Efrasiyabê II piştî Yûsuf Şahê II Luristana Mezin birêve bir. Ev xanedana bi eslê kurdî li Îzecê, Îzeya îroyîn, rûdinişt.

Zeviyên kesk, darên belav û avreheke xwar di bin çiyayên kevirî de li deşta Sûsenê ya nêzî Îzeyê
Ehsanraki, deşta Sûsenê li herêma Îzeyê, 23ê Gulana 2010an. Dîmeneke nûjen a herêmê ye, ne portreya mîr an avahiyeke navînserdemî ya diyarkirî. © Ehsanraki · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons.

Mîrekî Luristana Mezin

Muzaffereddîn Efrasiyabê II ji Hezaresbiyan bû, ku wek atabegên Luristana Mezin jî tên nasîn. Bosworth wan wek xanedaneke bi eslê kurdî li başûrê rojavayê Zagrosê, serwerên Luristan û parçeyên cîran ên Farsê, pênase dike. Sernavê atabeg bi kar dianîn, lê ne bi eslê tirkî bûn ne jî perwerdekarên rastîn ên mîrzedeyên ciwan, karê ku sernav jê derketibû. [1] Esla malbatê ziman û nasnameya hemû civakên di bin destê wan de diyar nake.

Cîgirtin û sînorên dîrokan

Rıza Kurtuluş di TDV İslâm Ansiklopedisi de dibêje Yûsuf Şahê II li Şûşterê di 740ê hicrî de mir; nivîs 1339 dide û birayê wî Efrasiyabê II cîgirê wî dike. Sala hicrî beşên 1339–1340 dihewîne. Heman gotar mirina Efrasiyab bi 751/1350 dîrok dike. [2] Ev dîrok û biratî divê bi vê çavkaniyê ve bên girêdan, ne wek kronolojiyeke lihevkirî ya tevahî. Rojbûna tam, zaroktî û merasîma textê li vir nayên belgekirin.

Dawiya têkiliyên Îlxanî

Kurtuluş baca rêkûpêk a Nusreteddîn Ehmed û serweriya Yûsuf Şahê II li Şûşter, Huveyze û Besrayê qeyd dike. Li gorî wî, têkiliyên bi Îlxanan re di dema Efrasiyabê II de bi tevahî qut bûn. [2] Ev guhertineke siyasî ye; ne belgeya ku hemû destkeftiyên berê bi destê wî hatin parastin. Bosworth lihevhatin, teslîmbûn û bacê wek amûrên mayîna xanedanê li hember cîranên bihêztir dibîne. [1] Danûstandin jî di siyasetê de cih digirt.

Nûrelwerd di rêza cîgiran de

Ansîklopediya Farisî rêzê wiha dide: Yûsuf Şahê II, Efrasiyabê II, Nûrelwerd û Şemseddîn Peşeng. [3] Peşeng nabe bêyî Nûrelwerd yekser wek cîgir were nîşandan. Gotara Peşeng tayîna wî ji aliyê Mubarizeddîn, êrîşên paşîn ên Şah Mensûr ji Şûşterê û vegotinên cuda yên xizmayetiyê qeyd dike. [4] Ev şer girêdayî dema Peşeng in; serkeftin an parastina dorpêçê ya Efrasiyabê II ya bêbelge îspat nakin.

Îzec, Îze û rêyên çiyê

Paytext bi navên Îzec, Îze û Malê Emîr tê nasîn. Kaveh Ehsani Îzeyê li geliyeke çiyayî ya bakurê rojhilatê Xûzistanê, rojhilatê Karûnê û navbera bilindahî û deştê bi cih dike. Ew rêya kevirkirî ya Atabegan di çiyayan re bi Hezaresbiyan ve girê dide. [5] Ev erdnîgarî girîngiya veguhastinê ji bo qesra herêmî ronî dike, lê Efrasiyabê II wek çêkerê kesane yê rêyê nade nasîn.

Belge çi piştgirî dikin

Bosworth kêmbûna belgeyan û nebûna dîrokeke taybet ji vê rêza serweran re destnîşan dike; divê qeydên belav ên kronîkên giştî yên farisî bên berhevkirin. [1] Efrasiyabê II di cîgirtinê de tê cihkirin, lê li vir fermaneke taybet, berhemeke mayî an bernameyeke kesane ya piştgiriya çandî nayê îspatkirin. Karê mîrekî din bixwe nabe destkeftiya wî. Ew mîrekî diyarkirî yê dema guhertina serweriya bilindtir e.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. C. Edmund Bosworth, Hazaraspids, Encyclopaedia Iranica XII/1 (2003), p. 93; dynasty, title and limits of the historical record.
  2. Rıza Kurtuluş, Lur-ı Büzürg, TDV İslâm Ansiklopedisi 27 (2003), pp. 225–226; succession, chronology and Ilkhanid relations.
  3. Persian Encyclopaedia, Great Lorestan, Wikijoo; ordered list of rulers including Nawral Ward.
  4. Persian Encyclopaedia, Shams al-Din Pashang of Lorestan, Wikijoo; appointment, later conflicts and differing kinship accounts.
  5. Kaveh Ehsani, Iḏeh, Encyclopaedia Iranica (2008); place names, regional geography and the Atabaks’ Road.
  6. Ehsanraki, Susan90, 23 May 2010; CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.