Mûsa berî hukmê Şamê yê 1229–1237 li Cezîreyê bû. Malbat, dibistan û pirtûk bi belgeyan tên şirovekirin.

Dîwarên kevirî û qubeyên sor di kolana teng a Salihiyyeya Şamê de, kablo li jor û kamyonekî biçûk li rex
Dosseman,22 Îlona 2008 an. Darulhedîsa Eşrefiyyeya Salihiyyeyê li çepê, avahiyên din jî xuya ne. Dibistana derveyî sûran e, ne tirbe û pirtûkxaneya Kellaseyê. © Dosseman · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0. Wikimedia thumbnail reused without creative changes.

Malbata hukumdar

Mûsa kurê el-Adil û biraziyê Selahedîn bû. Navê el-Melik el-Eşref Muzeffer el-Dîn Mûsa di kitabe de bi bavê el-Adil Ebû Bekir û bapîrê Eyûb re tê. [2] [3] Rehê Kurdî giring e, lê siyaseta malbata Eyûbî ya çend navendan tê şirovekirin, ne rêveberiya neteweyî ya nûjen.

Cezîre û Exlat

Kaya jidayikbûnê 1180 li Qahîre an 1182 li Kerekê dide. Ruha û Herran peywirên destpêkê ne; Exlat piştî mirina birayê wî el-Ewhed di 1210 an de hat. [1] Îdiaya berê ya fetha hevpar ji Ermeniya Kîlîkyayê di 1207 an de hat rakirin. Mîras û şerê navdar yek bûyer nînin.

Dabeşkirina 1229 an

Nasir Dawûd diTîrmeha 1229 an de Şam teslîmî hevpeymaniya Mûsa û el-Kamil kir. Mûsa bajar girt û hin deverên Cezîreyê, Herran û Ruha jî, da el-Kamil. [1] Ev bazara axê ya malbatê bû, ne tenê bilindkirina postê li ser heman welêt an encama peymana Qudsê ya bi Frederick II re.

Hevpeymanî û pevçûn

Piştî nakokiyê Mûsa li dijî el-Kamil hevpeymanî çêkir û 27 Tebaxa 1237 an li Şamê mir. [1] Cîgirê wî Salih Îsmaîl bû, ne biraziyê di nivîsa berê de; pêveka Salamah Îsmaîl rasterast piştî wî datîne. [4] Rastkirina 31 Cotmeha 2026 an îstîqrara bênavber bi hevkariyê, guhertina axê û pêşbaziya nû diguherîne.

Du dibistan û tirbeyek

Hirschler Darulhedîsa hundirê sûran nêzî kelehê ji ya Salihiyyeyê li Qasyûn cuda dike. Ya hundir Şafiî û ya derveyî Henbelî bû. Tirbeya Kellaseyê nêzî Mizgefta Umewî saziya sêyem bû. [2] Wêne û pirtûkxane nabê yek avahî bên hesibandin.

Kitabeya weqfê

RCEA 4117, rûpel 78, kitabeya derî belav dike:634 H/1236–37, Mûsa damezirîner û Henbelî sûdmend in. Nîvê Deyr Er‘a li Biqa‘ û dahatên çandinî û pere weqf in. [3] Ev bingehê aborî belge dike. Pesnên hukumdarî di kitabe de xwenîşandan in, ne nirxandina serbixwe ya adaletê an refaha hemû kesan.

Pirtûkxane bi belgeyan

Hirschler koleksiyona tirbeyê bi pirtûkên qralî yên Mûsa û koleksiyona cuda ya el-Eşref Ehmed ve girê dide; diyariyên destnivîsan û katalog belge ne. Tirbe piştî mirinê, bi veguhastina cenaze di 1238 an de vebû. [2] Lê piştgirî bêmercan nebû: Kaya astengkirina dersên el-Amidî qeyd dike. [1] Piştgiriya zanyaran azadiya bêsînor a ramana hemûyan nîne.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Önder Kaya, el-Melikü’l-Eşref, Mûsâ, TDV İslâm Ansiklopedisi 29 (2004), pp. 64–66; political chronology and patronage.
  2. Konrad Hirschler, Medieval Damascus: Plurality and Diversity in an Arabic Library — The Ashrafiya Library Catalogue (2016), pp. 17–27, 31–32, 40 and 114; university repository copy.
  3. Répertoire chronologique d’épigraphie arabe XI, no. 4117, p. 78: Damascus, Dar al-Hadith al-Ashrafiyya, foundation inscription; IFAO scan, Arabic text and French translation.
  4. Salah Adalaziz Salamah, Medina in the Ayyubid Period and the Shia Influence upon It, University of Leeds PhD (2008), appendix 4, p. 306; Damascus succession.
  5. Dosseman, Salihiyya monuments, Damascus, 22 September 2008, Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0.