ دەگرێت.
• ئەمڕۆ ناوچەیەکی بەرزی کوردییە کە هێشتا میراتێکی فرەچین دەپارێزێت.
زانیاریی خێرا
ناو بە کوردی: ساسوون
ناو بە تورکی: ساسۆن
وڵات / ناوچە: تورکیا (باکوور)
پارێزگا: باتمان
سروشتی خاک: چیا دارستانییە لێژەکان
میراتی مێژوویی: قەڵایەکی بەناوبانگی ئەرمەنی
ئەمڕۆ: ناوچەیەکی کوردیی بەرزاییەکان
تایبەتمەندی: دوورەدەست و پڕ لە چینەکانی یادەوەری
ناوەڕۆک
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
ساسۆن لە کوێیە؟
ساسۆن لە باکووری پارێزگای باتمان هەڵکەوتووە، لە تێکئاڵانی ئەو چیایانەی پارێزگاکانی باتمان، بەدلیس و سێرت پێک دەگەن. ئەمە خاکێکی بەرز و ناڕێکە، دوور لە دەشتەکان، کە پشتەچیا دارستانییەکان و دۆڵە قووڵەکان گەشتکردن هێواش و نیشتەجێبوون پەرتەوازە دەکەن. دوورەدەستیی ئەم چیایانە کلیلی مێژووی ساسۆنە: خاکێکی ئەوەندە سەخت هەمیشە پەنای داوە بە ئەوانەی تێیدا ژیاون.
خاکێکی چیاکان
ساسۆن پێش هەموو شتێک شوێنی چیاکانە. لێژییە توندەکان، دارستان و کانییەکانی ژیانی گوندە بچووکەکان، ئاژەڵداری، هەنگداری و هەنگوینە بەناوبانگەکەی بەرزاییەکان دابین دەکەن، لەگەڵ کشتوکاڵ لە هەر شوێنێک خاک ڕێگەی بدات. شوێنە سەختەکە ناوچەکەی دوورەدەست و نەریتی هێشتووەتەوە و ناوبانگی پەناگەی پێ بەخشیوە — گۆشەیەکی بەرزاییەکان کە کۆمەڵگەکان دەیانتوانی لێی بەرامبەر دەسەڵاتەکانی دەشتە خوارەوەکان بەرگە بگرن.
یادەوەریی ساسون
لە سەدەکانی پێشوودا ساسۆن — بە ناوی ساسون — وەک قەڵایەکی ئەرمەنییەکان بەناوبانگ بوو، لە نەریتە حەماسییەکانیاندا ڕێزی لێ دەگیرا و بە سەربەخۆییە سەرسەختەکەی خەڵکی چیاکانی ناسرابوو. لە کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەمدا ئەم جیهانە ئەرمەنییە بە شەپۆلەکانی توندوتیژی تێک شکێنرا، لەوانە کۆمەڵکوژییەکانی دەیەی 1890 و کارەساتی 1915، کە دوای ئەوە ئامادەبوونی ئەرمەنییەکان لە چیاکان بە زۆری لەناو برا. بەشێکی ئازاربەخشە، و یادەوەریی ئەو جیهانە لەدەستچووە هێشتا لە دۆڵەکانی ساسۆن دەمێنێتەوە.
میراتێکی فرەچین
لە ئەنجامی ئەم مێژووەدا ساسۆن بوو بە ناوچەیەک کە زۆرینەی دانیشتوانی کورد بوون، گوندەکانی نیشتمانی کۆمەڵگە کوردییەکان بوون، لەگەڵ هەندێک کۆمەڵەی خاوەن ناسنامە و باوەڕی جیاواز لە نێوانیاندا. بەڵام چینە کۆنترەکان هەرگیز بە تەواوی نەسڕانەوە: ناوچەکە بە بنەماڵە ئەرمەنی‌ڕەچەڵەکە شاراوە یان موسڵمانکراوەکان ناسراوە، و چیاکان هێشتا شوێنەواری ئەو گەلانە هەڵدەگرن کە پێشتر لەوێ ژیاون. بەمە ساسۆن شوێنێکی میراتی فرەچینە، کە ژیانی کوردیی ئەمڕۆی لەسەر ڕابردوویەکی قووڵ و ئاڵۆز دامەزراوە.
ساسۆنی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ ساسۆن ناوچەیەکی کوردیی شاخاویی هێمنە، گوندە پەرتەوازەکانی بە ئاژەڵداری، هەنگوین و کشتوکاڵ دەژین، لە ناو هەندێک لە سەختترین دیمەنەکانی ناوچەکەدا. ڕێگاکان دوورەدەستییان کەم کردووەتەوە، بەڵام هەر دوورەدەست و نەریتی ماوەتەوە. ساسۆن یادەوەرییە زۆرەکانی — ئەفسانە، لەدەستدان و مانەوە — دەهێنێتە ئێستا؛ ناوچەیەکی بەرزە بە جوانیی مەزن و قووڵاییەکی گەورەی مێژوویی.
هێڵی کات
سەدەکانی پێشوو — ساسۆن (ساسون) قەڵایەکی شاخاویی بەناوبانگی ئەرمەنییە.
دەیەی 1890 — کۆمەڵکوژییەکان کۆمەڵگە ئەرمەنییەکانی چیاکانی ساسون دەگرنەوە.
1915 — ئامادەبوونی ئەرمەنییەکان لە ناوچەکە بە زۆری لەناو دەبرێت.
سەدەی 20 — ساسۆن دەبێت بە ناوچەیەکی بەرز کە زۆرینەی دانیشتوانی کوردن.
ئەمڕۆ — ساسۆن هەر ناوچەیەکی کوردیی دوورەدەستە بە میراتێکی فرەچین.
پرسیارە باوەکان
ناوی کوردیی ساسۆن چییە؟
بە کوردی ناوچەکە بە ساسوون ناسراوە.
ساسۆن لە کوێیە؟
ساسۆن ناوچەیەکی شاخاوییە لە باکووری پارێزگای باتمان لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، لەو بەرزاییانەی باتمان، بەدلیس و سێرت پێک دەگەن.
بۆچی ساسۆن لە ڕووی مێژووییەوە بەناوبانگە؟
ساسۆن لە مێژوودا قەڵایەکی شاخاویی پێزانراوی ئەرمەنی بوو، دەوڵەمەند بە ئەفسانە، پێش توندوتیژییەکانی کۆتایی سەردەمی عوسمانی؛ دواتر بوو بە ناوچەیەک کە زۆرینەی دانیشتوانی کوردن.
ساسۆنی ئەمڕۆ چۆنە؟
ئەمڕۆ ساسۆن ناوچەیەکی کوردیی بەرز و دوورەدەستە، بە چیا دارستانییەکان و گوندە پەرتەوازەکان، بە ئاژەڵداری، هەنگوین و میراتێکی قووڵ و فرەچین ناسراوە.
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
چیاکانی ساسون · میراتی ئەرمەنی و کوردی · پەناگەکانی بەرزاییەکان · باتمان · بەدلیس · سێرت.