Kovara dîroka Kurdan
1586 gotar bi Kurmancî amade ne.
Şerê kevnar ê Zagrosê yê Gûtî, Lûlûbî, Mêd û Kardûxiyan keşf bikin — şerên çiyayî ku berî Kurdan dîroka leşkerî ya Kurd şekil dan.
Gotarê bixwînin
Memoranduma Têgihîştinê ya Dewletên Yekbûyî û HHK ya 2016 yekem peymana fermî ya dualî ya leşkerî di navbera Dewletên Yekbûyî û Herêma Kurdistanê de bû, ku Pêşmerge wek hevkarên ewlehiyê nas kir.
Gotarê bixwînin Lihevkirina Petrolê ya Hewlêr û Bexdayê ya 2014 di krîza DAIŞê de rojane 550,000 bermîl petrola Kurd bi 17% budceya Iraqê û $1 milyar fînansekirina Pêşmerge guherand. Di dawiyê de hilweşiya.
Gotarê bixwînin Destûra Iraqê ya 2005 Herêma Kurdistanê wek hebûneke federal bi hukumeta xwe, ziman û Pêşmerge nas kir. Madeya 140 li ser Kerkûkê tu caran nehat bicihanîn.
Gotarê bixwînin Peymana Washingtonê (1998) şerê navxweyî yê Kurd di navbera PDK û YNK de bi dawî kir. Bi navbeynkariya Dewletên Yekbûyî, lihevkirineke parvekirina desthilatdariyê ava kir ku Kurdistan bi îstiqrar kir lê dabeşbûn kûr kir.
Gotarê bixwînin Bernameya Petrol di Berdêla Xwarinê de (1996) ji sedî 13ê dahata petrola Iraqê ji bakurê Kurd re veqetand, ku Neteweyên Yekbûyî bi rê ve dibirin. Xeta jiyanê ya aborî bû ku xweseriya Kurd domand.
Gotarê bixwînin Danûstandinên xweseriyê yên Iraq û Kurd ên 1991 li pey mezintirîn serhildana Kurd di dîrokê de hatin. Dema axaftinên bi Bexdayê re hilweşiyan, Kurd hilbijartinên azad pêk anîn û HHK ava kirin.
Gotarê bixwînin Peymana Cezayîrê ya 1975 di navbera Iraq û Îranê de di şevekê de serhildana Kurd bi dawî kir. Îran û Dewletên Yekbûyî Kurd terikandin, 1,400 gund hatin hilweşandin û Barzanî di sirgûniyê de mir.
Gotarê bixwînin Peymana Xweseriyê ya Kurd û Iraqê ya 1970 soza xwerêvebirina Kurd, mafên zimanî û Kerkûkê da. Sedam Huseyîn hemû merc binpê kir, û bû sedema şer û dehsalên êşê.
Gotarê bixwînin
Di Pirtûkxaneya tevahî ya Navên Kurdî de li navên Kurdî yên kur û keçan, wate, nivîsandin û rehên wan ên çandî bigerin.
Gotarê bixwînin Pakta Bexdayê (1955) Tirkiye, Iraq û Îran di hevalbendiyeke leşkerî ya Şerê Sar de yek kir ku piştgiriya Rojava da tepeserkirina tevgerên neteweyî yên Kurd.
Gotarê bixwînin Peymana Qewam û Sadchikov (1946) vekişîna Sovyetê ji Îranê bi mafên petrolê guherand — çarenûsa Komara Mehabadê, tenê komara Kurd a serxwe di dîrokê de, mor kir.
Gotarê bixwînin Peymana Saadabadê (1937) Tirkiye, Îran û Iraq di peymaneke neêrîşkirin û nedestwerdanê de yek kir — rê da her dewletê ku bê destwerdan nifûsa xwe ya Kurd tepeser bike.
Gotarê bixwînin Peymana Enqereyê (1926) wilayeta Mûsilê ya bi piraniya Kurd di berdêla mafên petrolê de da Iraqê û dabeşkirina bakur û başûrê Kurdistanê temam kir.
Gotarê bixwînin Peymana Lozanê (1923) Kurdistan ji qanûna navneteweyî jê bir û soza Sevrê ya xweseriya Kurd bi bêdengiya tevahî guherand. Wê dabeşkirina çar-parçeyî ya ku îro hîn berdewam e mor kir.
Gotarê bixwînin Daxuyaniya Hevbeş a Brîtanî û Iraqî (1922) yekem naskirina xweseriya Kurd li Iraqê bû. Wek Daxuyaniya Noelê tê naskirin û qet nehat parastin — lê prensîba wê berdewam e.
Gotarê bixwînin Peymana Sevrê (1920) tenê peymana navneteweyî bû ku diyarkirina çarenûsa xwe ya Kurd nas kir. Bendên 62-64 soza xweseriyê û rêyeke ber bi serxwebûnê ve dan — lê qet nehatin bicihanîn.
Gotarê bixwînin Di 1919 de, rêberên Kurd û Ermenî li Parîsê daxuyaniyeke hevbeş îmze kirin û dewletbûna serxwe ji bo her du gelan xwestin. Vê kiryara dîrokî ya piştevaniyê keşf bikin.
Gotarê bixwînin Peymana Sykes-Picot (1916) bi veşartî axên Kurd ên Osmanî di navbera Brîtanya û Fransayê de dabeş kir û dabeşkirina çar-parçeyî ya Kurdistanê ya ku îro jî berdewam e temam kir.
Gotarê bixwînin Peymana Duyem a Erziromê (1847) bi navbeynkariya Brîtanya û Rûsyayê sînorekî tam di Kurdistanê re kişand — dabeşkirina Kurdistanê veguherand qanûna navneteweyî.
Gotarê bixwînin Peymana Yekem a Erziromê (1823) dabeşkirina Kurdistanê di navbera împaratoriyên Osmanî û Farisî de dîsa piştrast kir; eşîrên Kurd wek bindest hatin dîtin, ne wek aliyên siyasî.
Gotarê bixwînin Peymana Zuhabê (1639) Kurdistan bi awayekî herdemî di navbera împaratoriyên Osmanî û Sefewî de dabeş kir. Sînorên wê îro hîn Tirkiye, Iraq û Îranê diyar dikin.
Gotarê bixwînin Aştiya Amasyayê (1555) yekem dabeşkirina fermî ya Kurdistanê bû; welatê Kurd bê razîbûna Kurd di navbera împaratoriyên Osmanî û Sefewî de dabeş kir.
Gotarê bixwînin Di 1514 de, mîrên Kurd di berdêla xweseriyê de li Çaldiranê bi Sultanê Osmanî Selîmê I re hevpeyman bûn. Vê peymana giring a Kurd a ku di dawiyê de bi xiyanetê hat keşf bikin.
Gotarê bixwînin