Kovara dîroka Kurdan
Gotarên di beşa Kesayetiyên Navdar ên Kurd de.
546 gotar bi Kurmancî amade ne.
Perwerde civakan teşe dike û kesayetên ku li pişt pêşketina wê ne gelek caran li çand û zanînê şopên mayînde dihêlin.
Gotarê bixwînin
Şêx Merûf Nodeyî kesayeteke pir bilind a dîroka kurdan e, ku bi tevkariyên xwe yên kûr di tesewufê, helbestê û zanistên Îslamî de di dawiya sedsala hejdehan û destpêka sedsala nozdehan de tê nasîn. Berhemên wî îro jî bandorê li çanda kurdî û perwerdeya olî dikin. Ev gotar jiyana wî, destkeftiyên wî yên zanistî û bandora mayînde ya ku wî li edebiyat û jiyana manewî ya kurdan kiriye vedikole.📖 Zanyar, arif û ferhengnivîs: Şêx Merûf Nodeyî û vejîna fikrî ya kurd...
Gotarê bixwînin
Şahqulî Xan Zengene wek kesayeteke girîng di dîroka Îrana Sefewî de radiweste û têkiliya tevlihev a dilsoziya eşîrî, desthilata siyasî û komployên şahî diceste dike. Wek esilzadeyekî kurd û wezîrekî di bin Şah Siltan Huseyn de, jiyana wî hem lûtkeyên bandorê hem nazikiya desthilatê di serdemeke aloz de nîşan dide. Ev nivîs rêwîtiya Şahqulî Xan ji waliyê parêzgehê heta wezîrê împaratoriyê vedikole û paşxaneya malbata wî, dijwariyên siyasî û bandora mayînde derdixe pêş.⚔️ K
Gotarê bixwînin
Mihemed Kerîm Xan Zend wek yek ji kesayetên herî bi bandor di dîroka Farisê de radiweste. Ew ji rêberekî eşîrî ber bi damezrînerê xanedana Zend ve rabû û hukumdariya wî piştî dehsalên alozî aramî û refah ji Îranê re anî.
Gotarê bixwînin
Çîroka Mihemed Paşayê Caf, esilzadeyekî kurd ê di 1714 de ji dayik bûyî, beşeke bihêz di dîroka gelê kurd de ye.
Gotarê bixwînin
Serheng Elmas Xan, ku bi kurdî ئەڵماس خانی کەنۆڵەیی (Serheng Elmas Xan) tê naskirin, wek kesayeteke bilind di dîroka edebiyata kurdî de radiweste.
Gotarê bixwînin
Xanay Qubadî wek kesayeteke bilind di edebiyata kurdî de radiweste; xebata wî hîn jî îlhamê dide serbilindiya bi ziman û çanda kurdî.
Gotarê bixwînin
Sarı Süleyman Bey, ku bi navê «Sûleyman Begê Zer» dihat naskirin, waliyekî berbiçav ê kurd ê Osmanî bû ku nêzîkî 1643 çalak bû.
Gotarê bixwînin
Mîr Xanzad, fermandareke leşkerî û hukumdareke kurd a balkêş, di dawiya sedsala 16-an û destpêka sedsala 17-an de şopeke mayînde li dîroka Mîrektiya Soranê hişt.
Gotarê bixwînin
Mîrza Elî Beg Zengene di dîroka xanedana Sefewî de kesayeteke berbiçav e û bandor û xizmeta eşrafê kurd di yek ji împaratoriyên herî bihêz ên Faris de nîşan dide.
Gotarê bixwînin
Şêx Elî Xan Zengene di Îrana Sefewî de kesayeteke bingehîn e û bi rola xwe ya berbiçav di vejandina aboriyeke lawaz di dema hukumê Şah Sûleyman I de tê bîranîn.
Gotarê bixwînin
Çîroka Elî Merdan Xan çîroka armancên mezin, dilsoziyên guhêrbar û daxwaza desthilatê di serdemeke bêaram a dîroka farisî û Mogolî ya sedsala 17 de ye.
Gotarê bixwînin
Ehmedê Xanî di dîroka kurdan de kesayeteke pir mezin e û pir caran wek danînerê bingehê fikrî yê netewetiya kurdî tê naskirin.
Gotarê bixwînin
Mistefa Bêsaranî di edebiyat û jiyana ruhî ya kurdî de kesayeteke berbiçav e. Ew di sala 1642 de hate dinyayê û zanîna kûr a olî bi derbirîna helbestî re civand û bi zaravayê Goranî nivîsand.
Gotarê bixwînin
Dîroka eşîrên kurd bi çîrokên rêberî, berxwedêrî û nasnameya çandî dewlemend e. Di nav van çîrokan de rola kurt lê girîng a Şahrox Siltan Zengene derdikeve pêş.
Gotarê bixwînin
Sûleyman Xan Erdelan di dîroka Kurdistanê ya sedsala 17 de kesayeteke bingehîn e. Rêberiya wî hem teşe da rewşa siyasî ya herêmê hem jî bi damezrandina Sineyê mîraseke bajarî ya mayînde hişt. Ev bajar zêdetirî du sedsalan bû dilê mîrektiya Erdelan. Têgihiştina desthilatdariya Sûleyman Xan nêrînekê li têkiliyên tevlihev ên di navbera rêvebirina kurdî û nakokiyên berfirehtir ên Îran-Osmanî yên wê demê dide. ⛰️ Sûleyman Xan Erdelan...
Gotarê bixwînin
Jiyan û mîrasa Îbrahîm el-Kûranî: Bandora zanyarekî sedsala 17 li ser tesewif û perwerdeyê
Gotarê bixwînin
Genc Elî Xan di dîroka Kurdan de wek rêberekî leşkerî yê balkêş û avakarekî dûrbîn di serdema Sefewî de derdikeve. Jiyana wî bi desthilatdariya Şah Ebbas I, yek ji rêveberên herî bibandor ên Îranê, re hevgirêdayî bû. Genc Elî Xan bi dilsoziya xwe ya bê dudilî û hişê stratejîk dihate naskirin û di kampanyayên leşkerî û rêveberiyê de roleke girîng lîst. Ji meydana şer wêdetir, beşdariyên wî yên mîmarî, bi taybetî li Kirmanê, şopeke mayînde li çanda Kurdî û geşbûna bajaran hiştin. Ev gotar vedikole...
Gotarê bixwînin
Elî Canpolad Paşa di dîroka Osmanî ya destpêka sedsala 17an de wek kesayetiyeke balkêş derdikeve. Wek serokê eşîreke Kurd û waliyê Helebê, wî bi serhildanekê desthilatdariya împaratoriyê kir hedef ku nêzî bû dînamîkên hêzê li Sûriyeyê û wêdetir ji nû ve teşe bide.
Gotarê bixwînin
Di rewşa siyasî ya nûjen de tenê behskirina navê «Kurdistan» pir caran dikare nîqaşeke tund çêbike. Ji bo hin kesan ew welat û mîrateke çandî ye; ji bo yên din têgeheke siyasî ye ku tê gotin pêşîneya wê ya dîrokî kêm e an tune ye. Îdiayeke belav, lê ji aliyê dîrokî ve bêbingeh, ew e ku «Kurdistan qet tune bûye» wek hebûneke erdnîgarî an siyasî ya naskirî. Lê rastiya dîrokî pir caran di arşîvên tozî yên împaratoriyan de veşartî ye û di nameyên dîplomatîk de hatiye neqişandin...
Gotarê bixwînin
Sedsala 17an li Mezopotamyayê bû qazganeke agir û pola, axeke sînorî ku Împaratoriyên bihêz ên Osmanî û Sefewî bêrawestan ji bo wê têdikoşiyan. Ji bo gelên resen ên herêmê, man tenê karekî rojane nebû, lê kiryareke berdewam a serînetewandina stratejîk bû. Kêm kesayetî bi qasî Êzidî Mîrza Hesen (nêzî 1600 – 1651) vî giyanê serînetewandî û trajediya kûr û mayînde ya pevçûnê temsîl dikin. Ew bi navên cuda yên Êzidî Mîrza, Mîrza Paşa an Dasenî Mîrza Beg tê naskirin. Çîroka jiyana wî di destanên Êzidî de hatiye parastin...
Gotarê bixwînin
Şeref ed-Dîn Xan Bedlîsî di dîroka Kurdan de kesayetiyeke pir mezin e û bi hevgirêdana xwe ya taybet a rêberî, zanyariyê û hunerê tê naskirin. Ew di sala 1543an de ji dayik bû û ne tenê emîrê Bedlîsê bû, lê dîroknas, nivîskar û helbestvan jî bû ku şopeke mayînde li edebiyata Kurdî û têgihiştina dîrokê hişt. Berhema wî, bi taybetî Şerefname, ji bo her kesê ku bi cîhana Kurdî ya Serdema Navîn re eleqedar e hê jî çavkaniyeke girîng e. Jiyana destpêkê û paşxane: Şeref ed-Dîn Xan di 25ê Sibatê 1543an de ji dayik bû...
Gotarê bixwîninYûsif Yaska di dîroka edebiyata Kurdî de kesayetiyeke pir mezin e; helbesta wî bi sedsalan piştî serdema wî jî dengvedanê dike. Yaska di sala 1592an de ji dayik bû û wek yek ji pêşengên destpêkê yên helbesta Goranî tê pîrozkirin; ev kevneşopî di çanda Kurdî de bi kûrahî kok girtiye. Malikên wî yên dewlemend bi mijarên evîn û xwezayê pencereyekê li rewşa hestyarî û çandî ya serdema wî vedikin. Tevî kêmbûna hûrgiliyên jiyana wî ya kesane, beşdariyên wî yên helbestî şopeke mayînde li edebiyata Kurdî hiştine...
Gotarê bixwînin
Helô Xan Erdelan (bi Kurdî: Helo Xan/Helô Xan) wek yek ji rêveberên herî bibandor ên Kurd ên sedsalên şazdeh û hevdehan derdikeve. Desthilatdariya wî li ser dewleta xweser a Erdelanê ji 1590 heta 1616 serdemeke hêz û serxwebûna nisbî li herêmeke ku pir caran di navbera armancên Împaratoriyên Sefewî û Osmanî de dimayî nîşan da. Ev gotara blogê jiyan, desthilatdarî û bandora mayînde ya Helô Xan Erdelan vedikole û ronahiyê davêje ser rêberiya wî û çarçoveya dîrokî ya ku mîrata wî teşe da...
Gotarê bixwînin