مقدمه
شیخ اوبکر یکی از چهره‌های قدسی بزرگ آیین ایزدی است: عضوی از گروه هفت‌گانه، هفت موجود مقدسی که خدای یگانه امور جهان را به آنان سپرد، تجسد زمینی‌اش نیای بنیان‌گذار تبار مشایخ قتانی شد و خود به‌عنوان حامل و نگهبان خرقه، جامهٔ مقدس زهد، گرامی داشته می‌شود.
در سنت ایزدی، خدای یگانه هفت موجود مقدس را آفرید که اغلب هفت سر، یعنی هفت راز، خوانده می‌شوند و امور جهان را به آنان سپرد و طاووس ملک را رهبرشان قرار داد. شیخ اوبکر که شیخ ابوبکر نیز نامیده می‌شود، در میان این موجودات مقدس گرامی داشته می‌شود و تجسد زمینی او چهره‌ای قدسی بزرگ و نیای یکی از تبارهای اصلی مشایخ شد که به‌ویژه چون نگاهبان جامهٔ مقدس از او یاد می‌شود.
شناخت شیخ اوبکر، آشنایی با تصور ایزدی از هفت موجود مقدس و تبارهای قدسی و حرمت ژرف زهد و پارسایی است که در جامهٔ مقدس، خرقه، تجسم می‌یابد و او حامل و نگهبان گرامی آن است.
فهرست مطالب
شیخ اوبکر کیست؟
شیخ اوبکر که شیخ ابوبکر یا شیخوبکر نیز خوانده می‌شود، چهره‌ای قدسی است که در آیین ایزدی به‌عنوان یکی از هفت موجود مقدس، گروه هفت‌گانه‌ای که خدای یگانه امور جهان را به همگی آنان واگذاشت، حرمت دارد. در باور ایزدی، این موجودات مقدس به رهبری طاووس ملک، به‌طور ادواری در وجود چهره‌های قدسی بزرگ صورت زمینی می‌گیرند و تجسد زمینی شیخ اوبکر در سدهٔ 13 نیای بنیان‌گذار قتانی، یکی از سه تبار اصلی مشایخ ایزدی، شد. او به‌ویژه به‌عنوان حامل و نگهبان خرقه گرامی داشته می‌شود؛ جامهٔ سیاه مقدسی که نماد زهد و پارسایی و زندگی معنوی در آیین ایزدی است. شیخ اوبکر، چون عضوی از گروه هفت‌گانه که تجسد زمینی‌اش تبار بزرگی از مشایخ را بنیان گذاشت و خود نگاهبان جامهٔ مقدس است، در میان چهره‌های قدسی آیین ایزدی جایگاهی والا و محترم دارد؛ یکی از هفت موجود مقدسی که بنا بر باور ایزدی خدای یگانه از طریق آنان جهان را اداره و مراقبت می‌کند. جایگاهش در میان آن هفت، نیای تبار اصلی مشایخ بودن و نگهبانی‌اش از جامهٔ مقدس، در کنار هم او را از چهره‌های قدسی بزرگ سنت ایزدی می‌سازند.
نام و عنوان او
شیخ اوبکر به نام شیخ ابوبکر و صورت کردی آن، شیخوبکر یا اوبکر، شناخته می‌شود؛ نقش محترم او عضویت در گروه هفت‌گانه، نیای مشایخ قتانی بودن و حمل خرقه است.
نام شیخ اوبکر صورت کردی شیخ ابوبکر، نامی محترم در این سنت، است؛ در بافت ایزدی به این چهرهٔ قدسی مشخص از گروه هفت‌گانه و تبار او اشاره دارد که از دیگر دارندگان نام‌های مشابه در تاریخ گسترده‌تر منطقه متمایز است. نقش‌ها و عنوان‌های شاخص او چندگانه‌اند: به‌عنوان یکی از هفت موجود مقدسِ گروه هفت‌گانه گرامی داشته می‌شود؛ به‌عنوان نیای بنیان‌گذار تبار مشایخ قتانی، یکی از سه تبار اصلی مشایخ آیین ایزدی؛ و، متمایزتر از همه، به‌عنوان حامل و نگهبان خرقه، جامهٔ مقدس. این عنوان‌ها در کنار هم جایگاه و نقش‌هایش را نشان می‌دهند: جایگاهش در میان هفت موجود مقدس، نیای تباری بزرگ بودن و نگهبانی از جامهٔ مقدس زهد. شناخت نام و عنوان‌هایش، شناخت جایگاه بنیادی او در آیین ایزدی است؛ عضوی از گروه هفت‌گانه، نیای مشایخ قتانی و حامل گرامی خرقه، یکی از چهره‌های قدسی بزرگ این سنت.
نکته‌های کلیدی
شیخ اوبکر (شیخ ابوبکر) چهره‌ای قدسی و بزرگ در آیین ایزدی است.
او یکی از گروه هفت‌گانه، هفت موجود مقدس این سنت، است.
تجسد زمینی او تبار مشایخ قتانی را بنیان گذاشت.
او به‌عنوان حامل و نگهبان خرقه، جامهٔ مقدس، گرامی داشته می‌شود.
خرقه پارچهٔ سیاه مقدسی است که نماد زهد و پارسایی است.
او یکی از سه نیای تبارهای اصلی مشایخ است.
اطلاعات کوتاه
نام: شیخ اوبکر (شیخ ابوبکر؛ شیخوبکر)
محل تکریم: آیین ایزدی
عضویت در: گروه هفت‌گانه، هفت موجود مقدس
تجسد زمینی: نیای بنیان‌گذار مشایخ قتانی در سدهٔ 13
تبار: قتانی، یکی از سه تبار اصلی مشایخ
عنوان تکریم: حامل و نگهبان خرقه
خرقه: جامهٔ سیاه مقدس زهد و پارسایی
رهبر گروه هفت‌گانه: طاووس ملک، فرشتهٔ طاووس
همراهان در گروه هفت‌گانه: شیخ شمس، شیخ حسن و دیگران
میراث: چهره‌ای قدسی و بزرگ در آیین ایزدی
یکی از هفت موجود مقدس
شیخ اوبکر به‌عنوان یکی از گروه هفت‌گانه، هفت موجود مقدسی که خدای یگانه امور جهان را به آنان سپرد، گرامی داشته می‌شود؛ درونی‌ترین حلقهٔ چهره‌های قدسی آیین ایزدی.
در قلب آیین ایزدی این باور جای دارد که خدای یگانه پس از آفرینش جهان، مراقبت و ادارهٔ آن را به هفت موجود مقدس سپرد که اغلب هفت سر، یعنی هفت راز، خوانده می‌شوند و طاووس ملک، فرشتهٔ طاووس، رهبر و پیشوای آنان است. این هفت، والاترین چهره‌های قدسی و نیروهای بزرگی هستند که خدای یگانه از طریق آنان جهان را اداره و مراقبت می‌کند و به‌طور ادواری در وجود چهره‌های قدسی بزرگ صورت زمینی می‌گیرند. شیخ اوبکر به‌عنوان یکی از این هفت موجود مقدس، عضوی از گروه هفت‌گانه، در کنار چهره‌های بزرگی چون شیخ شمس، موجود وابسته به خورشید، و شیخ حسن، صاحب قلم، گرامی داشته می‌شود. در میان آن هفت بودن به معنای تعلق به درونی‌ترین و والاترین حلقهٔ چهره‌های قدسی، نیروهای بزرگ تصور ایزدی، است. این جایگاه در میان هفت موجود مقدس والاترین وجه مقام شیخ اوبکر است و او را یکی از نیروهای بزرگی می‌سازد که خدای یگانه از طریق آنان جهان را اداره می‌کند. شیخ اوبکر در آیین ایزدی والاترین حرمت خود را به‌عنوان یکی از گروه هفت‌گانه، هفت موجود مقدس، دارد؛ یکی از درونی‌ترین حلقهٔ چهره‌های قدسی.
حامل جامهٔ مقدس
بارزترین ویژگی شیخ اوبکر آن است که چون حامل و نگهبان خرقه گرامی داشته می‌شود؛ جامهٔ سیاه مقدسی که نماد زهد و پارسایی و زندگی معنوی در آیین ایزدی است.
متمایزترین نقش شیخ اوبکر حمل و نگهبانی خرقه، جامهٔ مقدس آیین ایزدی، است. خرقه جامه یا پارچه‌ای سیاه و مقدس است که نماد زهد و فروتنی و پارسایی و زندگی معنوی است و به نشانهٔ وقف خویش به امر قدسی و چشم‌پوشی از غرور دنیوی پوشیده یا نگهداری می‌شود؛ در زندگی معنوی و عبادی این سنت معنایی ژرف دارد. شیخ اوبکر به‌عنوان چهرهٔ قدسی‌ای گرامی داشته می‌شود که نگهداری و حفاظت از این جامهٔ مقدس به او سپرده شده است؛ حامل و نگاهبان نماد زهد و پارسایی. این نقش او را چهره‌ای می‌سازد که به‌ویژه با بُعد زاهدانه و عبادی آیین پیوند دارد؛ انضباط معنوی و فروتنی و وقف خویشی که خرقه نشانهٔ مقدس آن است. شیخ اوبکر چون حامل خرقه، آرمان زهد و پارسایی در آیین ایزدی، چشم‌پوشی از غرور دنیوی و وقف خویش به امر قدسی، را مجسم می‌کند و پاس می‌دارد. این نقشِ حمل و حفاظت از جامهٔ مقدس، متمایزترین وجه شیخ اوبکر است و او را نگهبان آرمان زهد و پارسایی می‌سازد. شیخ اوبکر در میان چهره‌های قدسی آیین ایزدی بیش از همه به‌عنوان حامل خرقه، نگاهبان جامهٔ مقدس زندگی معنوی، حرمت دارد.
نیای مشایخ قتانی
تجسد زمینی شیخ اوبکر نیای بنیان‌گذار قتانی، یکی از سه تبار اصلی مشایخ ایزدی، شد.
در باور ایزدی، موجودات مقدس در وجود چهره‌های قدسی بزرگ صورت زمینی می‌گیرند و تجسد زمینی شیخ اوبکر در سدهٔ 13 نیای بنیان‌گذار تبار مشایخ قتانی شد. مشایخ ایزدی، خاندان‌های روحانی این آیین، در سه تبار اصلی سازمان یافته‌اند و قتانی، از نسل شیخ اوبکر، در کنار تبارهای شمسانی و آدانی یکی از آن‌هاست. مشایخ تبار قتانی قداست و نقش‌های دینی نیای بنیان‌گذار خود، چهرهٔ قدسی گروه هفت‌گانه که تجسد زمینی‌اش تبارشان را بنا کرد، تداوم می‌بخشند. نیای یکی از سه تبار اصلی مشایخ بودن به معنای داشتن جایگاهی در میان پدران بنیان‌گذار نظام دینی ایزدی است؛ نیاکان خاندان‌های قدسی‌ای که آیین را تداوم می‌بخشند. این نقش به‌عنوان نیای مشایخ قتانی وجه مهمی از شیخ اوبکر است و چهرهٔ قدسی گروه هفت‌گانه را به یکی از تبارهای بزرگ و زندهٔ آیین ایزدی پیوند می‌دهد. شیخ اوبکر به‌عنوان نیای مشایخ قتانی، و نیز عضوی از گروه هفت‌گانه و حامل خرقه، جایگاه محترم و پایدار خود را در آیین ایزدی دارد؛ نیای یکی از سه تبار اصلی قدسی.
زهد و پارسایی
شیخ اوبکر از راه نگهبانی خرقه به‌ویژه با آرمان زهد و پارسایی در آیین ایزدی پیوند دارد؛ انضباط معنوی و فروتنی و وقف خویش به امر قدسی که جامهٔ مقدس نشانهٔ آن است.
خرقه، جامهٔ مقدسی که شیخ اوبکر حامل آن است، نشانهٔ زهد و پارسایی در آیین ایزدی است و از طریق آن شیخ اوبکر به‌ویژه با این آرمان معنوی پیوند می‌یابد. زهد، چشم‌پوشی از غرور و آسایش دنیوی به خاطر امر قدسی، و پارسایی، وقف زندگی به خدا و امر قدسی، در سنت ایزدی همچون بسیاری از سنت‌های دینی آرمان‌هایی محترم‌اند که در زندگی‌های آمیخته با فروتنی و انضباط و وقف خویش نمود می‌یابند. جامهٔ مقدس نماد این آرمان است و شیخ اوبکر چون حامل آن، چهرهٔ قدسی‌ای است که از آن نگهبانی می‌کند و تجسمش می‌بخشد؛ به‌تعبیری حامی زندگی زاهدانه و عبادی. این پیوند بازتاب ژرفای معنوی آیین ایزدی و ارج نهادن آن به فروتنی و انضباط و وقف خویش به امر قدسی، فراتر از صورت‌های بیرونی سنت، است. پیوند شیخ اوبکر با زهد و پارسایی از راه جامهٔ مقدس وجهی معنادار از شخصیت اوست و او را چهره‌ای متعلق به ژرفای معنوی و عبادی این آیین می‌سازد. شیخ اوبکر به‌عنوان نگهبان آرمان زهد و پارسایی، حامل جامهٔ مقدس زندگی معنوی، در آیین ایزدی جایگاهی معنادار دارد.
معنا و اهمیت
شیخ اوبکر بیش از همه تجسم تصور ایزدی از هفت موجود مقدس، تبارهای قدسی و آرمان زهد و پارسایی است؛ عضوی از گروه هفت‌گانه که تجسد زمینی‌اش تباری بزرگ را بنیان گذاشت و خود نگاهبان جامهٔ مقدس است. او چون موجودی مقدس نمایندهٔ نیروهای بزرگی است که خدای یگانه از طریق آنان جهان را اداره می‌کند و چون حامل خرقه نمایندهٔ آرمان زندگی معنوی است.
شیخ اوبکر همچنین تجسم ساختار ژرف آیین ایزدی است که در آن موجودات مقدس و تبارهای قدسی و آرمان‌های معنوی در هم تنیده‌اند و نیز تجسم حرمت زهد و فروتنی و پارسایی که جامهٔ مقدس نماد آن است. از این حیث، او هم ژرفای کیهانی و هم ژرفای معنوی سنت را نمایندگی می‌کند. در همهٔ این جنبه‌ها، شیخ اوبکر در شمار چهره‌های قدسی بزرگ آیین ایزدی است و هفت موجود مقدس، تبارهای قدسی و آرمان زهد و پارسایی را مجسم می‌کند. او یکی از گروه هفت‌گانه، نیای مشایخ قتانی و حامل خرقه، از چهره‌های بزرگ آیین، است که در کنار دیگر موجودات مقدس هفت سر به رهبری طاووس ملک گرامی داشته می‌شود. تصوری از قداست و تبار و پارسایی که او مجسم می‌کند از ویژگی‌های ژرف آیین ایزدی است.
شیخ اوبکر و کردها
شیخ اوبکر چهره‌ای قدسی در آیین ایزدی، یکی از سنت‌های دینی کهن و بومی مردم کرد، و بخشی از میراث غنی دینی و فرهنگی کردها، به‌ویژه جامعهٔ کردهای ایزدی، است.
آیین ایزدی یکی از سنت‌های دینی کهن و بومی مردم کرد است و چهره‌های قدسی آن، از جمله شیخ اوبکر بزرگ، بخشی از میراث غنی و متمایز دینی کردها، به‌ویژه جامعهٔ کردهای ایزدی‌اند که این چهره‌ها برایشان موضوع زندهٔ نیایش و ارادت‌اند. تصوری که شیخ اوبکر مجسم می‌کند، از هفت موجود مقدس و تبارهای قدسی و آرمان زهد و پارسایی که جامهٔ مقدس نماد آن است، ژرفای معنوی و ساختار متمایز آیین ایزدی، بخشی گران‌بها از میراث دینی مردم کرد، را بازتاب می‌دهد. برای کردهای ایزدی، شیخ اوبکر چهره‌ای قدسی، بزرگ و زنده است؛ یکی از هفت موجود مقدس، نیای تباری اصلی و نگهبان جامهٔ مقدس که در زندگی عبادی جامعه گرامی داشته می‌شود. با معرفی شیخ اوبکر، چهره‌ای قدسی و بزرگ در آیین ایزدی را گرامی می‌داریم که بخشی از میراث متمایز دینی مردم کرد است؛ یکی از هفت موجود مقدس که نگهبانی‌اش از جامهٔ مقدس و آرمان زهد و پارسایی از ویژگی‌های ژرف این سنت است و تکریمش تا امروز در جامعهٔ ایزدی چون ارادتی زنده ادامه دارد.
بحث‌ها و برداشت‌های نادرست
آیا تکریم هفت موجود مقدس، از جمله شیخ اوبکر، نوعی چندخدایی است؟ خیر. این نکته‌ای اساسی است، زیرا آیین ایزدی از دیرباز به‌شدت بد فهمیده و نادرست معرفی شده است. آیین ایزدی دینی یکتاپرست است که بر باور به خدای یگانه، آفرینندهٔ همه چیز، استوار است. هفت موجود مقدسِ هفت سر، از جمله شیخ اوبکر و به رهبری طاووس ملک، هفت خدای رقیب نیستند، بلکه موجوداتی مقدس و تجلیاتی آفریدهٔ خدای یگانه‌اند که او مراقبت از جهان را به آنان سپرد و اداره و مراقبتش از طریق آنان نمود می‌یابد و در آیینی که استوار بر خدای یگانه متمرکز است، حرمت و تکریم دارند. تکریم شیخ اوبکر به‌عنوان یکی از آن هفت، ارج نهادن به موجودی مقدس از خدای یگانه است، نه پرستش خدایی جداگانه. ضروری است آیین ایزدی را به‌درستی همان سنت یکتاپرست و غیرثنوی‌ای بشناسیم که هست و بازنمایی‌های دروغین و زیان‌باری را که از دیرباز علیه آن رواج داشته‌اند کنار بگذاریم.
خرقه چه اهمیتی دارد؟ خرقه جامهٔ سیاه مقدس آیین ایزدی است که نماد زهد و فروتنی و پارسایی و زندگی معنوی، چشم‌پوشی از غرور دنیوی و وقف خویش به امر قدسی، است. در زندگی معنوی و عبادی این سنت معنایی ژرف دارد و شیخ اوبکر چون حامل و نگهبانش گرامی داشته می‌شود. بهترین درک از آن، نشانه‌ای مقدس از آرمان زاهدانه و عبادی، نمادی از ژرفای معنوی آیین، است که با حرمت گرامی داشته می‌شود.
آیا شیخ اوبکر شخصیتی تاریخی است یا صرفاً افسانه‌ای؟ در باور ایزدی، شیخ اوبکر هر دو است: او یکی از هفت موجود مقدس سنت دینی است و تجسد زمینی‌اش در سدهٔ 13 به‌عنوان نیای تاریخی و بنیان‌گذار تبار مشایخ قتانی که تا امروز ادامه دارد، گرامی داشته می‌شود. همچون دیگر موجودات مقدسی که تجسدهای زمینی‌شان چهره‌های قدسی بزرگ و بنیان‌گذاران تبارها هستند، مانند شیخ حسن و شیخ شمس، سنت دینی و تاریخ در هم تنیده‌اند. موضع صادقانه آن است که هر دو را گرامی بداریم: موجود مقدس سنت دینی و نیای تاریخیِ به‌یادماندهٔ تباری زنده را.
موضوعات مرتبط
هفت سر: هفت موجود مقدس که شیخ اوبکر یکی از آنان است
طاووس ملک: فرشتهٔ طاووس، رهبر هفت موجود مقدس
شیخ حسن: صاحب قلم، یکی دیگر از اعضای گروه هفت‌گانه
شیخ شمس: موجود مقدس خورشید، یکی دیگر از اعضای گروه هفت‌گانه
شیخ عدی: اصلاحگر بزرگ آیین ایزدی در لالش
شیخ فخرالدین: سرایندهٔ سرودهای مقدس، عضوی از گروه هفت‌گانه
شیخ مند: نگهبان مار مقدس
ایزدینا میر: نیای مشایخ شمسانی
پرسش‌های متداول
شیخ اوبکر در آیین ایزدی کیست؟
شیخ اوبکر که شیخ ابوبکر نیز خوانده می‌شود، چهره‌ای قدسی و بزرگ است که در آیین ایزدی به‌عنوان یکی از گروه هفت‌گانه، هفت موجود مقدسی که خدای یگانه امور جهان را به آنان سپرد، حرمت دارد. تجسد زمینی او در سدهٔ 13 نیای بنیان‌گذار تبار مشایخ قتانی شد و او به‌ویژه چون حامل و نگهبان خرقه، جامهٔ مقدس زهد و پارسایی، گرامی داشته می‌شود.
گروه هفت‌گانه چیست؟
گروه هفت‌گانه که اغلب هفت سر یا هفت راز نامیده می‌شود، گروه هفت موجود مقدسی است که در آیین ایزدی خدای یگانه آنان را آفرید و مراقبت و ادارهٔ جهان را به آنان سپرد و طاووس ملک، فرشتهٔ طاووس، را رهبرشان قرار داد. آنان والاترین چهره‌های قدسی و نیروهای بزرگی هستند که خدای یگانه از طریقشان جهان را اداره می‌کند و به‌طور ادواری در وجود چهره‌های قدسی بزرگ صورت زمینی می‌گیرند. شیخ اوبکر یکی از این هفت است.
خرقه چیست؟
خرقه جامه یا پارچهٔ سیاه مقدس آیین ایزدی است که نماد زهد و فروتنی و پارسایی و زندگی معنوی، چشم‌پوشی از غرور دنیوی و وقف خویش به امر قدسی، است. در زندگی معنوی و عبادی این سنت معنایی ژرف دارد و شیخ اوبکر چون حامل و نگهبانش، نگاهبان نشانهٔ مقدس آرمان زاهدانه و عبادی، گرامی داشته می‌شود.
تبار قتانی چیست؟
قتانی در کنار تبارهای شمسانی و آدانی یکی از سه تبار اصلی مشایخ ایزدی، خاندان‌های روحانی این آیین، است. تبار قتانی از نسل تجسد زمینی شیخ اوبکر است که چون نیای بنیان‌گذارش گرامی داشته می‌شود. مشایخ این تبار قداست و نقش‌های دینی بنیان‌گذار خود، چهرهٔ قدسی گروه هفت‌گانه که تجسد زمینی‌اش تبارشان را بنا کرد، تداوم می‌بخشند.
آیا تکریم هفت موجود مقدس چندخدایی است؟
خیر. آیین ایزدی دینی یکتاپرست است که بر باور به خدای یگانه استوار است. هفت موجود مقدس، از جمله شیخ اوبکر و به رهبری طاووس ملک، هفت خدای رقیب نیستند، بلکه موجوداتی مقدس و آفریدهٔ خدای یگانه‌اند که او مراقبت از جهان را به آنان سپرد و اداره‌اش از طریق آنان نمود می‌یابد و در آیینی که استوار بر خدای یگانه متمرکز است حرمت دارند. ضروری است آیین ایزدی را به‌درستی همان سنت یکتاپرست و غیرثنوی‌ای بشناسیم که هست و بازنمایی‌های دروغینی را که از دیرباز علیه آن رواج داشته‌اند کنار بگذاریم.
شیخ اوبکر چه پیوندی با کردها دارد؟
شیخ اوبکر چهره‌ای قدسی در آیین ایزدی، یکی از سنت‌های دینی کهن و بومی مردم کرد، و بخشی از میراث غنی دینی کردها، به‌ویژه جامعهٔ کردهای ایزدی است که او برایشان موضوع زندهٔ نیایش و ارادت است. تصور هفت موجود مقدس و تبارهای قدسی و آرمان زهد و پارسایی که او مجسم می‌کند، ژرفای معنوی و ساختار متمایز آیین ایزدی، بخشی گران‌بها از میراث کردی، را بازتاب می‌دهد.
منابع و مطالعهٔ بیشتر
فهرست چهره‌های قدسی ایزدی ـ ویکی‌پدیا
آیین ایزدی (گروه هفت‌گانه و موجودات مقدس) ـ ویکی‌پدیا