Dîroka KurdanDîrok, çand û mîrat
Kurmancî

Kovara dîroka Kurdan

Arşîva dîroka Kurdan

1586 gotar bi Kurmancî amade ne.

Nûçeyên Kurdî · 17ê Nîsanê 2026

17ê Nîsanê: Roja Nûbûna Çandî û Ramanê li ser Dîrokê li Kurdistanê

17ê Nîsana 2026an hevrasthatineke girîng a dîroka Kurdan û derbirîna çandî ya îroyîn nîşan dide. Gelê Kurd ji mêj ve bi têkoşînên xwe yên ji bo xweserî û naskirinê hatiye pênasekirin; îro ruhê wan ê xweragir û hevgirtina navneteweyî ya zêde ji bo doza wan tîne bîra me. Festîvala Çanda Kurdî: Beşeke Nû li Varşovayê. Yek ji bûyerên herî berçav ên îro destpêka festîvala “Roja Kurdî di Biharê de” li Varşovayê, Polonyayê, ye.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Şêx Mehmûd Berzencî: Padîşahê Kurd ê ku li Împaratoriya Brîtanyayê Serî hilda (1878–1956)

Dema ku Împaratoriya Brîtanyayê ji Şerê Cîhanê yê Yekem bi serketin derket û mandata Mezopotamyayê jê re hat dayîn, stratejîstên wê hêvî dikirin ku nifûsa Kurd a Iraqê ya nû bi qebûlkirineke nisbî ya wekî Erebên Bexda û Basrayê çavdêriya wê qebûl bike. Ew şaş bûn. Ji Silêmaniyê, di dilê bilindahiyên Kurdistanê de, Şêx Mehmûd Berzencî li pergala nû ya ku li ser gelê wî dihat ferzkirin nihêrî û wê neqebûlkirî dît.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Kâzım İnanç: Efserê Kurd ê ku ji Împaratoriyeke ku Gelê Wî Înkar dikir re Xizmet kir (1880–1938)

Dîroka dehsalên dawî yên Împaratoriya Osmanî tijî mêrên ku bi dilsozî ji dewletê re xizmet dikirin, lê endamên civakên ku dewletê di heman demê de hewl dida wan ji holê rake bûn. Kâzım İnanç yek ji wan bû: efserêkî Kurd ku jiyana xwe ya pîşeyî ji artêşa Osmanî û paşê ya Tirkiyeyê re terxan kir û di 1938an de, sala mirina Atatürk û yek ji serdemên herî zordar ên kampanyaya Kemalî li dijî nasnameya Kurdî, mir.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Ezîz Feyzî Pirinççizade: Parlamenterê Kurd ku saziyên yekem ên neteweyekê ava kirin (1878–1933)

Di dehsalên ber bi dawiyê ve yên Împaratoriya Osmanî de, dema gelê Kurd dest pê dikir hişmendiya siyasî pêş bixe ku di dawiyê de dê bûya tevgera neteweyî, komeke biçûk a mêrên Kurd ên xwendî li bajarên împaratoriyê karê dijwar ê avakirina saziyan girt ser xwe; saziyên ku ev hişmendî dikaribû bi rêya wan were vegotin. Wan kovar damezrandin, komele ava kirin, di parlamentoyê de cih girtin û manîfesto nivîsîn; karê bingehîn ê rêxistina çandî û siyasî dikirin.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Ehmed Osman: Rewşenbîrê Kurd ku di navbera du serdeman de agir zindî hişt (1879–1946)

Dîroka tevgera neteweyî ya Kurdî pir caran bi rêya demên wê yên herî dramatîk tê vegotin: serhildan, ragihandin, şer û şehadet. Lê di bin van demên mezin ên dramatîk de dîrokeke bêdengtir heye: dîroka jin û mêran ku karê hêdîtir û kêmtir navdar ê avakirina tevna civakî û sazî dikirin; tevna ku bi rêya wê nasnameya Kurdî dihat parastin û veguhastin. Ehmed Osman ji vê kevneşopiyê bû. Ew di 1879 de li herêmên Kurdistanê yên serdema dereng a Osmaniyan ji dayik bû.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Ebdullah Beg Benarî: Helbestvanê Kurd ku agirê Baban gihand serdema nûjen (1880–1939)

Malbata Baban du sedsalan Silêmanî û axên Kurdistanê yên derdorê wek mîrektiyeke xweser bi rê ve biribû, heta ku Împaratoriya Osmanî di dawiyê de di nîvê sedsala nozdehemîn de serxwebûna wan ji holê rakir. Dema Ebdullah Beg Benarî di 1880 de ji dayik bû, mîrektiya Baban bîranînek bû. Lê ew bîranîneke zindî bû; bîranînek ku hişmendiya siyasî ya Kurdên xwendî li Silêmaniyê çêdikir û taybetiya bajêr wek navendeke jiyana çandî û fikrî ya Kurdî didayê.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Narî: Helbestvanê Kurd ku agirê klasîk zindî hişt (1874–1944)

Cûreyekî taybet ê helbestvanên Kurd heye ku li deriyê navbera klasîk û nûjen disekine: form û ruhê kevneşopiyeke edebî ya hezar salî ji mîrasê digire û wan ji bo axaftina bi cîhaneke ku ji her nifşeke berê zûtir diguhere, bi kar tîne. Narî (bi nivîsa Nari jî) helbestvanekî wiha bû. Ew di 1874 de li bilindahiyên Kurdistanê ji dayik bû, di dema ku Împaratoriya Osmanî hîn yekparçe bû lê hilweşîna wê bi eşkereyî dihat dîtin. Wî helbesta Kurdî ya Soranî di kevneşopiya lîrîk de nivîsî.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Mihemed Kurd Elî: Zanyarê bi eslê Kurd ku Akademiya Erebî ya Şamê damezrand (1876–1953)

Cûreyekî taybet ê rewşenbîran heye ku di jiyaneke tenê û berhemeke yekane de nakokiyên serdemeke tevahî bi xwe re digire. Mihemed Kurd Elî yek ji wan kesan bû. Ew di 1876 de li Şamê, di malbateke bi eslê Kurd de ji dayik bû — kalikê wî ji Silêmaniyê koç kiribû — û bû yek ji rojnamevan, dîroknas û kesayetiyên çandî yên Ereb ên herî girîng ên sedsala bîstemîn. Wî hêza xwe ya mezin a fikrî ji bo projeya nûkirina çanda Ereb xerc kir.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Meyan Xatûn: Jina Kurd a ku di nav sedsalekê guherînên mezin de cîhana xwe bi hev re girt (1873/4–1957/8)

Meyan Xatûn yek ji sedsalên herî tevlihev ên dîroka Kurdî derbas kir. Ew di destpêka salên 1870an de di cîhana dawiya Osmaniyan de ji dayik bû û di dawiya salên 1950an de mir, piştî ku şahidiya hilweşîna împaratoriya ku destpêka jiyana wê şêwe kiribû, parçekirina Kurdistanê di nav çar dewletan de, du Şerên Cîhanê û bilindbûna dewlet-neteweya nûjen di hemû dijminatiya wê ya nasnameya Kurdî de kir. Jiyana ji serdema Ebdulhemîdê Duyem heta serdema Nasir û Eisenhower ne jiyana sedsalekê bû, lê ya çendan.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Nîsanê 2026

Cangîr Axa: Rêberê eşîrî yê Kurd ê ku ji cîhaneke serûbinbûyî rizgar bû (1874–1943)

Di salên ku Împaratoriya Osmanî dimir û Komara Tirkiyeyê ji dayik dibû de, rêberên eşîrî yên Kurd li seranserê rojhilatê Enatoliyê bi hilbijartinekê re rûbirû bûn ku dîrok bi zelaliyeke hov pêşkêş dikir: berxwedan an lihevkirin. Hin rêya serhildana eşkere hilbijartin — Şêx Seîd, Xalid Beg Cibran û rêberên tevgera Azadî yên ku di 1925an de bi jiyana xwe bihayê wê dan. Kesên din di çarçoveya nû de li lihevkirinê geriyan, hewl dan tiştê ku dikarî bê parastin biparêzin. Û hinên din di rêyeke tevlihevtir de rêya xwe dîtin.

Gotarê bixwînin
Nûçeyên Kurdî · 13ê Nîsanê 2026

Xweragiriya Kurdan: Ji xendeqên Çiyayê Ezmer heta salonên Bexdayê

Xweragiriya Kurdan: Ji xendeqên Çiyayê Ezmer heta salonên Bexdayê. Naverok: 1. Destpêk. 2. Şerê parastinê yê Çiyayê Ezmer (13 Nîsana 1991). 3. Mîrasa Operasyona Dabînkirina Rehetî. 4. Bûyera 31ê Adarê û çapemeniya Kurdî. 5. Dijwariyên siyasî yên îroyîn: 13 Nîsana 2026. 6. Gaziya yekîtiya Kurdan li Rojava. 7. Encam. --- Destpêk: Dîroka gelê Kurd gelek caran bi hesteke kûr a xweragiriyê tê naskirin; têkoşîna diyarkirina çarenûsa xwe.

Gotarê bixwînin
Kesên Dijî Kurdan · 10ê Nîsanê 2026

MARK SLAPINSKI — HEZKIRIYÊ QIRKIRINA TIRK Ê KANADAYÊ, BI ŞERBETA ERDÊJENÊ ŞIL, KU JI BO RETWÎTEKÊ HETA DAPÎRA XWE BIFIROŞE

10 Nîsana 2026. AX. XWEDÊ. YÊ MIN. Di wêneyê ekranê de li vê palyaçoyê ya tam mêze bikin. «Rojnamevanê» Kanadayî Mark Slapinski (bi nîşana şîn a piştrastkirî, ji ber ku bêguman ew heye) selfîyeke ji bo kişandina balê diweşîne û mîna ciwanekî evîndar li ber xwe digirî: «Ez ê RASTGO bim ez ji gelê Tirkiyeyê hez dikim Lê gelo gelê Tirkiyeyê jî ji min hez dike?» Dezgeha propagandaya dewleta Tirk Türkiye Haber Ajansı (THA) tavilê mîna hevaltiyeke bi pere dikeve navê û gotinên wî li hemû înternetê belav dike, bi wêneyê wî yê biriqandî yê rû.

Gotarê bixwînin