مقدمه
در ریشهٔ خاندان بزرگِ مقدسِ آیین ایزدی، امیری جای دارد. ایزدینا میر، به کردی ایزدینه میر، فرمانروای ایزدیان در سدهٔ دوازدهم، در روزگارِ پیش از آمدنِ قدیس بزرگ، شیخ عدی، بود و در مقام پدرِ چهار قدیسی حرمت دارد که شیوخ شمسانی، یکی از تبارهای بزرگِ روحانیِ آیین، از آن‌ها برخاسته‌اند. برادران مقدسِ خورشید و ماه از خاندان او آمدند و رهبریِ معنویِ ایزدیان تا امروز از تبار او برمی‌خیزد.
ایزدینا میر به لحظه‌ای تعیین‌کننده در تاریخ مقدسِ ایزدی تعلق دارد: دیدارِ آیین کهنِ کردها با چهرهٔ شیخ عدی که آمدنش به درهٔ مقدسِ لالش، دین را دگرگون کرد و از نو بنیان نهاد. ایزدینا میر در مقام امیری که پیش از این آمدن فرمان می‌راند و مردی که با دخترِ خودِ شیخ عدی ازدواج کرد، نقطهٔ اتصالِ دو روزگار است؛ پلی که سنت کهنِ ایزدی را به تقدسِ تازه‌ای می‌پیوندد که شیخ عدی آورد. در او، کهن و نوسازی‌شده به هم پیوند می‌خورند.
داستان او داستانِ یک کارِ نمایشی و پرهیجان نیست، بلکه داستانِ یک بنیاد است؛ اهمیتِ آرام و عظیمِ نیایی که تبارهایی کامل از قدیسان و شیوخ از او سرچشمه می‌گیرند. فهمِ ایزدینا میر، فهمِ ساختارِ خودِ خاندان‌های مقدسِ ایزدی و نگاهی گذرا به دیرینگیِ آیینی است که ریشه‌هایش از بازبنیان‌گذار بزرگش فراتر می‌رود و به جهانی باز هم کهن‌تر می‌رسد.
فهرست مطالب
ایزدینا میر که بود؟
ایزدینا میر، به کردی ایزدینه میر، که میر به معنای امیر است، فرمانروایی ایزدی و چهره‌ای مقدس در سدهٔ دوازدهم بود؛ در یادها امیری است که پیش از رسیدنِ شیخ عدی به لالش بر ایزدیان فرمان می‌راند. پدرِ چهار قدیس، شیخ شمس، شیخ فخرالدین، شیخ ناصرالدین و شیخ سجادین، بود که سرسلسله‌های تبارهای شیوخ شمسانی شدند؛ از این رو، ایزدینا میر نیای همهٔ شیوخ شمسانی است. بنا بر سنت، با سیتیا زین، دختر شیخ عدی، ازدواج کرد و آرامگاهش در میان مقدس‌ترین زیارتگاه‌های لالش قرار دارد.
واپسین امیر پیش از شیخ عدی
ایزدینا میر در سدهٔ دوازدهم، در اواخر روزگار عباسی، می‌زیست و در یادها امیری برجسته است که بر ایزدیان فرمان می‌راند. در تاریخ مقدسِ آیین، جایگاهی ویژه و مهم دارد: فرمانروایی است که درست پیش از آمدنِ شیخ عدی بن مسافر فرمان می‌راند؛ عارف و قدیس بزرگی که سکونتش در لالش، دین ایزدی را دگرگون می‌کرد و بخش بزرگی از صورتِ کلاسیکِ آن را می‌ساخت. به بیان دیگر، ایزدینا میر امیرِ نظم کهن و رهبر ایزدیان پیش از آن بازبنیان‌گذاریِ بزرگ است.
بنا بر سنت شفاهیِ ایزدی، هنگامی که شیخ عدی نخست به درهٔ مقدسِ لالش آمد، با ایزدینا میر، امیرِ حاکم بر جامعه، دیدار کرد. این دیدارِ قدیسِ تازه‌آمده و فرمانروای مستقر، لحظه‌ای با اهمیتی ژرف در داستان ایزدی است، زیرا نقطه‌ای را نشان می‌دهد که سنت کهن و تقدسِ تازه رودررو شدند. آنچه در پی آمد، کشمکش نبود، بلکه پیوند بود؛ دو تبار، امیری و مقدس، به هم پیوستند و از این پیوند، بخش بزرگی از نظم مقدسِ آیین به صورتی که امروز وجود دارد، سرچشمه گرفت.
نکته‌های کلیدی
ایزدینا میر امیرِ ایزدی بود که پیش از رسیدنِ شیخ عدی فرمان می‌راند.
پدرِ چهار قدیسِ تبار شمسانی بود.
از پسرانش شیخ شمس، خورشید، و شیخ فخرالدین، ماه، بودند.
با سیتیا زین، دخترِ شیخ عدی، ازدواج کرد.
نیای همهٔ شیوخ شمسانیِ آیین ایزدی است.
آرامگاهش در میان مقدس‌ترین زیارتگاه‌های لالش قرار دارد.
اطلاعات کوتاه
نام: ایزدینا میر (کردی: ایزدینه میر)؛ میر به معنای امیر است
روزگار زندگی: سدهٔ 12، اواخر دورهٔ عباسی
نوع: امیر و چهره‌ای مقدس در آیین ایزدی
نقش: فرمانروای ایزدیان پیش از رسیدنِ شیخ عدی
فرزندان: چهار قدیسِ شمسانی: شیخ شمس، فخرالدین، ناصرالدین، سجادین
همسران: سیتیا زین، دخترِ شیخ عدی، و سیتیا عرب
اهمیت: نیای همهٔ شیوخ شمسانی
تبار او: باباشیخ، رهبر معنوی، از شمسانی‌ها برمی‌خیزد
زیارتگاه: آرامگاهش در لالش، در کنارِ آرامگاه شیخ عدی است
سنت: گفته می‌شود هنگام آمدنِ شیخ عدی به لالش، با او دیدار کرد
پدرِ چهار قدیس
اهمیتِ ماندگارِ ایزدینا میر بیش از هر چیز در فرزندانش است. پدرِ چهار پسر بود که در شمارِ ارجمندترین قدیسانِ آیین ایزدی درآمدند: شیخ شمس، تشخصِ خورشید؛ شیخ فخرالدین، تشخصِ ماه و شاعرِ سرودهای مقدس؛ شیخ ناصرالدین و شیخ سجادین. این چهار، نیاکان و سرسلسله‌های چهار شاخهٔ تبار شیوخ شمسانی‌اند و در باور ایزدی، تجسم‌های زمینیِ موجودات فرشته‌گون دانسته می‌شوند.
اینکه یک پدر سرچشمهٔ چنین شمارِ بزرگی از قدیسانِ بزرگِ آیین باشد، در قلبِ اهمیتِ ایزدینا میر جای دارد. خاندانش از رهگذر پسرانش به سرچشمهٔ یکی از سه تبار بزرگِ روحانیِ آیین ایزدی بدل شد و ویژگی‌های مقدسِ پیوسته با خورشید و ماه، شعر مقدس و نگهبانیِ مینوی، همگی از تبار او سرچشمه می‌گیرند. به روشن‌ترین معنای واژه، پدرِ قدیسان است و درختِ تبارِ شیوخ شمسانی در او ریشه دارد.
ازدواج با سیتیا زین
از مهم‌ترین واقعیت‌ها دربارهٔ ایزدینا میر، ازدواجی است که او را به مقدس‌ترینِ تمامیِ چهره‌های ایزدی پیوند داد. دو بار ازدواج کرد و همسر نخستش سیتیا زین بود که نامش به معنای بانوی والای زین است و خود نیز در مقام قدیسی زن و مهم در میان ایزدیان حرمت دارد. بنا بر سنت ایزدی، سیتیا زین دخترِ خودِ شیخ عدی بود. همسر دومِ او سیتیا عرب بود.
این ازدواج معنایی ژرف دارد، زیرا دو تن از بزرگ‌ترین پسرانِ ایزدینا میر، شیخ شمس و شیخ فخرالدین، که فرزندان سیتیا زین بودند، از سوی مادر نوه‌های شیخ عدی بودند. به این ترتیب، تبار امیریِ ایزدینا میر و تبار مقدسِ شیخ عدی در یک خاندان متحد شدند و قدیسان خورشید و ماه، هم شاهیِ کهنِ ایزدیان و هم تقدسِ بازبنیان‌گذار بزرگِ آیینشان را در خون خود داشتند. پیوندِ زناشویی به پیوندِ خودِ نظم مقدس بدل شد.
دیدارِ دو جهان
دیدارِ ایزدینا میر و شیخ عدی به معنایی، دیدارِ دو جهان است و در قلبِ درکی جای دارد که سنت ایزدی از تاریخِ خود دارد. در یک سو ایزدینا میر ایستاده بود، امیرِ جامعهٔ موجودِ ایزدی و وارثِ آیینی کهن که ریشه‌هایش به گذشته‌های دورِ جهان دینیِ منطقه می‌رسد. در سوی دیگر شیخ عدی بود، عارف و اصلاحگرِ بزرگی که به لالش آمد و دین در پیرامونش صورتِ کلاسیکِ خود را یافت. در چهرهٔ ایزدینا میر و پیوندِ زناشویی‌اش، این دو به هم می‌پیوندند.
این پیوند سببِ اهمیتِ فراوانِ ایزدینا میر برای ساختار آیین است. او نمایندهٔ تداومِ سنت کهن‌ترِ ایزدی در جهانی است که شیخ عدی از نو ساخت و پیوستنِ خاندان امیری‌اش به خاندان مقدسِ شیخ عدی تضمین کرد که کهن و نوسازی‌شده رقیب نباشند، بلکه یکی شوند. پس دین ایزدیِ پدیدآمده، به معنای واقعیِ واژه، پیوندِ زناشوییِ ریشه‌های کهن و شکوفاییِ تازه بود و ایزدینا میر درست در نقطه‌ای جای دارد که این دو به هم پیوستند. او نیایی است که ژرفای دیرینگیِ سنت در وجودش نگاه داشته می‌شود.
نیای شمسانی‌ها
جامعهٔ دینیِ ایزدی بنا بر سنتی دیرپا، در ساختاری از کاست‌ها سازمان یافته است که برای پیوندِ جامعه و نگاه‌داشتِ نظم آن برقرار شده‌اند. در میان آن‌ها، شیوخ روحانی به سه گروه بزرگ تقسیم می‌شوند که هر یک تبارشان را به نیایی مقدس و متفاوت می‌رسانند: شمسانی‌ها که از ایزدینا میر برخاسته‌اند؛ آدانی‌ها که از شیخ حسن برخاسته‌اند؛ و قاتانی‌ها که از تبارِ شیخ عدی‌اند. هر گروه مسئولیت‌هایی ویژه در زندگی دینیِ جامعه دارد.
ایزدینا میر نیای شمسانی‌هاست و این جایگاهی زنده و محوری در آیین به او می‌دهد، زیرا باباشیخ، رهبر معنویِ همهٔ ایزدیان و بالاترین مرجع دینیِ جامعه، از تبار شمسانی برمی‌خیزد. پس تباری که با ایزدینا میر آغاز شد، همچنان پیشوای معنویِ آیین را فراهم می‌کند؛ از این رو، اهمیتش تنها مسئلهٔ تبارشناسیِ کهن نیست، بلکه به رهبریِ امروزیِ دین نیز مربوط می‌شود. دنبال‌کردنِ شمسانی‌ها تا ریشه‌شان، رسیدن به ایزدینا میر است؛ امیری که همگی از او برخاسته‌اند.
تبارِ خورشید
نامِ تبار شمسانی، برخاسته از ایزدینا میر، خود روشنگر است، زیرا با خورشید پیوند دارد که در پسر او، شیخ شمس، جلوه یافته است؛ نامش به معنای خورشید است. بسیاری از پژوهشگران شمسانی‌ها را نمایندهٔ لایه‌ای به‌ویژه کهن از سنت ایزدی می‌دانند که با گرامی‌داشتِ خورشید و نور، که چنین جایگاهی محوری در آیین دارد، پیوند دارد؛ لایه‌ای که شاید به جهان دینیِ کهن‌ترِ منطقه، پیش از روزگار شیخ عدی، بازگردد.
اگر این برداشت درست باشد، ایزدینا میر و تبارش چیزی به‌راستی بسیار کهن را نگاه داشته‌اند: قلبِ کهنِ خورشیدی و نورانیِ سنت ایزدی، حرمتِ خورشید که مؤمنان هنوز هنگام نیایش رو به آن می‌کنند و در میانِ هفت موجود مینوی و در زیارتگاه‌های بزرگِ لالش گرامی داشته می‌شود. از این منظر، ایزدینا میر تنها پدرِ چند قدیس مشخص نیست، بلکه نگهبانِ نیاکانیِ یکی از ژرف‌ترین و کهن‌ترین جریان‌های آیین است؛ تبار خورشید که از جهانی بسیار کهن به دین زندهٔ امروز رسیده است.
زیارتگاه او در لالش
حرمتی که برای ایزدینا میر قائل‌اند، در جغرافیای مقدسِ خودِ لالش نقش بسته است؛ درهٔ مقدسی که مرکز معنویِ جهان ایزدی است. آرامگاهش در میان مقدس‌ترین بناهای حرم، نزدیکِ آرامگاه شیخ عدی، کانونِ همهٔ زیارت‌های ایزدی، قرار دارد. در سمتِ غربِ حرم شیخ عدی، چشمهٔ سپیدِ مقدس و آرامگاه‌های ایزدینا میر و پسرش شیخ شمس قرار گرفته‌اند؛ پس امیر در قلبِ مقدس‌ترین جایگاه آیینش آرمیده است.
در نزدیکی، بر تپه‌ای، آرامگاهِ شیخ شمس قرار دارد؛ جایی که ایزدیان خورشیدِ مینوی را می‌پرستند و باور دارند نخستین پرتوهای خورشیدِ برآمده بر گنبدِ مخروطی‌اش می‌تابد. قرارداشتنِ آرامگاه‌های ایزدینا میر و پسرِ نورانی‌اش در کنار هم و نزدیکِ حرم شیخ عدی، تمامیِ این خاندان مقدس را در مرکز لالش جای می‌دهد و زیارتگاهِ امیر را به منزلگاهی در راهِ هر زائر بدل می‌کند. در معماریِ درهٔ مقدس، جایگاهِ بنیادینِ ایزدینا میر در سنگ نمایان شده است.
تباری زنده
تبارِ ایزدینا میر در گذشتهٔ دور پایان نیافت، بلکه نیرومند و محوری تا امروز ادامه دارد. از نوه‌هایش برخی از محبوب‌ترین قدیسانِ آیین بودند، از جمله شیخ مند، سرور مقدسِ مارها، و خاتونا فخرا، نگهبانِ زایمان، که هر دو فرزندانِ پسرش شیخ فخرالدین بودند. نفوذ خاندانش از رهگذرِ چنین نوادگانی در سراسر جهان ایزدی گسترش یافت و بر بسیاری از عرصه‌های زندگی و آیین نگهبانی کرد.
شیوخ شمسانی که از او برخاسته‌اند، تا امروز یکی از ستون‌های جامعهٔ دینیِ ایزدی مانده‌اند و در شخصِ باباشیخ، رهبریِ معنویِ جامعه را فراهم می‌کنند. ایزدینا میر از این راه در شمارِ زنده‌ترینِ نیاکان است؛ چهره‌ای واگذاشته به افسانه نیست، بلکه ریشهٔ خاندان‌ها و منصب‌هایی است که در زندگی دینیِ امروزِ ایزدیان دوام دارند و کار می‌کنند. امیری که در سدهٔ دوازدهم فرمان می‌راند، همچنان حضور دارد؛ در تبارهایی که از او برخاسته‌اند و رهبری‌ای که از تبارش سرچشمه می‌گیرد.
نمادپردازی و معنا
چهرهٔ ایزدینا میر چندین لایهٔ معنا را در خود گرد می‌آورد. او چهرهٔ پیونددهندهٔ تاریخ مقدسِ ایزدی است؛ امیری که سنت کهن و کارِ بازبنیان‌گذاریِ شیخ عدی در وجودش به هم می‌پیوندند و از این رو، تداومِ آیین را در یکی از چرخشگاه‌های بزرگش مجسم می‌کند. پدر قدیسان و نیایی است که تباری کامل از چهره‌های مقدس از او سرچشمه می‌گیرد؛ پس دریافتِ ایزدی را مجسم می‌کند که تقدس در خاندان‌های مقدس جریان دارد و نسل به نسل سپرده می‌شود.
ایزدینا میر بیش از هر چیز، در مقام نیای شمسانی‌ها، تبار خورشید، دیرینگی و ریشه‌داریِ دین ایزدی را مجسم می‌کند؛ امتدادش به جهانی کهن‌تر از بازبنیان‌گذار بزرگش و نگاه‌داشتِ حرمتِ کهنِ نور. بنیادِ آرامِ زیر پای قدیسان نامدارتر است؛ ریشه‌ای که کمتر از گل ستوده می‌شود، اما گل بی‌آن نمی‌تواند وجود داشته باشد. گرامی‌داشتِ ایزدینا میر، گرامی‌داشتِ ریشه‌های ژرفِ آیین و خودِ اصلِ تداومِ مقدس است.
ایزدینا میر و کردها
ایزدینا میر جایگاهی ارجمند در میراث کردها و بیش از همه در میان ایزدیان دارد؛ پیروانِ یکی از کهن‌ترین آیین‌های جهان کردی. در مقام امیری که پیش از شیخ عدی فرمان می‌راند، پدرِ چهار قدیسِ شمسانی و نیای تباری که رهبریِ معنویِ ایزدیان از آن برمی‌خیزد، در بنیادهای خودِ آیین و نظم مقدسش تنیده است.
برای جامعه‌ای که هویت و آیینش را در سده‌های درازِ سختی نگاه داشته، نیاکانِ بنیادینِ خاندان‌های مقدس چهره‌هایی بسیار مهم‌اند که حال را در گذشته‌ای کهن و باوقار ریشه‌دار می‌کنند. ایزدینا میر ایزدیانِ امروز را به ریشه‌های ژرفِ سنتشان، به جهانِ پیش از آمدنِ شیخ عدی و پیرامونِ آن، و به دیرینگیِ دینی پیوند می‌دهد که به کهن‌ترین لایه‌های زندگی معنویِ منطقه می‌رسد. به‌یادآوردنِ او، به‌یادآوردنِ این است که میراث ایزدی تا چه اندازه کهن و ریشه‌دار است.
بحث‌ها و برداشت‌های نادرست
آیا ایزدینا میر قدیس، امیر یا چهره‌ای تاریخی بود؟ در درک ایزدی، هم امیر است و هم نیایی مقدس و این دو با هم ناسازگار نیستند. سنت مقدس او را فرمانروای ایزدیان و پدر قدیسان شمسانی معرفی می‌کند، درحالی‌که شیخ عدی، که گفته می‌شود با او دیدار کرده، عارفی تاریخی از سدهٔ دوازدهم است که وجودش مستند شده است. چنان‌که در تاریخ مقدسِ ایزدی بسیار رخ می‌دهد، یادِ سنتی و واقعیت تاریخی در هم تنیده‌اند و ایزدینا میر را بهتر است نیایی بنیادین در آیین دانست که از رهگذر سنت مقدسش به یاد آورده می‌شود.
جایگاهش در رأسِ شمسانی‌ها چه چیزی به ما می‌گوید؟ بسیاری از پژوهشگران تبار شمسانیِ برخاسته از او را نمایندهٔ لایه‌ای به‌ویژه کهن از سنت ایزدی می‌دانند که با گرامی‌داشتِ خورشید پیوند دارد و به پیش از کارِ بازبنیان‌گذاریِ شیخ عدی بازمی‌گردد. در این برداشت، پیوندِ تبار امیریِ ایزدینا میر با خاندان مقدسِ شیخ عدی نمایندهٔ پیوستنِ لایه‌ای کهن‌تر از آیین به صورت تازه‌ای است که شیخ عدی به آن داد. این موضوع در کنار سنت ایزدی، تفسیری پژوهشی است و به همین صورت عرضه می‌شود، اما روشن می‌کند چرا ایزدینا میر چنین اهمیتی دارد.
جزئیات زندگیِ او تا چه اندازه قطعی است؟ همچون بیشتر چهره‌های آن روزگار دور و با توجه به اینکه سنت ایزدی مدت‌ها شفاهی نگاه داشته شد و در سده‌های آزار آسیب‌های بزرگی دید، بخش بزرگی تنها از رهگذر سنت مقدس شناخته می‌شود و تقریبی است. تاریخ‌ها در سدهٔ دوازدهم جای می‌گیرند و تبارنامه در مقام سنت دینی پذیرفته می‌شود، نه سندِ اثبات. صادقانه‌ترین شیوه آن است که این‌ها را سنت‌های عزیزِ آیینی زنده بپذیریم و درعین‌حال، تکیه‌گاهِ استوارِ تاریخیِ روزگار شیخ عدی را به رسمیت بشناسیم که سنت، ایزدینا میر را در آن جای می‌دهد.
موضوعات مرتبط
شیخ عدی: قدیس بزرگی که به لالش آمد و ایزدینا میر با دخترش ازدواج کرد
شیخ شمس: قدیسِ خورشید، پسرِ ایزدینا میر و سیتیا زین
شیخ فخرالدین: قدیسِ ماه و شاعرِ قول‌ها، پسرِ ایزدینا میر
شیخ مند: سرور مارها، نوهٔ ایزدینا میر از سوی فخرالدین
لالش: درهٔ مقدسی که آرامگاهِ ایزدینا میر در آن قرار دارد
هفت فرشته: هفت موجود مینوی که در قدیسانِ تبار ایزدینا میر تجسم یافته‌اند
پرسش‌های متداول
ایزدینا میر که بود؟
ایزدینا میر، به کردی ایزدینه میر، امیر و چهره‌ای مقدس در آیین ایزدی در سدهٔ دوازدهم بود؛ در یادها فرمانروایی است که پیش از رسیدنِ شیخ عدی به لالش بر ایزدیان فرمان می‌راند. پدرِ چهار قدیسِ تبار شمسانی، همسرِ سیتیا زین، دختر شیخ عدی، و نیای همهٔ شیوخ شمسانی بود.
چرا ایزدینا میر در آیین ایزدی مهم است؟
در مقام نیایی بنیادین در آیین مهم است. پدرِ چهار قدیس شمسانی، از جمله شیخ شمس و شیخ فخرالدین، و نیای تبار شیوخ شمسانی بود که باباشیخ، رهبر معنویِ همهٔ ایزدیان، از آن برمی‌خیزد. همچنین نمایندهٔ پیوندِ سنت کهنِ ایزدی با کارِ بازبنیان‌گذاریِ شیخ عدی است.
فرزندانِ ایزدینا میر چه کسانی بودند؟
ایزدینا میر پدرِ چهار پسر بود که قدیسانی بزرگ شدند: شیخ شمس، تشخصِ خورشید؛ شیخ فخرالدین، تشخصِ ماه و شاعرِ سرودهای مقدس؛ شیخ ناصرالدین و شیخ سجادین. این چهار، سرسلسله‌های چهار شاخهٔ تبار شیوخ شمسانی‌اند و شیخ شمس و شیخ فخرالدین فرزندانِ همسرش سیتیا زین بودند.
پیوند ایزدینا میر با شیخ عدی چه بود؟
بنا بر سنت ایزدی، ایزدینا میر با سیتیا زین، دخترِ شیخ عدی، ازدواج کرد؛ پس دو تن از بزرگ‌ترین پسرانش نوه‌های شیخ عدی بودند. همچنین گفته می‌شود هنگامی که قدیس نخست به لالش آمد، با او دیدار کرد. این ازدواج تبار کهنِ امیریِ ایزدیان را با تبار مقدسِ شیخ عدی متحد کرد و سنت کهن را به بازبنیان‌گذار بزرگِ آیین پیوند داد.
تبار شمسانی چیست؟
شمسانی‌ها یکی از سه تبارِ شیوخ روحانیِ آیین ایزدی‌اند که از چهار پسرِ ایزدینا میر برخاسته‌اند؛ دو تبار دیگر آدانی و قاتانی‌اند. نام با خورشید پیوند دارد که در شیخ شمس جلوه یافته است و پژوهشگران اغلب شمسانی‌ها را نمایندهٔ لایه‌ای به‌ویژه کهن از آیین می‌دانند. باباشیخ، رهبر معنویِ ایزدیان، از شمسانی‌ها برمی‌خیزد.
ایزدینا میر کجا به خاک سپرده شده است؟
آرامگاهش در لالش، درهٔ مقدسی که مرکز معنویِ آیین ایزدی است، و در میان مقدس‌ترین بناهای آن قرار دارد. در سمت غربِ حرم شیخ عدی، چشمهٔ سپیدِ مقدس و آرامگاه‌های ایزدینا میر و پسرش شیخ شمس قرار گرفته‌اند؛ از این رو، زیارتگاهِ امیر در قلبِ مقدس‌ترین جایگاهِ آیینش و در راهِ هر زائر است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر
سازمان اجتماعیِ ایزدی — ویکی‌پدیا
مرکز معنویِ لالش و آرامگاه شیخ عدی — میراث بین‌النهرین